Odyssey, Book 19 (Τ)

4

Τηλέμαχε, χρὴ τεύχε’ἀρήϊα κατθέμεν εἴσω

5

πάντα μάλ’· αὐτὰρ μνηστῆρας μαλακοῖς ἐπέεσσι

6

παρφάσθαι, ὅτε κέν σε μεταλλῶσιν ποθέοντες ·

16

μαῖ’, ἄγε δή μοι ἔρυξον ἐνὶ μεγάροισι γυναῖκας,

17

ὄφρα κεν ἐς θάλαμον καταθείομαι ἔντεα πατρὸς

18

καλά, τά μοι κατὰ οἶκον ἀκηδέα καπνὸς ἀμέρδει

19

πατρὸς ἀποιχομένοιο · ἐγὼ δ’ἔτι νήπιος ἦα.

20

νῦν δ’ἐθέλω καταθέσθαι, ἵν’οὐ πυρὸς ἵξετ’ἀϋτμή.

22

αἲ γὰρ δή ποτε, τέκνον, ἐπιφροσύνας ἀνέλοιο

23

οἴκου κήδεσθαι καὶ κτήματα πάντα φυλάσσειν.

24

ἀλλ’ἄγε, τίς τοι ἔπειτα μετοιχομένη φάος οἴσει;

25

δμῳὰς δ’οὐκ εἴας προβλωσκέμεν, αἵ κεν ἔφαινον.

27

ξεῖνος ὅδ’· οὐ γὰρ ἀεργὸν ἀνέξομαι ὅς κεν ἐμῆς γε

28

χοίνικος ἅπτηται, καὶ τηλόθεν εἰληλουθώς.

36

ὦ πάτερ, ἦ μέγα θαῦμα τόδ’ὀφθαλμοῖσιν ὁρῶμαι.

37

ἔμπης μοι τοῖχοι μεγάρων καλαίτε μεσόδμαι,

38

εἰλάτιναίτε δοκοί, καὶ κίονες ὑψόσ’ἔχοντες

39

φαίνοντ’ὀφθαλμοῖς ὡς εἰ πυρὸς αἰθομένοιο.

40

ἦ μάλα τις θεὸς ἔνδον, οἳ οὐρανὸν εὐρὺν ἔχουσι.

42

σίγα καὶ κατὰ σὸν νόον ἴσχανε μη δ’ἐρέεινε ·

43

αὕτη τοι δίκη ἐστὶ θεῶν, οἳ Ὄλυμπον ἔχουσιν.

44

ἀλλὰ σὺ μὲν κατάλεξαι, ἐγὼ δ’ὑπολείψομαι αὐτοῦ,

45

ὄφρα κ’ἔτι δμῳὰς καὶ μητέρα σὴν ἐρεθίζω ·

46

ἡ δέ μ’ὀδυρομένη εἰρήσεται ἀμφὶς ἕκαστα.

66

ξεῖν’, ἔτι καὶ νῦν ἐνθάδ’ἀνιήσεις διὰ νύκτα

67

δινεύων κατὰ οἶκον, ὀπιπεύσεις δὲ γυναῖκας;

68

ἀλλ’ἔξελθε θύραζε, τάλαν, καὶ δαιτὸς ὄνησο ·

69

ἢ τάχα καὶ δαλῷ βεβλημένος εἶσθα θύραζε.

71

δαιμονίη, τί μοι ὧδ’ἐπέχεις κεκοτηότι θυμῷ;

72

ἦ ὅτι δὴ ῥυπόω, κακὰ δὲ χροῒ εἵματα εἷμαι,

73

πτωχεύω δ’ἀνὰ δῆμον; ἀναγκαίη γὰρ ἐπείγει.

74

τοιοῦτοι πτωχοὶ καὶ ἀλήμονες ἄνδρες ἔασι

75

καὶ γὰρ ἐγώ ποτε οἶκον ἐν ἀνθρώποισιν ἔναιον

76

ὄλβιος ἀφνειὸν καὶ πολλάκι δόσκον ἀλήτῃ,

77

τοίῳ ὁποῖος ἔοι καὶ ὅτευ κεχρημένος ἔλθοι ·

78

ἦσαν δὲ δμῶες μάλα μυρίοι, ἄλλατε πολλὰ

79

οἷσίντ’εὖ ζώουσι καὶ ἀφνειοὶ καλέονται.

80

ἀλλὰ Ζεὺς ἀλάπαξε Κρονίων · ἤθελε γάρ που ·

81

τῷ νῦν μήποτε καὶ σύ, γύναι, ἀπὸ πᾶσαν ὀλέσσῃς

82

ἀγλαΐην, τῇ νῦν γε μετὰ δμῳῇσι κέκασσαι ·

83

μή πώς τοι δέσποινα κοτεσσαμένη χαλεπήνῃ,

84

ἢ Ὀδυσεὺς ἔλθῃ · ἔτι γὰρ καὶ ἐλπίδος αἶσα.

85

εἰ δ’ὁ μὲν ὣς ἀπόλωλε καὶ οὐκέτι νόστιμός ἐστιν,

86

ἀλλ’ἤδη παῖς τοῖος Ἀπόλλωνός γε ἕκητι,

87

Τηλέμαχος · τὸν δ’οὔ τις ἐνὶ μεγάροισι γυναικῶν

88

λήθει ἀτασθάλλουσ’, ἐπεὶ οὐκέτι τηλίκος ἐστίν.

91

πάντως, θαρσαλέη, κύον ἀδεές, οὔ τί με λήθεις

92

ἔρδουσα μέγα ἔργον, ὃ σῇ κεφαλῇ ἀναμάξεις ·

93

πάντα γὰρ εὖ ᾔδησθ’, ἐπεὶ ἐξ ἐμεῦ ἔκλυες αὐτῆς

94

ὡς τὸν ξεῖνον ἔμελλον ἐνὶ μεγάροισιν ἐμοῖσιν

95

ἀμφὶ πόσει εἴρεσθαι, ἐπεὶ πυκινῶς ἀκάχημαι.

97

Εὐρυνόμη, φέρε δὴ δίφρον καὶ κῶας ἐπ’αὐτοῦ,

98

ὄφρα καθεζόμενος εἴπῃ ἔπος ἠδ’ἐπακούσῃ

99

ὁ ξεῖνος ἐμέθεν · ἐθέλω δέ μιν ἐξερέεσθαι.

104

ξεῖνε, τὸ μέν σε πρῶτον ἐγὼν εἰρήσομαι αὐτή ·

105

τίς πόθεν εἶς ἀνδρῶν; πόθι τοι πόλις ἠδὲ τοκῆες;

107

ὦ γύναι, οὐκ ἄν τίς σε βροτῶν ἐπ’ἀπείρονα γαῖαν

108

νεικέοι · ἦ γάρ σευ κλέος οὐρανὸν εὐρὺν ἱκάνει,

109

ὥςτέ τευ ἢ βασιλῆος ἀμύμονος, ὅςτε θεουδὴς

110

ἀνδράσιν ἐν πολλοῖσι καὶ ἰφθίμοισιν ἀνάσσων

111

εὐδικίας ἀνέχῃσι, φέρῃσι δὲ γαῖα μέλαινα

112

πυροὺς καὶ κριθάς, βρίθῃσι δὲ δένδρεα καρπῷ,

113

τίκτῃ δ’ἔμπεδα μῆλα, θάλασσα δὲ παρέχῃ ἰχθῦς

114

ἐξ εὐηγεσίης, ἀρετῶσι δὲ λαοὶ ὑπ’αὐτοῦ.

115

τῷ ἐμὲ νῦν τὰ μὲν ἄλλα μετάλλα σῷ ἐνὶ οἴκῳ,

116

μη δ’ἐμὸν ἐξερέεινε γένος καὶ πατρίδα γαῖαν,

117

μή μοι μᾶλλον θυμὸν ἐνιπλήσῃς ὀδυνάων

118

μνησαμένῳ μάλα δ’εἰμὶ πολύστονος · οὐ δέ τί με χρὴ

119

οἴκῳ ἐν ἀλλοτρίῳ γοόωντάτε μυρόμενόντε

120

ἧσθαι, ἐπεὶ κάκιον πενθήμεναι ἄκριτον αἰεί ·

121

μή τίς μοι δμῳῶν νεμεσήσεται, ἠὲ σύ γ’αὐτή,

122

φῇ δὲ δακρυπλώειν βεβαρηότα με φρένας οἴνῳ.

124

ξεῖν’, ἦ τοι μὲν ἐμὴν ἀρετὴν εἶδόςτε δέμαςτε

125

ὤλεσαν ἀθάνατοι, ὅτε Ἴλιον εἰσανέβαινον

126

Ἀργεῖοι, μετὰ τοῖσι δ’ἐμὸς πόσις ᾖεν Ὀδυσσεύς

127

εἰ κεῖνός γ’ἐλθὼν τὸν ἐμὸν βίον ἀμφιπολεύοι,

128

μεῖζον κε κλέος εἴη ἐμὸν καὶ κάλλιον οὕτως.

129

νῦν δ’ἄχομαι · τόσα γάρ μοι ἐπέσσευεν κακὰ δαίμων.

130

ὅσσοι γὰρ νήσοισιν ἐπικρατέουσιν ἄριστοι,

131

Δουλιχίῳτε Σάμῃτε καὶ ὑλήεντι Ζακύνθῳ,

132

οἵτ’αὐτὴν Ἰθάκην εὐδείελον ἀμφινέμονται,

133

οἵ μ’ἀεκαζομένην μνῶνται, τρύχουσι δὲ οἶκον.

134

τῷ οὔτε ξείνων ἐμπάξομαι οὔθ’ἱκετάων

135

οὔτε τι κηρύκων, οἳ δημιοεργοὶ ἔασιν ·

136

ἀλλ’Ὀδυσῆ ποθέουσα φίλον κατατήκομαι ἦτορ.

137

οἱ δὲ γάμον σπεύδουσιν · ἐγὼ δὲ δόλους τολυπεύω.

138

φᾶρος μέν μοι πρῶτον ἐνέπνευσε φρεσὶ δαίμων,

139

στησαμένῃ μέγαν ἱστόν, ἐνὶ μεγάροισιν ὑφαίνειν,

140

λεπτὸν καὶ περίμετρον · ἄφαρ δ’αὐτοῖς μετέειπον ·

148

ὣς ἐφάμην, τοῖσιν δ’ἐπεπείθετο θυμὸς ἀγήνωρ.

149

ἔνθα καὶ ἠματίη μὲν ὑφαίνεσκον μέγαν ἱστόν,

150

νύκτας δ’ἀλλύεσκον, ἐπεὶ δαΐδας παραθείμην.

151

ὣς τρίετες μὲν ἔληθον ἐγὼ καὶ ἔπειθον Ἀχαιούς ·

152

ἀλλ’ὅτε τέτρατον ἦλθεν ἔτος καὶ ἐπήλυθον ὧραι,

153

μηνῶν φθινόντων, περὶ δ’ἤματα πόλλ’ἐτελέσθη,

154

καὶ τότε δή με διὰ δμῳάς, κύνας οὐκ ἀλεγούσας,

155

εἷλον ἐπελθόντες καὶ ὁμόκλησαν ἐπέεσσιν.

156

ὣς τὸ μὲν ἐξετέλεσσα, καὶ οὐκ ἐθέλουσ’, ὑπ’ἀνάγκης ·

157

νῦν δ’οὔτ’ἐκφυγέειν δύναμαι γάμον οὔτε τιν’ἄλλην

158

μῆτιν ἔθ’εὑρίσκω · μάλα δ’ὀτρύνουσι τοκῆες

159

γήμασθ’, ἀσχαλάᾳ δὲ πάϊς βίοτον κατεδόντων,

160

γιγνώσκων · ἤδη γὰρ ἀνὴρ οἶόςτε μάλιστα

161

οἴκου κήδεσθαι, τῷτε Ζεὺς κῦδος ὀπάζει.

162

ἀλλὰ καὶ ὥς μοι εἰπὲ τεὸν γένος, ὁππόθεν ἐσσί.

163

οὐ γὰρ ἀπὸ δρυός ἐσσι παλαιφάτου οὐ δ’ἀπὸ πέτρης.

165

ὦ γύναι αἰδοίη Λαερτιάδεω Ὀδυσῆος,

166

οὐκέτ’ἀπολλήξεις τὸν ἐμὸν γόνον ἐξερέουσα;

167

ἀλλ’ἔκ τοι ἐρέω · ἦ μέν μ’ἀχέεσσί γε δώσεις

168

πλείοσιν ἢ ἔχομαι · ἡ γὰρ δίκη, ὁππότε πάτρης

169

ἧς ἀπέῃσιν ἀνὴρ τόσσον χρόνον ὅσσον ἐγὼ νῦν,

170

πολλὰ βροτῶν ἐπὶ ἄστε’ἀλώμενος, ἄλγεα πάσχων ·

171

ἀλλὰ καὶ ὣς ἐρέω ὅ μ’ἀνείρεαι ἠδὲ μεταλλᾷς.

172

Κρήτη τις γαῖ’ἔστι, μέσῳ ἐνὶ οἴνοπι πόντῳ,

173

καλὴ καὶ πίειρα, περίρρυτος · ἐν δ’ἄνθρωποι

174

πολλοί, ἀπειρέσιοι, καὶ ἐννήκοντα πόληες.

175

ἄλλη δ’ἄλλων γλῶσσα μεμιγμένη · ἐν μὲν Ἀχαιοί,

176

ἐν δ’Ἐτεόκρητες μεγαλήτορες, ἐν δὲ Κύδωνες,

177

Δωριέεςτε τριχάϊκες δῖοίτε Πελασγοί.

178

τῇσι δ’ἐνὶ Κνωσός, μεγάλη πόλις, ἔνθατε Μίνως

179

ἐννέωρος βασίλευε Διὸς μεγάλου ὀαριστής,

180

πατρὸς ἐμοῖο πατήρ, μεγαθύμου Δευκαλίωνος

181

Δευκαλίων δ’ἐμὲ τίκτε καὶ Ἰδομενῆα ἄνακτα ·

182

ἀλλ’ὁ μὲν ἐν νήεσσι κορωνίσιν Ἴλιον ἴσω

183

ᾤχεθ’ἅμ’Ἀτρείδῃσιν, ἐμοὶ δ’ὄνομα κλυτὸν Αἴθων,

184

ὁπλότερος γενεῇ · ὁ δ’ἄρα πρότερος καὶ ἀρείων.

185

ἔνθ’Ὀδυσῆα ἐγὼν ἰδόμην καὶ ξείνια δῶκα.

186

καὶ γὰρ τὸν Κρήτηνδε κατήγαγεν ἲς ἀνέμοιο,

187

ἱέμενον Τροίηνδε παραπλάγξασα Μαλειῶν ·

188

στῆσε δ’ἐν Ἀμνισῷ, ὅθιτε σπέος Εἰλειθυίης,

189

ἐν λιμέσιν χαλεποῖσι, μόγις δ’ὑπάλυξεν ἀέλλας.

190

αὐτίκα δ’Ἰδομενῆα μετάλλα ἄστυδ’ἀνελθών ·

191

ξεῖνον γάρ οἱ ἔφασκε φίλοντ’ἔμεν αἰδοῖόντε.

192

τῷ δ’ἤδη δεκάτη ἢ ἑνδεκάτη πέλεν ἠὼς

193

οἰχομένῳ σὺν νηυσὶ κορωνίσιν Ἴλιον εἴσω.

194

τὸν μὲν ἐγὼ πρὸς δώματ’ἄγων ἐῢ ἐξείνισσα,

195

ἐνδυκέως φιλέων, πολλῶν κατὰ οἶκον ἐόντων ·

196

καί οἱ τοῖς ἄλλοις ἑτάροις, οἳ ἅμ’αὐτῷ ἕποντο,

197

δημόθεν ἄλφιτα δῶκα καὶ αἴθοπα οἶνον ἀγείρας

198

καὶ βοῦς ἱρεύσασθαι, ἵνα πλησαίατο θυμόν.

199

ἔνθα δυώδεκα μὲν μένον ἤματα δῖοι Ἀχαιοί ·

200

εἴλει γὰρ Βορέης ἄνεμος μέγας οὐ δ’ἐπὶ γαίῃ

201

εἴα ἵστασθαι, χαλεπὸς δέ τις ὤρορε δαίμων.

202

τῇ τρισκαιδεκάτῃ δ’ἄνεμος πέσε, τοὶ δ’ἀνάγοντο.

215

νῦν μὲν δή σευ, ξεῖνέ γ’, ὀΐω πειρήσεσθαι,

216

εἰ ἐτεὸν δὴ κεῖθι σὺν ἀντιθέοις ἑτάροισι

217

ξείνισας ἐν μεγάροισιν ἐμὸν πόσιν, ὡς ἀγορεύεις.

218

εἰπέ μοι ὁπποῖ’ἄσσα περὶ χροῒ εἵματα ἕστο,

219

αὐτόςθ’οἷος ἔην, καὶ ἑταίρους, οἵ οἱ ἕποντο.

221

ὦ γύναι, ἀργαλέον τόσσον χρόνον ἀμφὶς ἐόντα

222

εἰπέμεν · ἤδη γάρ οἱ ἐεικοστὸν ἔτος ἐστὶν

223

ἐξ οὗ κεῖθεν ἔβη καὶ ἐμῆς ἀπελήλυθε πάτρης ·

224

αὐτάρ τοι ἐρέω ὥς μοι ἰνδάλλεται ἦτορ.

225

χλαῖναν πορφυρέην οὔλην ἔχε δῖος Ὀδυσσεύς,

226

διπλῆν · αὐτάρ οἱ περόνη χρυσοῖο τέτυκτο

227

αὐλοῖσιν διδύμοισι · πάροιθε δὲ δαίδαλον ἦεν ·

228

ἐν προτέροισι πόδεσσι κύων ἔχε ποικίλον ἐλλόν,

229

ἀσπαίροντα λάων · τὸ δὲ θαυμάζεσκον ἅπαντες,

230

ὡς οἱ χρύσεοι ἐόντες ὁ μὲν λάε νεβρὸν ἀπάγχων,

231

αὐτὰρ ὁ ἐκφυγέειν μεμαὼς ἤσπαιρε πόδεσσι.

232

τὸν δὲ χιτῶν’ἐνόησα περὶ χροῒ σιγαλόεντα,

233

οἷόντε κρομύοιο λοπὸν κάτα ἰσχαλέοιο ·

234

τὼς μὲν ἔην μαλακός, λαμπρὸς δ’ἦν ἠέλιος ὥς ·

235

ἦ μὲν πολλαί γ’αὐτὸν ἐθηήσαντο γυναῖκες.

236

ἄλλο δέ τοι ἐρέω, σὺ δ’ἐνὶ φρεσὶ βάλλεο σῇσιν ·

237

οὐκ οἶδ’ἢ τάδε ἕστο περὶ χροῒ οἴκοθ’Ὀδυσσεύς,

238

ἦ τις ἑταίρων δῶκε θοῆς ἐπὶ νηὸς ἰόντι,

239

ἤ τίς που καὶ ξεῖνος, ἐπεὶ πολλοῖσιν Ὀδυσσεὺς

240

ἔσκε φίλος · παῦροι γὰρ Ἀχαιῶν ἦσαν ὁμοῖοι.

241

καί οἱ ἐγὼ χάλκειον ἄορ καὶ δίπλακα δῶκα

242

καλὴν πορφυρέην καὶ τερμιόεντα χιτῶνα,

243

αἰδοίως δ’ἀπέπεμπον ἐϋσσέλμου ἐπὶ νηός.

244

καὶ μέν οἱ κῆρυξ ὀλίγον προγενέστερος αὐτοῦ

245

εἵπετο · καὶ τόν τοι μυθήσομαι, οἷος ἔην περ.

246

γυρὸς ἐν ὤμοισιν, μελανόχροος, οὐλοκάρηνος,

247

Εὐρυβάτης δ’ὄνομ’ἔσκε · τίεν δέ μιν ἔξοχον ἄλλων

248

ὧν ἑτάρων Ὀδυσεύς, ὅτι οἱ φρεσὶν ἄρτια ᾔδη.

253

νῦν μὲν δή μοι, ξεῖνε, πάρος περ ἐὼν ἐλεεινός,

254

ἐν μεγάροισιν ἐμοῖσι φίλοςτ’ἔσῃ αἰδοῖόςτε ·

255

αὐτὴ γὰρ τάδε εἵματ’ἐγὼ πόρον, οἷ’ἀγορεύεις,

256

πτύξασ’ἐκ θαλάμου, περόνηντ’ἐπέθηκα φαεινὴν

257

κείνῳ ἄγαλμ’ἔμεναι · τὸν δ’οὐχ ὑποδέξομαι αὖτις

258

οἴκαδε νοστήσαντα φίλην ἐς πατρίδα γαῖαν.

259

τῷ ῥα κακῇ αἴσῃ κοίλης ἐπὶ νηὸς Ὀδυσσεὺς

260

ᾤχετ’ἐποψόμενος Κακοΐλιον οὐκ ὀνομαστήν.

262

ὦ γύναι αἰδοίη Λαερτιάδεω Ὀδυσῆος,

263

μηκέτι νῦν χρόα καλὸν ἐναίρεο, μη δέ τι θυμὸν

264

τῆκε, πόσιν γοόωσα. νεμεσσῶμαί γε μὲν οὐδέν ·

265

καὶ γάρ τίςτ’ἀλλοῖον ὀδύρεται ἄνδρ’ὀλέσασα

266

κουρίδιον, τῷ τέκνα τέκῃ φιλότητι μιγεῖσα,

267

ἢ Ὀδυσῆ’, ὅν φασι θεοῖς ἐναλίγκιον εἶναι.

268

ἀλλὰ γόου μὲν παῦσαι, ἐμεῖο δὲ σύνθεο μῦθον ·

269

νημερτέως γάρ τοι μυθήσομαι οὐ δ’ἐπικεύσω

270

ὡς ἤδη Ὀδυσῆος ἐγὼ περὶ νόστου ἄκουσα

271

ἀγχοῦ, Θεσπρωτῶν ἀνδρῶν ἐν πίονι δήμῳ,

272

ζωοῦ · αὐτὰρ ἄγει κειμήλια πολλὰ καὶ ἐσθλὰ

273

αἰτίζων ἀνὰ δῆμον. ἀτὰρ ἐρίηρας ἑταίρους

274

ὤλεσε καὶ νῆα γλαφυρὴν ἐνὶ οἴνοπι πόντῳ,

275

Θρινακίης ἄπο νήσου ἰών · ὀδύσαντο γὰρ αὐτῷ

276

Ζεύςτε καὶ Ἠέλιος · τοῦ γὰρ βόας ἔκταν ἑταῖροι.

277

οἱ μὲν πάντες ὄλοντο πολυκλύστῳ ἐνὶ πόντῳ ·

278

τὸν δ’ἄρ’ἐπὶ τρόπιος νεὸς ἔκβαλε κῦμ’ἐπὶ χέρσου,

279

Φαιήκων ἐς γαῖαν, οἳ ἀγχίθεοι γεγάασιν,

280

οἳ δή μιν περὶ κῆρι θεὸν ὣς τιμήσαντο

281

καί οἱ πολλὰ δόσαν πέμπειντέ μιν ἤθελον αὐτοὶ

282

οἴκαδ’ἀπήμαντον. καί κεν πάλαι ἐνθάδ’Ὀδυσσεὺς

283

ἤην · ἀλλ’ἄρα οἱ τό γε κέρδιον εἴσατο θυμῷ,

284

χρήματ’ἀγυρτάζειν πολλὴν ἐπὶ γαῖαν ἰόντι ·

285

ὣς περὶ κέρδεα πολλὰ καταθνητῶν ἀνθρώπων

286

οἶδ’Ὀδυσεύς, οὐ δ’ἄν τις ἐρίσσειε βροτὸς ἄλλος.

287

ὥς μοι Θεσπρωτῶν βασιλεὺς μυθήσατο Φείδων ·

288

ὤμνυε δὲ πρὸς ἔμ’αὐτόν, ἀποσπένδων ἐνὶ οἴκῳ,

289

νῆα κατειρύσθαι καὶ ἐπαρτέας ἔμμεν ἑταίρους,

290

οἳ δή μιν πέμψουσι φίλην ἐς πατρίδα γαῖαν.

291

ἀλλ’ἐμὲ πρὶν ἀπέπεμψε · τύχησε γὰρ ἐρχομένη νηῦς

292

ἀνδρῶν Θεσπρωτῶν ἐς Δουλίχιον πολύπυρον.

293

καί μοι κτήματ’ἔδειξεν, ὅσα ξυναγείρατ’Ὀδυσσεύς ·

294

καί νύ κεν ἐς δεκάτην γενεὴν ἕτερόν γ’ἔτι βόσκοι,

295

ὅσσα οἱ ἐν μεγάροις κειμήλια κεῖτο ἄνακτος.

296

τὸν δ’ἐς Δωδώνην φάτο βήμεναι, ὄφρα θεοῖο

297

ἐκ δρυὸς ὑψικόμοιο Διὸς βουλὴν ἐπακούσαι,

298

ὅππως νοστήσειε φίλην ἐς πατρίδα γαῖαν

299

ἤδη δὴν ἀπεών, ἤ ἀμφαδὸν ἦε κρυφηδόν.

300

ὣς ὁ μὲν οὕτως ἐστὶ σόος καὶ ἐλεύσεται ἤδη

301

ἄγχι μάλ’, οὐ δ’ἔτι τῆλε φίλων καὶ πατρίδος αἴης

302

δηρὸν ἀπεσσεῖται · ἔμπης δέ τοι ὅρκια δώσω.

303

ἴστω νῦν Ζεὺς πρῶτα, θεῶν ὕπατος καὶ ἄριστος,

304

ἱστίητ’Ὀδυσῆος ἀμύμονος, ἣν ἀφικάνω ·

305

ἦ μέν τοι τάδε πάντα τελείεται ὡς ἀγορεύω.

306

τοῦδ’αὐτοῦ λυκάβαντος ἐλεύσεται ἐνθάδ’Ὀδυσσεύς,

307

τοῦ μὲν φθίνοντος μηνός, τοῦ δ’ἱσταμένοιο.

309

αἲ γὰρ τοῦτο, ξεῖνε, ἔπος τετελεσμένον εἴη ·

310

τῷ κε τάχα γνοίης φιλότητάτε πολλάτε δῶρα

311

ἐξ ἐμεῦ, ὡς ἄν τίς σε συναντόμενος μακαρίζοι.

312

ἀλλά μοι ὧδ’ἀνὰ θυμὸν ὀΐεται, ὡς ἔσεταί περ ·

313

οὔτ’Ὀδυσεὺς ἔτι οἶκον ἐλεύσεται, οὔτε σὺ πομπῆς

314

τεύξῃ, ἐπεὶ οὐ τοῖοι σημάντορές εἰσ’ἐνὶ οἴκῳ

315

οἷος Ὀδυσσεὺς ἔσκε μετ’ἀνδράσιν, εἴ ποτ’ἔην γε,

316

ξείνους αἰδοίους ἀποπεμπέμεν ἠδὲ δέχεσθαι.

317

ἀλλά μιν, ἀμφίπολοι, ἀπονίψατε, κάτθετε δ’εὐνήν,

318

δέμνια καὶ χλαίνας καὶ ῥήγεα σιγαλόεντα,

319

ὥς κ’εὖ θαλπιόων χρυσόθρονον Ἠῶ ἵκηται.

320

ἠῶθεν δὲ μάλ’ἦρι λοέσσαιτε χρῖσαίτε,

321

ὥς κ’ἔνδον παρὰ Τηλεμάχῳ δείπνοιο μέδηται

322

ἥμενος ἐν μεγάρῳ · τῷ δ’ἄλγιον ὅς κεν ἐκείνων

323

τοῦτον ἀνιάζῃ θυμοφθόρος · οὐ δέ τι ἔργον

324

ἐνθάδ’ἔτι πρήξει, μάλα περ κεχολωμένος αἰνῶς.

325

πῶς γὰρ ἐμεῦ σύ, ξεῖνε, δαήσεαι εἴ τι γυναικῶν

326

ἀλλάων περίειμι νόον καὶ ἐπίφρονα μῆτιν,

327

εἴ κεν ἀϋσταλέος, κακὰ εἱμένος ἐν μεγάροισιν

328

δαινύῃ; ἄνθρωποι δὲ μινυνθάδιοι τελέθουσιν.

329

ὃς μὲν ἀπηνὴς αὐτὸς ἔῃ καὶ ἀπηνέα εἰδῇ,

330

τῷ δὲ καταρῶνται πάντες βροτοὶ ἄλγε’ὀπίσσω

331

ζωῷ, ἀτὰρ τεθνεῶτί γ’ἐφεψιόωνται ἅπαντες ·

332

ὃς δ’ἂν ἀμύμων αὐτὸς ἔῃ καὶ ἀμύμονα εἰδῇ,

333

τοῦ μέντε κλέος εὐρὺ δὶα ξεῖνοι φορέουσι

334

πάντας ἐπ’ἀνθρώπους, πολλοίτέ μιν ἐσθλὸν ἔειπον.

336

ὦ γύναι αἰδοίη Λαερτιάδεω Ὀδυσῆος,

337

ἦ τοι ἐμοὶ χλαῖναι καὶ ῥήγεα σιγαλόεντα

338

ἤχθεθ’, ὅτε πρῶτον Κρήτης ὄρεα νιφόεντα

339

νοσφισάμην ἐπὶ νηὸς ἰὼν δολιχηρέτμοιο,

340

κείω δ’ὡς τὸ πάρος περ ἀΰπνους νύκτας ἴαυον ·

341

πολλὰς γὰρ δὴ νύκτας ἀεικελίῳ ἐνὶ κοίτῃ

342

ἄεσα καίτ’ἀνέμεινα ἐΰθρονον Ἠῶ δῖαν.

343

οὐ δέ τί μοι ποδάνιπτρα ποδῶν ἐπιήρανα θυμῷ

344

γίγνεται · οὐ δὲ γυνὴ ποδὸς ἅψεται ἡμετέροιο

345

τάων αἵ τοι δῶμα κάτα δρήστειραι ἔασιν,

346

εἰ μή τις γρηῦς ἔστι παλαιή, κεδνὰ ἰδυῖα,

347

ἥ τις δὴ τέτληκε τόσα φρεσὶν ὅσσατ’ἐγώ περ ·

348

τῇ δ’οὐκ ἂν φθονέοιμι ποδῶν ἅψασθαι ἐμεῖο.

350

ξεῖνε φίλ’· οὐ γάρ πώ τις ἀνὴρ πεπνυμένος ὧδε

351

ξείνων τηλεδαπῶν φιλίων ἐμὸν ἵκετο δῶμα,

352

ὡς σὺ μάλ’εὐφραδέως πεπνυμένα πάντ’ἀγορεύεις ·

353

ἔστι δέ μοι γρηῢς πυκινὰ φρεσὶ μήδε’ἔχουσα

354

ἣ κεῖνον δύστηνον ἐῢ τρέφεν ἠδ’ἀτίταλλε,

355

δεξαμένη χείρεσσ’, ὅτε μιν πρῶτον τέκε μήτηρ,

356

ἥ σε πόδας νίψει, ὀλιγηπελέουσά περ ἔμπης.

357

ἀλλ’ἄγε νῦν ἀνστᾶσα, περίφρων Εὐρύκλεια,

358

νίψον σοῖο ἄνακτος ὁμήλικα · καί που Ὀδυσσεὺς

359

ἤδη τοιόσδ’ἐστὶ πόδας τοιόσδετε χεῖρας ·

360

αἶψα γὰρ ἐν κακότητι βροτοὶ καταγηράσκουσιν.

363

ὤ μοι ἐγὼ σέο, τέκνον, ἀμήχανος · ἦ σε περὶ Ζεὺς

364

ἀνθρώπων ἤχθηρε θεουδέα θυμὸν ἔχοντα.

365

οὐ γάρ πώ τις τόσσα βροτῶν Διὶ τερπικεραύνῳ

366

πίονα μηρί’ἔκη’οὐ δ’ἐξαίτους ἑκατόμβας,

367

ὅσσα σὺ τῷ ἐδίδους, ἀρώμενος ἧος ἵκοιο

368

γῆράςτε λιπαρὸν θρέψαιότε φαίδιμον υἱόν ·

369

νῦν δέ τοι οἴῳ πάμπαν ἀφείλετο νόστιμον ἦμαρ.

370

οὕτω που καὶ κείνῳ ἐφεψιόωντο γυναῖκες

371

ξείνων τηλεδαπῶν, ὅτε τευ κλυτὰ δώμαθ’ἵκοιτο,

372

ὡς σέθεν αἱ κύνες αἵδε καθεψιόωνται ἅπασαι,

373

τάων νῦν λώβηντε καὶ αἴσχεα πόλλ’ἀλεείνων

374

οὐκ ἐάας νίζειν · ἐμὲ δ’οὐκ ἀέκουσαν ἄνωγε

375

κούρη Ἰκαρίοιο, περίφρων Πηνελόπεια.

376

τῷ σε πόδας νίψω ἅματ’αὐτῆς Πηνελοπείης

377

καὶ σέθεν εἵνεκ’, ἐπεί μοι ὀρώρεται ἔνδοθι θυμὸς

378

κήδεσιν. ἀλλ’ἄγε νῦν ξυνίει ἔπος, ὅττι κεν εἴπω ·

379

πολλοὶ δὴ ξεῖνοι ταλαπείριοι ἐνθάδ’ἵκοντο,

380

ἀλλ’οὔ πώ τινά φημι ἐοικότα ὧδε ἰδέσθαι

381

ὡς σὺ δέμας φωνήντε πόδαςτ’Ὀδυσῆϊ ἔοικας.

383

ὦ γρηῦ, οὕτω φασὶν ὅσοι ἴδον ὀφθαλμοῖσιν

384

ἡμέας ἀμφοτέρους, μάλα εἰκέλω ἀλλήλοιϊν

385

ἔμμεναι, ὡς σύ περ αὐτὴ ἐπιφρονέουσ’ἀγορεύεις.

403

Αὐτόλυκ’, αὐτὸς νῦν ὄνομ’εὕρεο ὅττι κε θῆαι

404

παιδὸς παιδὶ φίλῳ · πολυάρητος δέ τοί ἐστιν.

406

γαμβρὸς ἐμὸς θυγάτηρτε, τίθεσθ’ὄνομ’ὅττι κεν εἴπω ·

407

πολλοῖσιν γὰρ ἐγώ γε ὀδυσσάμενος τόδ’ἱκάνω,

408

ἀνδράσιν ἠδὲ γυναιξὶν ἀνὰ χθόνα πουλυβότειραν ·

409

τῷ δ’Ὀδυσεὺς ὄνομ’ἔστω ἐπώνυμον · αὐτὰρ ἐγώ γε,

410

ὁππότ’ἂν ἡβήσας μητρώϊον ἐς μέγα δῶμα

411

ἔλθῃ Παρνησόνδ’, ὅθι πού μοι κτήματ’ἔασι,

412

τῶν οἱ ἐγὼ δώσω καί μιν χαίροντ’ἀποπέμψω.

474

ἦ μάλ’Ὀδυσσεύς ἐσσι, φίλον τέκος · οὐ δέ σ’ἐγώ γε

475

πρὶν ἔγνων, πρὶν πάντα ἄνακτ’ἐμὸν ἀμφαφάασθαι.

482

μαῖα, τίη μ’ἐθέλεις ὀλέσαι; σὺ δέ μ’ἔτρεφες αὐτὴ

483

τῷ σῷ ἐπὶ μαζῷ · νῦν δ’ἄλγεα πολλὰ μογήσας

484

ἤλυθον εἰκοστῷ ἔτεϊ ἐς πατρίδα γαῖαν.

485

ἀλλ’ἐπεὶ ἐφράσθης καί τοι θεὸς ἔμβαλε θυμῷ,

486

σίγα, μή τίςτ’ἄλλος ἐνὶ μεγάροισι πύθηται.

487

ὧδε γὰρ ἐξερέω, καὶ μὴν τετελεσμένον ἔσται ·

488

εἴ χ’ὑπ’ἐμοί γε θεὸς δαμάσῃ μνηστῆρας ἀγαυούς,

489

οὐ δὲ τροφοῦ οὔσης σεῦ ἀφέξομαι, ὁππότ’ἂν ἄλλας

490

δμῳὰς ἐν μεγάροισιν ἐμοῖς κτείνωμι γυναῖκας.

492

τέκνον ἐμόν, ποῖόν σε ἔπος φύγεν ἕρκος ὀδόντων.

493

οἶσθα μὲν οἷον ἐμὸν μένος ἔμπεδον οὐ δ’ἐπιεικτόν,

494

ἕξω δ’ὡς ὅτε τις στερεὴ λίθος ἠὲ σίδηρος.

495

ἄλλο δέ τοι ἐρέω, σὺ δ’ἐνὶ φρεσὶ βάλλεο σῇσιν ·

496

εἴ χ’ὑπό σοι γε θεὸς δαμάσῃ μνηστῆρας ἀγαυούς,

497

δὴ τότε τοι καταλέξω ἐνὶ μεγάροισι γυναῖκας,

498

αἵτέ σ’ἀτιμάζουσι καὶ αἳ νηλείτιδές εἰσι.

500

μαῖα, τίη δὲ σὺ τὰς μυθήσεαι; οὐ δέ τί σε χρή.

501

εὖ νυ καὶ αὐτὸς ἐγὼ φράσομαι καὶ εἴσομ’ἑκάστην ·

502

ἀλλ’ἔχε σιγῇ μῦθον, ἐπίτρεψον δὲ θεοῖσιν.

509

ξεῖνε, τὸ μέν σ’ἔτι τυτθὸν ἐγὼν εἰρήσομαι αὐτή ·

510

καὶ γὰρ δὴ κοίτοιο τάχ’ἔσσεται ἡδέος ὥρη,

511

ὅν τινά γ’ὕπνος ἕλοι γλυκερός, καὶ κηδόμενόν περ.

512

αὐτὰρ ἐμοὶ καὶ πένθος ἀμέτρητον πόρε δαίμων ·

513

ἤματα μὲν γὰρ τέρπομ’ὀδυρομένη, γοόωσα,

514

ἔςτ’ἐμὰ ἔργ’ὁρόωσα καὶ ἀμφιπόλων ἐνὶ οἴκῳ ·

515

αὐτὰρ ἐπὴν νὺξ ἔλθῃ, ἕλῃσίτε κοῖτος ἅπαντας,

516

κεῖμαι ἐνὶ λέκτρῳ, πυκιναὶ δέ μοι ἀμφ’ἀδινὸν κῆρ

517

ὀξεῖαι μελεδῶνες ὀδυρομένην ἐρέθουσιν.

518

ὡς δ’ὅτε Πανδαρέου κούρη, χλωρηῒς ἀηδών,

519

καλὸν ἀείδῃσιν ἔαρος νέον ἱσταμένοιο,

520

δενδρέων ἐν πετάλοισι καθεζομένη πυκινοῖσιν,

521

ἥτε θαμὰ τρωπῶσα χέει πολυηχέα φωνήν,

522

παῖδ’ὀλοφυρομένη Ἴτυλον φίλον, ὅν ποτε χαλκῷ

523

κτεῖνε δι’ἀφραδίας, κοῦρον Ζήθοιο ἄνακτος,

524

ὣς καὶ ἐμοὶ δίχα θυμὸς ὀρώρεται ἔνθα καὶ ἔνθα,

525

ἠὲ μένω παρὰ παιδὶ καὶ ἔμπεδα πάντα φυλάσσω,

526

κτῆσιν ἐμήν, δμῶάςτε καὶ ὑψερεφὲς μέγα δῶμα,

527

εὐνήντ’αἰδομένη πόσιος δήμοιότε φῆμιν,

528

ἦ ἤδη ἅμ’ἕπωμαι Ἀχαιῶν ὅς τις ἄριστος

529

μνᾶται ἐνὶ μεγάροισι, πορὼν ἀπερείσια ἕδνα.

530

παῖς δ’ἐμὸς ἧος ἔην ἔτι νήπιος ἠδὲ χαλίφρων,

531

γήμασθ’οὔ μ’εἴα πόσιος κατὰ δῶμα λιποῦσαν ·

532

νῦν δ’ὅτε δὴ μέγας ἐστὶ καὶ ἥβης μέτρον ἱκάνει,

533

καὶ δή μ’ἀρᾶται πάλιν ἐλθέμεν ἐκ μεγάροιο,

534

κτήσιος ἀσχαλόων, τήν οἱ κατέδουσιν Ἀχαιοί.

535

ἀλλ’ἄγε μοι τὸν ὄνειρον ὑπόκριναι καὶ ἄκουσον.

536

χῆνές μοι κατὰ οἶκον ἐείκοσι πυρὸν ἔδουσιν

537

ἐξ ὕδατος, καίτέ σφιν ἰαίνομαι εἰσορόωσα ·

538

ἐλθὼν δ’ἐξ ὄρεος μέγας αἰετὸς ἀγκυλοχείλης

539

πᾶσι κατ’αὐχένας ἦξε καὶ ἔκτανεν · οἱ δ’ἐκέχυντο

540

ἀθρόοι ἐν μεγάροις, ὁ δ’ἐς αἰθέρα δῖαν ἀέρθη.

541

αὐτὰρ ἐγὼ κλαῖον καὶ ἐκώκυον ἔν περ ὀνείρῳ,

542

ἀμφὶ δ’ἔμ’ἠγερέθοντο ἐϋπλοκαμῖδες Ἀχαιαί,

543

οἴκτρ’ὀλοφυρομένην ὅ μοι αἰετὸς ἔκτανε χῆνας.

544

ἂψ δ’ἐλθὼν κατ’ἄρ’ἕζετ’ἐπὶ προὔχοντι μελάθρῳ,

545

φωνῇ δὲ βροτέῃ κατερήτυε φώνησέντε ·

551

ὣς ἔφατ’, αὐτὰρ ἐμὲ μελιηδὴς ὕπνος ἀνῆκε ·

552

παπτήνασα δὲ χῆνας ἐνὶ μεγάροισι νόησα

553

πυρὸν ἐρεπτομένους παρὰ πύελον, ἧχι πάρος περ.

555

ὦ γύναι, οὔ πως ἔστιν ὑποκρίνασθαι ὄνειρον

556

ἄλλῃ ἀποκλίναντ’, ἐπεὶ ἦ ῥά τοι αὐτὸς Ὀδυσσεὺς

557

πέφραδ’ὅπως τελέει · μνηστῆρσι δὲ φαίνετ’ὄλεθρος

558

πᾶσι μάλ’, οὐ δέ κέ τις θάνατον καὶ κῆρας ἀλύξει.

560

ξεῖν’, ἦ τοι μὲν ὄνειροι ἀμήχανοι ἀκριτόμυθοι

561

γίγνοντ’, οὐ δέ τι πάντα τελείεται ἀνθρώποισι.

562

δοιαὶ γάρτε πύλαι ἀμενηνῶν εἰσὶν ὀνείρων ·

563

αἱ μὲν γὰρ κεράεσσι τετεύχαται, αἱ δ’ἐλέφαντι ·

564

τῶν οἳ μέν κ’ἔλθωσι διὰ πριστοῦ ἐλέφαντος,

565

οἵ ῥ’ἐλεφαίρονται, ἔπε’ἀκράαντα φέροντες ·

566

οἱ δὲ διὰ ξεστῶν κεράων ἔλθωσι θύραζε,

567

οἵ ῥ’ἔτυμα κραίνουσι, βροτῶν ὅτε κέν τις ἴδηται.

568

ἀλλ’ἐμοὶ οὐκ ἐντεῦθεν ὀΐομαι αἰνὸν ὄνειρον

569

ἐλθέμεν · ἦ κ’ἀσπαστὸν ἐμοὶ καὶ παιδὶ γένοιτο.

570

ἄλλο δέ τοι ἐρέω, σὺ δ’ἐνὶ φρεσὶ βάλλεο σῇσιν ·

571

ἥδε δὴ ἠὼς εἶσι δυσώνυμος, ἥ μ’Ὀδυσῆος

572

οἴκου ἀποσχήσει · νῦν γὰρ καταθήσω ἄεθλον,

573

τοὺς πελέκεας, τοὺς κεῖνος ἐνὶ μεγάροισιν ἑοῖσιν

574

ἵστασχ’ἑξείης, δρυόχους ὥς, δώδεκα πάντας ·

575

στὰς δ’ὅ γε πολλὸν ἄνευθε διαρρίπτασκεν ὀϊστόν.

576

νῦν δὲ μνηστήρεσσιν ἄεθλον τοῦτον ἐφήσω ·

577

ὃς δέ κε ῥηΐτατ’ἐντανύσῃ βιὸν ἐν παλάμῃσι

578

καὶ διοϊστεύσῃ πελέκεων δυοκαίδεκα πάντων,

579

τῷ κεν ἅμ’ἑσποίμην, νοσφισσαμένη τόδε δῶμα

580

κουρίδιον, μάλα καλόν, ἐνίπλειον βιότοιο ·

581

τοῦ ποτὲ μεμνήσεσθαι ὀΐομαι ἔν περ ὀνείρῳ.

583

ὦ γύναι αἰδοίη Λαερτιάδεω Ὀδυσῆος,

584

μηκέτι νῦν ἀνάβαλλε δόμοις ἔνι τοῦτον ἄεθλον ·

585

πρὶν γάρ τοι πολύμητις ἐλεύσεται ἐνθάδ’Ὀδυσσεύς,

586

πρὶν τούτους τόδε τόξον ἐΰξοον ἀμφαφόωντας

587

νευρήντ’ἐντανύσαι διοϊστεῦσαίτε σιδήρου.

589

εἴ κ’ἐθέλοις μοι, ξεῖνε, παρήμενος ἐν μεγάροισι

590

τέρπειν, οὔ κέ μοι ὕπνος ἐπὶ βλεφάροισι χυθείη.

591

ἀλλ’οὐ γάρ πως ἔστιν ἀΰπνους ἔμμεναι αἰεὶ

592

ἀνθρώπους · ἐπὶ γάρ τοι ἑκάστῳ μοῖραν ἔθηκαν

593

ἀθάνατοι θνητοῖσιν ἐπὶ ζείδωρον ἄρουραν.

594

ἀλλ’ἦ τοι μὲν ἐγὼν ὑπερώϊον εἰσαναβᾶσα

595

λέξομαι εἰς εὐνήν, ἥ μοι στονόεσσα τέτυκται,

596

αἰεὶ δάκρυσ’ἐμοῖσι πεφυρμένη, ἐξ οὗ Ὀδυσσεὺς

597

ᾤχετ’ἐποψόμενος Κακοΐλιον οὐκ ὀνομαστήν.

598

ἔνθα κε λεξαίμην · σὺ δὲ λέξεο τῷδ’ἐνὶ οἴκῳ,

599

ἢ χαμάδις στορέσας ἤ τοι κατὰ δέμνια θέντων.