ἦμος δ’ἠριγένεια φάνη ῥοδοδάκτυλος Ἠώς,

ὤρνυτ’ἄρ’ἐξ εὐνῆφιν Ὀδυσσῆος φίλος υἱὸς

εἵματα ἑσσάμενος, περὶ δὲ ξίφος ὀξὺ θέτ’ὤμῳ,

ποσσὶ δ’ὑπὸ λιπαροῖσιν ἐδήσατο καλὰ πέδιλα,

βῆ δ’ἴμεν ἐκ θαλάμοιο θεῷ ἐναλίγκιος ἄντην.

αἶψα δὲ κηρύκεσσι λιγυφθόγγοισι κέλευσε

κηρύσσειν ἀγορήνδε κάρη κομόωντας Ἀχαιούς.

οἱ μὲν ἐκήρυσσον, τοὶ δ’ἠγείροντο μάλ’ὦκα.

αὐτὰρ ἐπεί ῥ’ἤγερθεν ὁμηγερέεςτ’ἐγένοντο,

βῆ ῥ’ἴμεν εἰς ἀγορήν, παλάμῃ δ’ἔχε χάλκεον ἔγχος,

οὐκ οἶος, ἅμα τῷ γε δύω κύνες ἀργοὶ ἕποντο.

θεσπεσίην δ’ἄρα τῷ γε χάριν κατέχευεν Ἀθήνη.

τὸν δ’ἄρα πάντες λαοὶ ἐπερχόμενον θηεῦντο ·

ἕζετο δ’ἐν πατρὸς θώκῳ, εἶξαν δὲ γέροντες.

τοῖσι δ’ἔπειθ’ἥρως Αἰγύπτιος ἦρχ’ἀγορεύειν,

ὃς δὴ γήραϊ κυφὸς ἔην καὶ μυρία ᾔδη.

καὶ γὰρ τοῦ φίλος υἱὸς ἅμ’ἀντιθέῳ Ὀδυσῆι

Ἴλιον εἰς ἐύπωλον ἔβη κοίλῃς ἐνὶ νηυσίν,

Ἄντιφος αἰχμητής · τὸν δ’ἄγριος ἔκτανε Κύκλωψ

ἐν σπῆι γλαφυρῷ, πύματον δ’ὡπλίσσατο δόρπον.

τρεῖς δέ οἱ ἄλλοι ἔσαν, καὶ ὁ μὲν μνηστῆρσιν ὁμίλει,

Εὐρύνομος, δύο δ’αἰὲν ἔχον πατρώια ἔργα.

ἀλλ’οὐ δ’ὣς τοῦ λήθετ’ὀδυρόμενος καὶ ἀχεύων.

τοῦ ὅ γε δάκρυ χέων ἀγορήσατο καὶ μετέειπε ·

25
κέκλυτε δὴ νῦν μευ, Ἰθακήσιοι, ὅττι κεν εἴπω ·
26
οὔτε ποθ’ἡμετέρη ἀγορὴ γένετ’οὔτε θόωκος
27
ἐξ οὗ Ὀδυσσεὺς δῖος ἔβη κοίλῃς ἐνὶ νηυσί.
28
νῦν δὲ τίς ὧδ’ἤγειρε; τίνα χρειὼ τόσον ἵκει
29
ἠὲ νέων ἀνδρῶν ἢ οἳ προγενέστεροί εἰσιν;
30
ἠέ τιν’ἀγγελίην στρατοῦ ἔκλυεν ἐρχομένοιο,
31
ἥν χ’ἡμῖν σάφα εἴποι, ὅτε πρότερός γε πύθοιτο;
32
ἦέ τι δήμιον ἄλλο πιφαύσκεται ἠδ’ἀγορεύει;
33
ἐσθλός μοι δοκεῖ εἶναι, ὀνήμενος. εἴθε οἱ αὐτῷ
34
Ζεὺς ἀγαθὸν τελέσειεν, ὅτι φρεσὶν ᾗσι μενοινᾷ.

ὣς φάτο, χαῖρε δὲ φήμῃ Ὀδυσσῆος φίλος υἱός,

οὐ δ’ἄρ’ἔτι δὴν ἧστο, μενοίνησεν δ’ἀγορεύειν,

στῆ δὲ μέσῃ ἀγορῇ · σκῆπτρον δέ οἱ ἔμβαλε χειρὶ

κῆρυξ Πεισήνωρ πεπνυμένα μήδεα εἰδώς.

πρῶτον ἔπειτα γέροντα καθαπτόμενος προσέειπεν ·

40
ὦ γέρον, οὐχ ἑκὰς οὗτος ἀνήρ, τάχα δ’εἴσεαι αὐτός,
41
ὃς λαὸν ἤγειρα · μάλιστα δέ μ’ἄλγος ἱκάνει.
42
οὔτε τιν’ἀγγελίην στρατοῦ ἔκλυον ἐρχομένοιο,
43
ἥν χ’ὑμῖν σάφα εἴπω, ὅτε πρότερός γε πυθοίμην,
44
οὔτε τι δήμιον ἄλλο πιφαύσκομαι οὐ δ’ἀγορεύω,
45
ἀλλ’ἐμὸν αὐτοῦ χρεῖος, ὅ μοι κακὰ ἔμπεσεν οἴκῳ
46
δοιά · τὸ μὲν πατέρ’ἐσθλὸν ἀπώλεσα, ὅς ποτ’ἐν ὑμῖν
47
τοίσδεσσιν βασίλευε, πατὴρ δ’ὣς ἤπιος ἦεν ·
48
νῦν δ’αὖ καὶ πολὺ μεῖζον, ὃ δὴ τάχα οἶκον ἅπαντα
49
πάγχυ διαρραίσει, βίοτον δ’ἀπὸ πάμπαν ὀλέσσει.
50
μητέρι μοι μνηστῆρες ἐπέχραον οὐκ ἐθελούσῃ,
51
τῶν ἀνδρῶν φίλοι υἷες, οἳ ἐνθάδε γ’εἰσὶν ἄριστοι,
52
οἳ πατρὸς μὲν ἐς οἶκον ἀπερρίγασι νέεσθαι
53
Ἰκαρίου, ὥς κ’αὐτὸς ἐεδνώσαιτο θύγατρα,
54
δοίη δ’ᾧ κ’ἐθέλοι καί οἱ κεχαρισμένος ἔλθοι ·
55
οἱ δ’εἰς ἡμέτερον πωλεύμενοι ἤματα πάντα,
56
βοῦς ἱερεύοντες καὶ ὄις καὶ πίονας αἶγας
57
εἰλαπινάζουσιν πίνουσίτε αἴθοπα οἶνον
58
μαψιδίως · τὰ δὲ πολλὰ κατάνεται. οὐ γὰρ ἔπ’ἀνήρ,
59
οἷος Ὀδυσσεὺς ἔσκεν, ἀρὴν ἀπὸ οἴκου ἀμῦναι.
60
ἡμεῖς δ’οὔ νύ τι τοῖοι ἀμυνέμεν · ἦ καὶ ἔπειτα
61
λευγαλέοιτ’ἐσόμεσθα καὶ οὐ δεδαηκότες ἀλκήν.
62
ἦτ’ἂν ἀμυναίμην, εἴ μοι δύναμίς γε παρείη.
63
οὐ γὰρ ἔτ’ἀνσχετὰ ἔργα τετεύχαται, οὐ δ’ἔτι καλῶς
64
οἶκος ἐμὸς διόλωλε. νεμεσσήθητε καὶ αὐτοί,
65
ἄλλουςτ’αἰδέσθητε περικτίονας ἀνθρώπους,
66
οἳ περιναιετάουσι · θεῶν δ’ὑποδείσατε μῆνιν,
67
μή τι μεταστρέψωσιν ἀγασσάμενοι κακὰ ἔργα.
68
λίσσομαι ἠμὲν Ζηνὸς Ὀλυμπίου ἠδὲ Θέμιστος,
69
ἥτ’ἀνδρῶν ἀγορὰς ἠμὲν λύει ἠδὲ καθίζει ·
70
σχέσθε, φίλοι, καί μ’οἶον ἐάσατε πένθεϊ λυγρῷ
71
τείρεσθ’, εἰ μή πού τι πατὴρ ἐμὸς ἐσθλὸς Ὀδυσσεὺς
72
δυσμενέων κάκ’ἔρεξεν ἐυκνήμιδας Ἀχαιούς,
73
τῶν μ’ἀποτινύμενοι κακὰ ῥέζετε δυσμενέοντες,
74
τούτους ὀτρύνοντες. ἐμοὶ δέ κε κέρδιον εἴη
75
ὑμέας ἐσθέμεναι κειμήλιάτε πρόβασίντε.
76
εἴ χ’ὑμεῖς γε φάγοιτε, τάχ’ἄν ποτε καὶ τίσις εἴη ·
77
τόφρα γὰρ ἂν κατὰ ἄστυ ποτιπτυσσοίμεθα μύθῳ
78
χρήματ’ἀπαιτίζοντες, ἕως κ’ἀπὸ πάντα δοθείη ·
79
νῦν δέ μοι ἀπρήκτους ὀδύνας ἐμβάλλετε θυμῷ.

ὣς φάτο χωόμενος, ποτὶ δὲ σκῆπτρον βάλε γαίῃ

δάκρυ’ἀναπρήσας · οἶκτος δ’ἕλε λαὸν ἅπαντα.

ἔνθ’ἄλλοι μὲν πάντες ἀκὴν ἔσαν, οὐ δέ τις ἔτλη

Τηλέμαχον μύθοισιν ἀμείψασθαι χαλεποῖσιν ·

Ἀντίνοος δέ μιν οἶος ἀμειβόμενος προσέειπε ·

85
Τηλέμαχ’ὑψαγόρη, μένος ἄσχετε, ποῖον ἔειπες
86
ἡμέας αἰσχύνων · ἐθέλοις δέ κε μῶμον ἀνάψαι.
87
σοὶ δ’οὔ τι μνηστῆρες Ἀχαιῶν αἴτιοί εἰσιν,
88
ἀλλὰ φίλη μήτηρ, ἥ τοι πέρι κέρδεα οἶδεν.
89
ἤδη γὰρ τρίτον ἐστὶν ἔτος, τάχα δ’εἶσι τέταρτον,
90
ἐξ οὗ ἀτέμβει θυμὸν ἐνὶ στήθεσσιν Ἀχαιῶν.
91
πάντας μέν ῥ’ἔλπει καὶ ὑπίσχεται ἀνδρὶ ἑκάστῳ
92
ἀγγελίας προϊεῖσα, νόος δέ οἱ ἄλλα μενοινᾷ.
93
ἡ δὲ δόλον τόνδ’ἄλλον ἐνὶ φρεσὶ μερμήριξε ·
94
στησαμένη μέγαν ἱστὸν ἐνὶ μεγάροισιν ὕφαινε,
95
λεπτὸν καὶ περίμετρον · ἄφαρ δ’ἡμῖν μετέειπε ·
103
ὣς ἔφαθ’, ἡμῖν δ’αὖτ’ἐπεπείθετο θυμὸς ἀγήνωρ.
104
ἔνθα καὶ ἠματίη μὲν ὑφαίνεσκεν μέγαν ἱστόν,
105
νύκτας δ’ἀλλύεσκεν, ἐπεὶ δαΐδας παραθεῖτο.
106
ὣς τρίετες μὲν ἔληθε δόλῳ καὶ ἔπειθεν Ἀχαιούς ·
107
ἀλλ’ὅτε τέτρατον ἦλθεν ἔτος καὶ ἐπήλυθον ὧραι,
108
καὶ τότε δή τις ἔειπε γυναικῶν, ἣ σάφα ᾔδη,
109
καὶ τήν γ’ἀλλύουσαν ἐφεύρομεν ἀγλαὸν ἱστόν.
110
ὣς τὸ μὲν ἐξετέλεσσε καὶ οὐκ ἐθέλουσ’ὑπ’ἀνάγκης ·
111
σοὶ δ’ὧδε μνηστῆρες ὑποκρίνονται, ἵν’εἰδῇς
112
αὐτὸς σῷ θυμῷ, εἰδῶσι δὲ πάντες Ἀχαιοί ·
113
μητέρα σὴν ἀπόπεμψον, ἄνωχθι δέ μιν γαμέεσθαι
114
τῷ ὅτεῴτε πατὴρ κέλεται καὶ ἁνδάνει αὐτῇ.
115
εἰ δ’ἔτ’ἀνιήσει γε πολὺν χρόνον υἷας Ἀχαιῶν,
116
τὰ φρονέουσ’ἀνὰ θυμόν, ὅ οἱ πέρι δῶκεν Ἀθήνη
117
ἔργατ’ἐπίστασθαι περικαλλέα καὶ φρένας ἐσθλὰς
118
κέρδεάθ’, οἷ’οὔ πώ τιν’ἀκούομεν οὐ δὲ παλαιῶν,
119
τάων αἳ πάρος ἦσαν ἐυπλοκαμῖδες Ἀχαιαί,
120
Τυρώτ’Ἀλκμήνητε ἐυστέφανόςτε Μυκήνη ·
121
τάων οὔ τις ὁμοῖα νοήματα Πηνελοπείῃ
122
ᾔδη · ἀτὰρ μὲν τοῦτό γ’ἐναίσιμον οὐκ ἐνόησε.
123
τόφρα γὰρ οὖν βίοτόντε τεὸν καὶ κτήματ’ἔδονται,
124
ὄφρα κε κείνη τοῦτον ἔχῃ νόον, ὅν τινά οἱ νῦν
125
ἐν στήθεσσι τιθεῖσι θεοί. μέγα μὲν κλέος αὐτῇ
126
ποιεῖτ’, αὐτὰρ σοί γε ποθὴν πολέος βιότοιο.
127
ἡμεῖς δ’οὔτ’ἐπὶ ἔργα πάρος γ’ἴμεν οὔτε πῃ ἄλλῃ,
128
πρίν γ’αὐτὴν γήμασθαι Ἀχαιῶν ᾧ κ’ἐθέλῃσι.

129

τὸν δ’αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα ·

130
Ἀντίνο’, οὔ πως ἔστι δόμων ἀέκουσαν ἀπῶσαι
131
ἥ μ’ἔτεχ’, ἥ μ’ἔθρεψε · πατὴρ δ’ἐμὸς ἄλλοθι γαίης,
132
ζώει ὅ γ’ἦ τέθνηκε · κακὸν δέ με πόλλ’ἀποτίνειν
133
Ἰκαρίῳ, αἴ κ’αὐτὸς ἑκὼν ἀπὸ μητέρα πέμψω.
134
ἐκ γὰρ τοῦ πατρὸς κακὰ πείσομαι, ἄλλα δὲ δαίμων
135
δώσει, ἐπεὶ μήτηρ στυγερὰς ἀρήσετ’ἐρινῦς
136
οἴκου ἀπερχομένη · νέμεσις δέ μοι ἐξ ἀνθρώπων
137
ἔσσεται · ὣς οὐ τοῦτον ἐγώ ποτε μῦθον ἐνίψω.
138
ὑμέτερος δ’εἰ μὲν θυμὸς νεμεσίζεται αὐτῶν,
139
ἔξιτέ μοι μεγάρων, ἄλλας δ’ἀλεγύνετε δαῖτας
140
ὑμὰ κτήματ’ἔδοντες ἀμειβόμενοι κατὰ οἴκους.
141
εἰ δ’ὑμῖν δοκέει τόδε λωίτερον καὶ ἄμεινον
142
ἔμμεναι, ἀνδρὸς ἑνὸς βίοτον νήποινον ὀλέσθαι,
143
κείρετ’· ἐγὼ δὲ θεοὺς ἐπιβώσομαι αἰὲν ἐόντας,
144
αἴ κέ ποθι Ζεὺς δῷσι παλίντιτα ἔργα γενέσθαι.
145
νήποινοί κεν ἔπειτα δόμων ἔντοσθεν ὄλοισθε.

146

ὣς φάτο Τηλέμαχος, τῷ δ’αἰετὼ εὐρύοπα Ζεὺς

147

ὑψόθεν ἐκ κορυφῆς ὄρεος προέηκε πέτεσθαι.

148

τὼ δ’ἕως μέν ῥ’ἐπέτοντο μετὰ πνοιῇς ἀνέμοιο

149

πλησίω ἀλλήλοισι τιταινομένω πτερύγεσσιν ·

150

ἀλλ’ὅτε δὴ μέσσην ἀγορὴν πολύφημον ἱκέσθην,

151

ἔνθ’ἐπιδινηθέντε τιναξάσθην πτερὰ πυκνά,

152

ἐς δ’ἰδέτην πάντων κεφαλάς, ὄσσοντο δ’ὄλεθρον ·

153

δρυψαμένω δ’ὀνύχεσσι παρειὰς ἀμφίτε δειρὰς

154

δεξιὼ ἤιξαν διάτ’οἰκία καὶ πόλιν αὐτῶν.

155

θάμβησαν δ’ὄρνιθας, ἐπεὶ ἴδον ὀφθαλμοῖσιν ·

156

ὥρμηναν δ’ἀνὰ θυμὸν ἅ περ τελέεσθαι ἔμελλον.

157

τοῖσι δὲ καὶ μετέειπε γέρων ἥρως Ἁλιθέρσης

158

Μαστορίδης · ὁ γὰρ οἶος ὁμηλικίην ἐκέκαστο

159

ὄρνιθας γνῶναι καὶ ἐναίσιμα μυθήσασθαι ·

160

ὅ σφιν ἐὺ φρονέων ἀγορήσατο καὶ μετέειπε ·

161
κέκλυτε δὴ νῦν μευ, Ἰθακήσιοι, ὅττι κεν εἴπω ·
162
μνηστῆρσιν δὲ μάλιστα πιφαυσκόμενος τάδε εἴρω ·
163
τοῖσιν γὰρ μέγα πῆμα κυλίνδεται · οὐ γὰρ Ὀδυσσεὺς
164
δὴν ἀπάνευθε φίλων ὧν ἔσσεται, ἀλλά που ἤδη
165
ἐγγὺς ἐὼν τοῖσδεσσι φόνον καὶ κῆρα φυτεύει
166
πάντεσσιν · πολέσιν δὲ καὶ ἄλλοισιν κακὸν ἔσται,
167
οἳ νεμόμεσθ’Ἰθάκην ἐυδείελον. ἀλλὰ πολὺ πρὶν
168
φραζώμεσθ’, ὥς κεν καταπαύσομεν · οἱ δὲ καὶ αὐτοὶ
169
παυέσθων · καὶ γάρ σφιν ἄφαρ τόδε λώιόν ἐστιν.
170
οὐ γὰρ ἀπείρητος μαντεύομαι, ἀλλ’ἐὺ εἰδώς ·
171
καὶ γὰρ κείνῳ φημὶ τελευτηθῆναι ἅπαντα,
172
ὥς οἱ ἐμυθεόμην, ὅτε Ἴλιον εἰσανέβαινον
173
Ἀργεῖοι, μετὰ δέ σφιν ἔβη πολύμητις Ὀδυσσεύς.
174
φῆν κακὰ πολλὰ παθόντ’, ὀλέσαντ’ἄπο πάντας ἑταίρους,
175
ἄγνωστον πάντεσσιν ἐεικοστῷ ἐνιαυτῷ
176
οἴκαδ’ἐλεύσεσθαι · τὰ δὲ δὴ νῦν πάντα τελεῖται.

177

τὸν δ’αὖτ’Εὐρύμαχος Πολύβου πάϊς ἀντίον ηὔδα ·

178
ὦ γέρον, εἰ δ’ἄγε νῦν μαντεύεο σοῖσι τέκεσσιν
179
οἴκαδ’ἰών, μή πού τι κακὸν πάσχωσιν ὀπίσσω ·
180
ταῦτα δ’ἐγὼ σέο πολλὸν ἀμείνων μαντεύεσθαι.
181
ὄρνιθες δέτε πολλοὶ ὑπ’αὐγὰς ἠελίοιο
182
φοιτῶσ’, οὐ δέτε πάντες ἐναίσιμοι · αὐτὰρ Ὀδυσσεὺς
183
ὤλετο τῆλ’, ὡς καὶ σὺ καταφθίσθαι σὺν ἐκείνῳ
184
ὤφελες. οὐκ ἂν τόσσα θεοπροπέων ἀγόρευες,
185
οὐ δέ κε Τηλέμαχον κεχολωμένον ὧδ’ἀνιείης,
186
σῷ οἴκῳ δῶρον ποτιδέγμενος, αἴ κε πόρῃσιν.
187
ἀλλ’ἔκ τοι ἐρέω, τὸ δὲ καὶ τετελεσμένον ἔσται ·
188
αἴ κε νεώτερον ἄνδρα παλαιάτε πολλάτε εἰδὼς
189
παρφάμενος ἐπέεσσιν ἐποτρύνῃς χαλεπαίνειν,
190
αὐτῷ μέν οἱ πρῶτον ἀνιηρέστερον ἔσται,
191
πρῆξαι δ’ἔμπης οὔ τι δυνήσεται εἵνεκα τῶνδε ·
192
σοὶ δέ, γέρον, θωὴν ἐπιθήσομεν, ἥν κ’ἐνὶ θυμῷ
193
τίνων ἀσχάλλῃς · χαλεπὸν δέ τοι ἔσσεται ἄλγος.
194
Τηλεμάχῳ δ’ἐν πᾶσιν ἐγὼν ὑποθήσομαι αὐτός ·
195
μητέρα ἣν ἐς πατρὸς ἀνωγέτω ἀπονέεσθαι ·
196
οἱ δὲ γάμον τεύξουσι καὶ ἀρτυνέουσιν ἔεδνα
197
πολλὰ μάλ’, ὅσσα ἔοικε φίλης ἐπὶ παιδὸς ἕπεσθαι.
198
οὐ γὰρ πρὶν παύσεσθαι ὀίομαι υἷας Ἀχαιῶν
199
μνηστύος ἀργαλέης, ἐπεὶ οὔ τινα δείδιμεν ἔμπης,
200
οὔτ’οὖν Τηλέμαχον μάλα περ πολύμυθον ἐόντα,
201
οὔτε θεοπροπίης ἐμπαζόμεθ’, ἣν σύ, γεραιέ,
202
μυθέαι ἀκράαντον, ἀπεχθάνεαι δ’ἔτι μᾶλλον.
203
χρήματα δ’αὖτε κακῶς βεβρώσεται, οὐ δέ ποτ’ἶσα
204
ἔσσεται, ὄφρα κεν ἥ γε διατρίβῃσιν Ἀχαιοὺς
205
ὃν γάμον · ἡμεῖς δ’αὖ ποτιδέγμενοι ἤματα πάντα
206
εἵνεκα τῆς ἀρετῆς ἐριδαίνομεν, οὐ δὲ μετ’ἄλλας
207
ἐρχόμεθ’, ἃς ἐπιεικὲς ὀπυιέμεν ἐστὶν ἑκάστῳ.

208

τὸν δ’αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα ·

209
Εὐρύμαχ’ἠδὲ καὶ ἄλλοι, ὅσοι μνηστῆρες ἀγαυοί,
210
ταῦτα μὲν οὐχ ὑμέας ἔτι λίσσομαι οὐ δ’ἀγορεύω ·
211
ἤδη γὰρ τὰ ἴσασι θεοὶ καὶ πάντες Ἀχαιοί.
212
ἀλλ’ἄγε μοι δότε νῆα θοὴν καὶ εἴκοσ’ἑταίρους,
213
οἵ κέ μοι ἔνθα καὶ ἔνθα διαπρήσσωσι κέλευθον.
214
εἶμι γὰρ ἐς Σπάρτηντε καὶ ἐς Πύλον ἠμαθόεντα
215
νόστον πευσόμενος πατρὸς δὴν οἰχομένοιο,
216
ἤν τίς μοι εἴπῃσι βροτῶν ἢ ὄσσαν ἀκούσω
217
ἐκ Διός, ἥτε μάλιστα φέρει κλέος ἀνθρώποισιν ·
218
εἰ μέν κεν πατρὸς βίοτον καὶ νόστον ἀκούσω,
219
ἦτ’ἄν, τρυχόμενός περ, ἔτι τλαίην ἐνιαυτόν ·
220
εἰ δέ κε τεθνηῶτος ἀκούσω μη δ’ἔτ’ἐόντος,
221
νοστήσας δὴ ἔπειτα φίλην ἐς πατρίδα γαῖαν
222
σῆμάτέ οἱ χεύω καὶ ἐπὶ κτέρεα κτερεΐξω
223
πολλὰ μάλ’, ὅσσα ἔοικε, καὶ ἀνέρι μητέρα δώσω.

224

ἦ τοι ὅ γ’ὣς εἰπὼν κατ’ἄρ’ἕζετο, τοῖσι δ’ἀνέστη

225

Μέντωρ, ὅς ῥ’Ὀδυσῆος ἀμύμονος ἦεν ἑταῖρος,

226

καὶ οἱ ἰὼν ἐν νηυσὶν ἐπέτρεπεν οἶκον ἅπαντα,

227

πείθεσθαίτε γέροντι καὶ ἔμπεδα πάντα φυλάσσειν ·

228

ὅ σφιν ἐὺ φρονέων ἀγορήσατο καὶ μετέειπεν ·

229
κέκλυτε δὴ νῦν μευ, Ἰθακήσιοι, ὅττι κεν εἴπω ·
230
μή τις ἔτι πρόφρων ἀγανὸς καὶ ἤπιος ἔστω
231
σκηπτοῦχος βασιλεύς, μη δὲ φρεσὶν αἴσιμα εἰδώς,
232
ἀλλ’αἰεὶ χαλεπόςτ’εἴη καὶ αἴσυλα ῥέζοι ·
233
ὡς οὔ τις μέμνηται Ὀδυσσῆος θείοιο
234
λαῶν οἷσιν ἄνασσε, πατὴρ δ’ὣς ἤπιος ἦεν.
235
ἀλλ’ἦ τοι μνηστῆρας ἀγήνορας οὔ τι μεγαίρω
236
ἔρδειν ἔργα βίαια κακορραφίῃσι νόοιο ·
237
σφὰς γὰρ παρθέμενοι κεφαλὰς κατέδουσι βιαίως
238
οἶκον Ὀδυσσῆος, τὸν δ’οὐκέτι φασὶ νέεσθαι.
239
νῦν δ’ἄλλῳ δήμῳ νεμεσίζομαι, οἷον ἅπαντες
240
ἧσθ’ἄνεῳ, ἀτὰρ οὔ τι καθαπτόμενοι ἐπέεσσι
241
παύρους μνηστῆρας καταπαύετε πολλοὶ ἐόντες.

242

τὸν δ’Εὐηνορίδης Λειώκριτος ἀντίον ηὔδα ·

243
Μέντορ ἀταρτηρέ, φρένας ἠλεέ, ποῖον ἔειπες
244
ἡμέας ὀτρύνων καταπαυέμεν. ἀργαλέον δὲ
245
ἀνδράσι καὶ πλεόνεσσι μαχήσασθαι περὶ δαιτί.
246
εἴ περ γάρ κ’Ὀδυσεὺς Ἰθακήσιος αὐτὸς ἐπελθὼν
247
δαινυμένους κατὰ δῶμα ἑὸν μνηστῆρας ἀγαυοὺς
248
ἐξελάσαι μεγάροιο μενοινήσει’ἐνὶ θυμῷ,
249
οὔ κέν οἱ κεχάροιτο γυνή, μάλα περ χατέουσα,
250
ἐλθόντ’, ἀλλά κεν αὐτοῦ ἀεικέα πότμον ἐπίσποι,
251
εἰ πλεόνεσσι μάχοιτο · σὺ δ’οὐ κατὰ μοῖραν ἔειπες.
252
ἀλλ’ἄγε, λαοὶ μὲν σκίδνασθ’ἐπὶ ἔργα ἕκαστος,
253
τούτῳ δ’ὀτρυνέει Μέντωρ ὁδὸν ἠδ’Ἁλιθέρσης,
254
οἵτέ οἱ ἐξ ἀρχῆς πατρώιοί εἰσιν ἑταῖροι.
255
ἀλλ’ὀίω, καὶ δηθὰ καθήμενος ἀγγελιάων
256
πεύσεται εἰν Ἰθάκῃ, τελέει δ’ὁδὸν οὔ ποτε ταύτην.

257

ὣς ἄρ’ἐφώνησεν, λῦσεν δ’ἀγορὴν αἰψηρήν.

258

οἱ μὲν ἄρ’ἐσκίδναντο ἑὰ πρὸς δώμαθ’ἕκαστος,

259

μνηστῆρες δ’ἐς δώματ’ἴσαν θείου Ὀδυσῆος.

260

Τηλέμαχος δ’ἀπάνευθε κιὼν ἐπὶ θῖνα θαλάσσης,

261

χεῖρας νιψάμενος πολιῆς ἁλὸς εὔχετ’Ἀθήνῃ ·

262
κλῦθί μευ, ὃ χθιζὸς θεὸς ἤλυθες ἡμέτερον δῶ
263
καὶ μ’ἐν νηὶ κέλευσας ἐπ’ἠεροειδέα πόντον
264
νόστον πευσόμενον πατρὸς δὴν οἰχομένοιο
265
ἔρχεσθαι · τὰ δὲ πάντα διατρίβουσιν Ἀχαιοί,
266
μνηστῆρες δὲ μάλιστα κακῶς ὑπερηνορέοντες.

267

ὣς ἔφατ’εὐχόμενος, σχεδόθεν δέ οἱ ἦλθεν Ἀθήνη,

268

Μέντορι εἰδομένη ἠμὲν δέμας ἠδὲ καὶ αὐδήν,

269

καί μιν φωνήσασ’ἔπεα πτερόεντα προσηύδα ·

270
Τηλέμαχ’, οὐ δ’ὄπιθεν κακὸς ἔσσεαι οὐ δ’ἀνοήμων,
271
εἰ δή τοι σοῦ πατρὸς ἐνέστακται μένος ἠύ,
272
οἷος κεῖνος ἔην τελέσαι ἔργοντε ἔποςτε ·
273
οὔ τοι ἔπειθ’ἁλίη ὁδὸς ἔσσεται οὐ δ’ἀτέλεστος.
274
εἰ δ’οὐ κείνου γ’ἐσσὶ γόνος καὶ Πηνελοπείης,
275
οὐ σέ γ’ἔπειτα ἔολπα τελευτήσειν, ἃ μενοινᾷς.
276
παῦροι γάρ τοι παῖδες ὁμοῖοι πατρὶ πέλονται,
277
οἱ πλέονες κακίους, παῦροι δέτε πατρὸς ἀρείους.
278
ἀλλ’ἐπεὶ οὐ δ’ὄπιθεν κακὸς ἔσσεαι οὐ δ’ἀνοήμων,
279
οὐ δέ σε πάγχυ γε μῆτις Ὀδυσσῆος προλέλοιπεν,
280
ἐλπωρή τοι ἔπειτα τελευτῆσαι τάδε ἔργα.
281
τῶ νῦν μνηστήρων μὲν ἔα βουλήντε νόοντε
282
ἀφραδέων, ἐπεὶ οὔ τι νοήμονες οὐ δὲ δίκαιοι ·
283
οὐ δέ τι ἴσασιν θάνατον καὶ κῆρα μέλαιναν,
284
ὃς δή σφι σχεδόν ἐστιν, ἐπ’ἤματι πάντας ὀλέσθαι.
285
σοὶ δ’ὁδὸς οὐκέτι δηρὸν ἀπέσσεται ἣν σὺ μενοινᾷς ·
286
τοῖος γάρ τοι ἑταῖρος ἐγὼ πατρώιός εἰμι,
287
ὅς τοι νῆα θοὴν στελέω καὶ ἅμ’ἕψομαι αὐτός.
288
ἀλλὰ σὺ μὲν πρὸς δώματ’ἰὼν μνηστῆρσιν ὁμίλει,
289
ὅπλισσόντ’ἤια καὶ ἄγγεσιν ἄρσον ἅπαντα,
290
οἶνον ἐν ἀμφιφορεῦσι, καὶ ἄλφιτα, μυελὸν ἀνδρῶν,
291
δέρμασιν ἐν πυκινοῖσιν · ἐγὼ δ’ἀνὰ δῆμον ἑταίρους
292
αἶψ’ἐθελοντῆρας συλλέξομαι. εἰσὶ δὲ νῆες
293
πολλαὶ ἐν ἀμφιάλῳ Ἰθάκῃ, νέαι ἠδὲ παλαιαί ·
294
τάων μέν τοι ἐγὼν ἐπιόψομαι ἥ τις ἀρίστη,
295
ὦκα δ’ἐφοπλίσσαντες ἐνήσομεν εὐρέι πόντῳ.

296

ὣς φάτ’Ἀθηναίη κούρη Διός · οὐ δ’ἄρ’ἔτι δὴν

297

Τηλέμαχος παρέμιμνεν, ἐπεὶ θεοῦ ἔκλυεν αὐδήν.

298

βῆ δ’ἰέναι πρὸς δῶμα, φίλον τετιημένος ἦτορ,

299

εὗρε δ’ἄρα μνηστῆρας ἀγήνορας ἐν μεγάροισιν,

300

αἶγας ἀνιεμένους σιάλουςθ’εὕοντας ἐν αὐλῇ.

301

Ἀντίνοος δ’ἰθὺς γελάσας κίε Τηλεμάχοιο,

302

ἔντ’ἄρα οἱ φῦ χειρί, ἔποςτ’ἔφατ’ἔκτ’ὀνόμαζε ·

303
Τηλέμαχ’ὑψαγόρη, μένος ἄσχετε, μή τί τοι ἄλλο
304
ἐν στήθεσσι κακὸν μελέτω ἔργοντε ἔποςτε,
305
ἀλλά μοι ἐσθιέμεν καὶ πινέμεν, ὡς τὸ πάρος περ.
306
ταῦτα δέ τοι μάλα πάντα τελευτήσουσιν Ἀχαιοί,
307
νῆα καὶ ἐξαίτους ἐρέτας, ἵνα θᾶσσον ἵκηαι
308
ἐς Πύλον ἠγαθέην μετ’ἀγαυοῦ πατρὸς ἀκουήν.

309

τὸν δ’αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα ·

310
Ἀντίνο’, οὔ πως ἔστιν ὑπερφιάλοισι μεθ’ὑμῖν
311
δαίνυσθαίτ’ἀκέοντα καὶ εὐφραίνεσθαι ἕκηλον.
312
ἦ οὐχ ἅλις ὡς τὸ πάροιθεν ἐκείρετε πολλὰ καὶ ἐσθλὰ
313
κτήματ’ἐμά, μνηστῆρες, ἐγὼ δ’ἔτι νήπιος ἦα;
314
νῦν δ’ὅτε δὴ μέγας εἰμὶ καὶ ἄλλων μῦθον ἀκούων
315
πυνθάνομαι, καὶ δή μοι ἀέξεται ἔνδοθι θυμός,
316
πειρήσω, ὥς κ’ὔμμι κακὰς ἐπὶ κῆρας ἰήλω,
317
ἠὲ Πύλονδ’ἐλθών, ἢ αὐτοῦ τῷδ’ἐνὶ δήμῳ.
318
εἶμι μέν, οὐ δ’ἁλίη ὁδὸς ἔσσεται ἣν ἀγορεύω,
319
ἔμπορος · οὐ γὰρ νηὸς ἐπήβολος οὐ δ’ἐρετάων
320
γίγνομαι · ὥς νύ που ὔμμιν ἐείσατο κέρδιον εἶναι.

321

ἦ ῥα, καὶ ἐκ χειρὸς χεῖρα σπάσατ’Ἀντινόοιο

322

ῥεῖα · μνηστῆρες δὲ δόμον κάτα δαῖτα πένοντο.

323

οἱ δ’ἐπελώβευον καὶ ἐκερτόμεον ἐπέεσσιν.

324

ὧδε δέ τις εἴπεσκε νέων ὑπερηνορεόντων ·

325
ἦ μάλα Τηλέμαχος φόνον ἡμῖν μερμηρίζει.
326
ἤ τινας ἐκ Πύλου ἄξει ἀμύντορας ἠμαθόεντος
327
ἢ ὅ γε καὶ Σπάρτηθεν, ἐπεί νύ περ ἵεται αἰνῶς ·
328
ἠὲ καὶ εἰς Ἐφύρην ἐθέλει, πίειραν ἄρουραν,
329
ἐλθεῖν, ὄφρ’ἔνθεν θυμοφθόρα φάρμακ’ἐνείκῃ,
330
ἐν δὲ βάλῃ κρητῆρι καὶ ἡμέας πάντας ὀλέσσῃ.

331

ἄλλος δ’αὖτ’εἴπεσκε νέων ὑπερηνορεόντων ·

332
τίς δ’οἶδ’, εἴ κε καὶ αὐτὸς ἰὼν κοίλης ἐπὶ νηὸς
333
τῆλε φίλων ἀπόληται ἀλώμενος ὥς περ Ὀδυσσεύς;
334
οὕτω κεν καὶ μᾶλλον ὀφέλλειεν πόνον ἄμμιν ·
335
κτήματα γάρ κεν πάντα δασαίμεθα, οἰκία δ’αὖτε
336
τούτου μητέρι δοῖμεν ἔχειν ἠδ’ὅς τις ὀπυίοι.

337

ὣς φάν, ὁ δ’ὑψόροφον θάλαμον κατεβήσετο πατρὸς

338

εὐρύν, ὅθι νητὸς χρυσὸς καὶ χαλκὸς ἔκειτο

339

ἐσθήςτ’ἐν χηλοῖσιν ἅλιςτ’ἐυῶδες ἔλαιον ·

340

ἐν δὲ πίθοι οἴνοιο παλαιοῦ ἡδυπότοιο

341

ἕστασαν, ἄκρητον θεῖον ποτὸν ἐντὸς ἔχοντες,

342

ἑξείης ποτὶ τοῖχον ἀρηρότες, εἴ ποτ’Ὀδυσσεὺς

343

οἴκαδε νοστήσειε καὶ ἄλγεα πολλὰ μογήσας.

344

κληισταὶ δ’ἔπεσαν σανίδες πυκινῶς ἀραρυῖαι,

345

δικλίδες · ἐν δὲ γυνὴ ταμίη νύκταςτε καὶ ἦμαρ

346

ἔσχ’, ἣ πάντ’ἐφύλασσε νόου πολυϊδρείῃσιν,

347

Εὐρύκλει’, Ὦπος θυγάτηρ Πεισηνορίδαο.

348

τὴν τότε Τηλέμαχος προσέφη θαλαμόνδε καλέσσας ·

349
μαῖ’, ἄγε δή μοι οἶνον ἐν ἀμφιφορεῦσιν ἄφυσσον
350
ἡδύν, ὅτις μετὰ τὸν λαρώτατος ὃν σὺ φυλάσσεις
351
κεῖνον ὀιομένη τὸν κάμμορον, εἴ ποθεν ἔλθοι
352
διογενὴς Ὀδυσεὺς θάνατον καὶ κῆρας ἀλύξας.
353
δώδεκα δ’ἔμπλησον καὶ πώμασιν ἄρσον ἅπαντας.
354
ἐν δέ μοι ἄλφιτα χεῦον ἐϋρραφέεσσι δοροῖσιν ·
355
εἴκοσι δ’ἔστω μέτρα μυληφάτου ἀλφίτου ἀκτῆς.
356
αὐτὴ δ’οἴη ἴσθι · τὰ δ’ἁθρόα πάντα τετύχθω ·
357
ἑσπέριος γὰρ ἐγὼν αἱρήσομαι, ὁππότε κεν δὴ
358
μήτηρ εἰς ὑπερῷ’ἀναβῇ κοίτουτε μέδηται.
359
εἶμι γὰρ ἐς Σπάρτηντε καὶ ἐς Πύλον ἠμαθόεντα
360
νόστον πευσόμενος πατρὸς φίλου, ἤν που ἀκούσω.

361

ὣς φάτο, κώκυσεν δὲ φίλη τροφὸς Εὐρύκλεια,

362

καί ῥ’ὀλοφυρομένη ἔπεα πτερόεντα προσηύδα ·

363
τίπτε δέ τοι, φίλε τέκνον, ἐνὶ φρεσὶ τοῦτο νόημα
364
ἔπλετο; πῇ δ’ἐθέλεις ἰέναι πολλὴν ἐπὶ γαῖαν
365
μοῦνος ἐὼν ἀγαπητός; ὁ δ’ὤλετο τηλόθι πάτρης
366
διογενὴς Ὀδυσεὺς ἀλλογνώτῳ ἐνὶ δήμῳ.
367
οἱ δέ τοι αὐτίκ’ἰόντι κακὰ φράσσονται ὀπίσσω,
368
ὥς κε δόλῳ φθίῃς, τάδε δ’αὐτοὶ πάντα δάσονται.
369
ἀλλὰ μέν’αὖθ’ἐπὶ σοῖσι καθήμενος · οὐ δέ τί σε χρὴ
370
πόντον ἐπ’ἀτρύγετον κακὰ πάσχειν οὐ δ’ἀλάλησθαι.

371

τὴν δ’αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα ·

372
θάρσει, μαῖ’, ἐπεὶ οὔ τοι ἄνευ θεοῦ ἥδε γε βουλή.
373
ἀλλ’ὄμοσον μὴ μητρὶ φίλῃ τάδε μυθήσασθαι,
374
πρίν γ’ὅτ’ἂν ἑνδεκάτητε δυωδεκάτητε γένηται,
375
ἢ αὐτὴν ποθέσαι καὶ ἀφορμηθέντος ἀκοῦσαι,
376
ὡς ἂν μὴ κλαίουσα κατὰ χρόα καλὸν ἰάπτῃ.

377

ὣς ἄρ’ἔφη, γρῆυς δὲ θεῶν μέγαν ὅρκον ἀπώμνυ.

378

αὐτὰρ ἐπεί ῥ’ὄμοσέντε τελεύτησέντε τὸν ὅρκον,

379

αὐτίκ’ἔπειτά οἱ οἶνον ἐν ἀμφιφορεῦσιν ἄφυσσεν,

380

ἐν δέ οἱ ἄλφιτα χεῦεν ἐϋρραφέεσσι δοροῖσι.

381

Τηλέμαχος δ’ἐς δώματ’ἰὼν μνηστῆρσιν ὁμίλει.

382

ἔνθ’αὖτ’ἄλλ’ἐνόησε θεά, γλαυκῶπις Ἀθήνη.

383

Τηλεμάχῳ ἐικυῖα κατὰ πτόλιν ᾤχετο πάντῃ,

384

καί ῥα ἑκάστῳ φωτὶ παρισταμένη φάτο μῦθον,

385

ἑσπερίους δ’ἐπὶ νῆα θοὴν ἀγέρεσθαι ἀνώγει.

386

ἡ δ’αὖτε Φρονίοιο Νοήμονα φαίδιμον υἱὸν

387

ᾔτεε νῆα θοήν · ὁ δέ οἱ πρόφρων ὑπέδεκτο.

388

δύσετότ’ἠέλιος σκιόωντότε πᾶσαι ἀγυιαί,

389

καὶ τότε νῆα θοὴν ἅλαδ’εἴρυσε, πάντα δ’ἐν αὐτῇ

390

ὅπλ’ἐτίθει, τάτε νῆες ἐύσσελμοι φορέουσι.

391

στῆσε δ’ἐπ’ἐσχατιῇ λιμένος, περὶ δ’ἐσθλοὶ ἑταῖροι

392

ἁθρόοι ἠγερέθοντο · θεὰ δ’ὤτρυνεν ἕκαστον.

393

ἔνθ’αὖτ’ἄλλ’ἐνόησε θεά, γλαυκῶπις Ἀθήνη.

394

βῆ ῥ’ἰέναι πρὸς δώματ’Ὀδυσσῆος θείοιο ·

395

ἔνθα μνηστήρεσσιν ἐπὶ γλυκὺν ὕπνον ἔχευε,

396

πλάζε δὲ πίνοντας, χειρῶν δ’ἔκβαλλε κύπελλα.

397

οἱ δ’εὕδειν ὤρνυντο κατὰ πτόλιν, οὐ δ’ἄρ’ἔτι δὴν

398

ἥατ’, ἐπεί σφισιν ὕπνος ἐπὶ βλεφάροισιν ἔπιπτεν.

399

αὐτὰρ Τηλέμαχον προσέφη γλαυκῶπις Ἀθήνη

400

ἐκπροκαλεσσαμένη μεγάρων ἐὺ ναιεταόντων,

401

Μέντορι εἰδομένη ἠμὲν δέμας ἠδὲ καὶ αὐδήν ·

402
Τηλέμαχ’, ἤδη μέν τοι ἐυκνήμιδες ἑταῖροι
403
ἥατ’ἐπήρετμοι τὴν σὴν ποτιδέγμενοι ὁρμήν ·
404
ἀλλ’ἴομεν, μὴ δηθὰ διατρίβωμεν ὁδοῖο.

405

ὣς ἄρα φωνήσασ’ἡγήσατο Παλλὰς Ἀθήνη

406

καρπαλίμως · ὁ δ’ἔπειτα μετ’ἴχνια βαῖνε θεοῖο.

407

αὐτὰρ ἐπεί ῥ’ἐπὶ νῆα κατήλυθον ἠδὲ θάλασσαν,

408

εὗρον ἔπειτ’ἐπὶ θινὶ κάρη κομόωντας ἑταίρους.

409

τοῖσι δὲ καὶ μετέειφ’ἱερὴ ἲς Τηλεμάχοιο ·

410
δεῦτε, φίλοι, ἤια φερώμεθα · πάντα γὰρ ἤδη
411
ἁθρό’ἐνὶ μεγάρῳ. μήτηρ δ’ἐμὴ οὔ τι πέπυσται,
412
οὐ δ’ἄλλαι δμωαί, μία δ’οἴη μῦθον ἄκουσεν.

413

ὣς ἄρα φωνήσας ἡγήσατο, τοὶ δ’ἅμ’ἕποντο.

414

οἱ δ’ἄρα πάντα φέροντες ἐυσσέλμῳ ἐπὶ νηὶ

415

κάτθεσαν, ὡς ἐκέλευσεν Ὀδυσσῆος φίλος υἱός.

416

ἂν δ’ἄρα Τηλέμαχος νηὸς βαῖν’, ἦρχε δ’Ἀθήνη,

417

νηὶ δ’ἐνὶ πρυμνῇ κατ’ἄρ’ἕζετο · ἄγχι δ’ἄρ’αὐτῆς

418

ἕζετο Τηλέμαχος. τοὶ δὲ πρυμνήσι’ἔλυσαν,

419

ἂν δὲ καὶ αὐτοὶ βάντες ἐπὶ κληῖσι καθῖζον.

420

τοῖσιν δ’ἴκμενον οὖρον ἵει γλαυκῶπις Ἀθήνη,

421

ἀκραῆ Ζέφυρον, κελάδοντ’ἐπὶ οἴνοπα πόντον.

422

Τηλέμαχος δ’ἑτάροισιν ἐποτρύνας ἐκέλευσεν

423

ὅπλων ἅπτεσθαι · τοὶ δ’ὀτρύνοντος ἄκουσαν.

424

ἱστὸν δ’εἰλάτινον κοίλης ἔντοσθε μεσόδμης

425

στῆσαν ἀείραντες, κατὰ δὲ προτόνοισιν ἔδησαν,

426

ἕλκον δ’ἱστία λευκὰ ἐυστρέπτοισι βοεῦσιν.

427

ἔπρησεν δ’ἄνεμος μέσον ἱστίον, ἀμφὶ δὲ κῦμα

428

στείρῃ πορφύρεον μεγάλ’ἴαχε νηὸς ἰούσης ·

429

ἡ δ’ἔθεεν κατὰ κῦμα διαπρήσσουσα κέλευθον.

430

δησάμενοι δ’ἄρα ὅπλα θοὴν ἀνὰ νῆα μέλαιναν

431

στήσαντο κρητῆρας ἐπιστεφέας οἴνοιο,

432

λεῖβον δ’ἀθανάτοισι θεοῖς αἰειγενέτῃσιν,

433

ἐκ πάντων δὲ μάλιστα Διὸς γλαυκώπιδι κούρῃ.

434

παννυχίη μέν ῥ’ἥ γε καὶ ἠῶ πεῖρε κέλευθον.