Odyssey, Book 17 (Ρ)
ἦμος δ’ἠριγένεια φάνη ῥοδοδάκτυλος Ἠώς,
2δὴ τότ’ἔπειθ’ὑπὸ ποσσὶν ἐδήσατο καλὰ πέδιλα
3Τηλέμαχος, φίλος υἱὸς Ὀδυσσῆος θείοιο,
4εἵλετο δ’ἄλκιμον ἔγχος, ὅ οἱ παλάμηφιν ἀρήρει,
5ἄστυδε ἱέμενος, καὶ ἑὸν προσέειπε συβώτην ·
616ἄττ’, ἦ τοι μὲν ἐγὼν εἶμ’ἐς πόλιν, ὄφρα με μήτηρ7ὄψεται · οὐ γάρ μιν πρόσθεν παύσεσθαι ὀΐω8κλαυθμοῦτε στυγεροῖο γόοιότε δακρυόεντος,9πρίν γ’αὐτόν με ἴδηται · ἀτὰρ σοί γ’ὧδ’ἐπιτέλλω.10τὸν ξεῖνον δύστηνον ἄγ’ἐς πόλιν, ὄφρ’ἂν ἐκεῖθι11δαῖτα πτωχεύῃ · δώσει δέ οἱ ὅς κ’ἐθέλῃσι12πύρνον καὶ κοτύλην · ἐμὲ δ’οὔ πως ἔστιν ἅπαντας13ἀνθρώπους ἀνέχεσθαι, ἔχοντά περ ἄλγεα θυμῷ ·14ὁ ξεῖνος δ’εἴ περ μάλα μηνίει, ἄλγιον αὐτῷ15ἔσσεται · ἦ γὰρ ἐμοὶ φίλ’ἀληθέα μυθήσασθαι.
τὸν δ’ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς ·
1726ὦ φίλος, οὐ δέ τοι αὐτὸς ἐρύκεσθαι μενεαίνω ·18πτωχῷ βέλτερόν ἐστι κατὰ πτόλιν ἠὲ κατ’ἀγροὺς19δαῖτα πτωχεύειν · δώσει δέ μοι ὅς κ’ἐθέλῃσιν.20οὐ γὰρ ἐπὶ σταθμοῖσι μένειν ἔτι τηλίκος εἰμί,21ὥστ’ἐπιτειλαμένῳ σημάντορι πάντα πιθέσθαι.22ἀλλ’ἔρχευ · ἐμὲ δ’ἄξει ἀνὴρ ὅδε, τὸν σὺ κελεύεις,23αὐτίκ’ἐπεί κε πυρὸς θερέω ἀλέητε γένηται.24αἰνῶς γὰρ τάδε εἵματ’ἔχω κακά · μή με δαμάσσῃ25στίβη ὑπηοίη · ἕκαθεν δέτε ἄστυ φάτ’εἶναι.
ὣς φάτο, Τηλέμαχος δὲ διὰ σταθμοῖο βεβήκει,
27κραιπνὰ ποσὶ προβιβάς, κακὰ δὲ μνηστῆρσι φύτευεν.
28αὐτὰρ ἐπεί ῥ’ἵκανε δόμους εὖ ναιετάοντας,
29ἔγχος μέν ῥ’ἔστησε φέρων πρὸς κίονα μακρήν,
30αὐτὸς δ’εἴσω ἴεν καὶ ὑπέρβη λάϊνον οὐδόν.
31τὸν δὲ πολὺ πρώτη εἶδε τροφὸς Εὐρύκλεια,
32κώεα καστορνῦσα θρόνοις ἔνι δαιδαλέοισι,
33δακρύσασα δ’ἔπειτ’ἰθὺς κίεν · ἀμφὶ δ’ἄρ’ἄλλαι
34δμῳαὶ Ὀδυσσῆος ταλασίφρονος ἠγερέθοντο,
35καὶ κύνεον ἀγαπαζόμεναι κεφαλήντε καὶ ὤμους.
36ἡ δ’ἴεν ἐκ θαλάμοιο περίφρων Πηνελόπεια,
37Ἀρτέμιδι ἰκέλη ἠὲ χρυσέῃ Ἀφροδίτῃ,
38ἀμφὶ δὲ παιδὶ φίλῳ βάλε πήχεε δακρύσασα,
39κύσσε δέ μιν κεφαλήντε καὶ ἄμφω φάεα καλά,
40καί ῥ’ὀλοφυρομένη ἔπεα πτερόεντα προσηύδα ·
4145ἦλθες, Τηλέμαχε, γλυκερὸν φάος. οὔ σ’ἔτ’ἐγώ γε42ὄψεσθαι ἐφάμην, ἐπεὶ ᾤχεο νηῒ Πύλονδε43λάθρη, ἐμεῦ ἀέκητι, φίλου μετὰ πατρὸς ἀκουήν.44ἀλλ’ἄγε μοι κατάλεξον ὅπως ἤντησας ὀπωπῆς.
τὴν δ’αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα ·
4657μῆτερ ἐμή, μή μοι γόον ὄρνυθι μη δέ μοι ἦτορ47ἐν στήθεσσιν ὄρινε φυγόντι περ αἰπὺν ὄλεθρον ·48ἀλλ’ὑδρηναμένη, καθαρὰ χροῒ εἵμαθ’ἑλοῦσα,49εἰς ὑπερῷ’ἀναβᾶσα σὺν ἀμφιπόλοισι γυναιξὶν50εὔχεο πᾶσι θεοῖσι τεληέσσας ἑκατόμβας51ῥέξειν, αἴ κέ ποθι Ζεὺς ἄντιτα ἔργα τελέσσῃ.52αὐτὰρ ἐγὼν ἀγορὴν ἐσελεύσομαι, ὄφρα καλέσσω53ξεῖνον, ὅτις μοι κεῖθεν ἅμ’ἕσπετο δεῦρο κιόντι.54τὸν μὲν ἐγὼ προὔπεμψα σὺν ἀντιθέοις ἑτάροισι,55Πείραιον δέ μιν ἠνώγεα προτὶ οἶκον ἄγοντα56ἐνδυκέως φιλέειν καὶ τιέμεν, εἰς ὅ κεν ἔλθω.
ὣς ἄρ’ἐφώνησεν, τῇ δ’ἄπτερος ἔπλετο μῦθος.
58ἡ δ’ὑδρηναμένη, καθαρὰ χροῒ εἵμαθ’ἑλοῦσα,
59εὔχετο πᾶσι θεοῖσι τεληέσσας ἑκατόμβας
60ῥέξειν, αἴ κέ ποθι Ζεὺς ἄντιτα ἔργα τελέσσῃ.
61Τηλέμαχος δ’ἄρ’ἔπειτα διὲκ μεγάροιο βεβήκει
62ἔγχος ἔχων · ἅμα τῷ γε δύω κύνες ἀργοὶ ἕποντο.
63θεσπεσίην δ’ἄρα τῷ γε χάριν κατέχευεν Ἀθήνη ·
64τὸν δ’ἄρα πάντες λαοὶ ἐπερχόμενον θηεῦντο.
65ἀμφὶ δέ μιν μνηστῆρες ἀγήνορες ἠγερέθοντο
66ἔσθλ’ἀγορεύοντες, κακὰ δὲ φρεσὶ βυσσοδόμευον.
67αὐτὰρ ὁ τῶν μὲν ἔπειτα ἀλεύατο πουλὺν ὅμιλον,
68ἀλλ’ἵνα Μέντωρ ἧστο καὶ Ἄντιφος ἠδ’Ἁλιθέρσης,
69οἵτε οἱ ἐξ ἀρχῆς πατρώϊοι ἦσαν ἑταῖροι,
70ἔνθα καθέζετ’ἰών · τοὶ δ’ἐξερέεινον ἕκαστα.
71τοῖσι δὲ Πείραιος δουρικλυτὸς ἐγγύθεν ἦλθεν
72ξεῖνον ἄγων ἀγορήνδε διὰ πτόλιν · οὐ δ’ἄρ’ἔτι δὴν
73Τηλέμαχος ξείνοιο ἑκὰς τράπετ’, ἀλλὰ παρέστη.
74τὸν καὶ Πείραιος πρότερος πρὸς μῦθον ἔειπε ·
7577Τηλέμαχ’, αἶψ’ὄτρυνον ἐμὸν ποτὶ δῶμα γυναῖκας,76ὥς τοι δῶρ’ἀποπέμψω, ἅ τοι Μενέλαος ἔδωκε.
τὸν δ’αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα ·
7884Πείραι’, οὐ γάρτ’ἴδμεν ὅπως ἔσται τάδε ἔργα.79εἴ κεν ἐμὲ μνηστῆρες ἀγήνορες ἐν μεγάροισι80λάθρη κτείναντες πατρώϊα πάντα δάσωνται,81αὐτὸν ἔχοντά σε βούλομ’ἐπαυρέμεν, ἤ τινα τῶνδε ·82εἰ δέ κ’ἐγὼ τούτοισι φόνον καὶ κῆρα φυτεύσω,83δὴ τότε μοι χαίροντι φέρειν πρὸς δώματα χαίρων.
ὣς εἰπὼν ξεῖνον ταλαπείριον ἦγεν ἐς οἶκον.
85αὐτὰρ ἐπεί ῥ’ἵκοντο δόμους εὖ ναιετάοντας,
86χλαίνας μὲν κατέθεντο κατὰ κλισμούςτε θρόνουςτε,
87ἐς δ’ἀσαμίνθους βάντες ἐϋξέστας λούσαντο.
88τοὺς δ’ἐπεὶ οὖν δμῳαὶ λοῦσαν καὶ χρῖσαν ἐλαίῳ,
89ἀμφὶ δ’ἄρα χλαίνας οὔλας βάλον ἠδὲ χιτῶνας,
90ἔκ ῥ’ἀσαμίνθων βάντες ἐπὶ κλισμοῖσι καθῖζον.
91χέρνιβα δ’ἀμφίπολος προχόῳ ἐπέχευε φέρουσα
92καλῇ χρυσείῃ, ὑπὲρ ἀργυρέοιο λέβητος,
93νίψασθαι · παρὰ δὲ ξεστὴν ἐτάνυσσε τράπεζαν.
94σῖτον δ’αἰδοίη ταμίη παρέθηκε φέρουσα,
95εἴδατα πόλλ’ἐπιθεῖσα, χαριζομένη παρεόντων.
96μήτηρ δ’ἀντίον ἷζε παρὰ σταθμὸν μεγάροιο
97κλισμῷ κεκλιμένη, λέπτ’ἠλάκατα στρωφῶσα.
98οἱ δ’ἐπ’ὀνείαθ’ἑτοῖμα προκείμενα χεῖρας ἴαλλον,
99αὐτὰρ ἐπεὶ πόσιος καὶ ἐδητύος ἐξ ἔρον ἕντο,
100τοῖσι δὲ μύθων ἦρχε περίφρων Πηνελόπεια ·
101107Τηλέμαχ’, ἦ τοι ἐγὼν ὑπερώϊον εἰσαναβᾶσα102λέξομαι εἰς εὐνήν, ἥ μοι στονόεσσα τέτυκται,103αἰεὶ δάκρυσ’ἐμοῖσι πεφυρμένη, ἐξ οὗ Ὀδυσσεὺς104ᾤχεθ’ἅμ’Ἀτρεΐδῃσιν ἐς Ἴλιον · οὐ δέ μοι ἔτλης,105πρὶν ἐλθεῖν μνηστῆρας ἀγήνορας ἐς τόδε δῶμα,106νόστον σοῦ πατρὸς σάφα εἰπέμεν, εἴ που ἄκουσας.
τὴν δ’αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα ·
108150τοιγὰρ ἐγώ τοι, μῆτερ, ἀληθείην καταλέξω.109ᾠχόμεθ’ἔςτε Πύλον καὶ Νέστορα, ποιμένα λαῶν ·110δεξάμενος δέ με κεῖνος ἐν ὑψηλοῖσι δόμοισιν111ἐνδυκέως ἐφίλει, ὡς εἴτε πατὴρ ἑὸν υἱὸν112ἐλθόντα χρόνιον νέον ἄλλοθεν · ὣς ἐμὲ κεῖνος113ἐνδυκέως ἐκόμιζε σὺν υἱάσι κυδαλίμοισιν.114αὐτὰρ Ὀδυσσῆος ταλασίφρονος οὔ ποτ’ἔφασκεν,115ζωοῦ οὐ δὲ θανόντος, ἐπιχθονίων τευ ἀκοῦσαι ·116ἀλλά μ’ἐς Ἀτρεΐδην, δουρικλειτὸν Μενέλαον,117ἵπποισι προὔπεμψε καὶ ἅρμασι κολλητοῖσιν.118ἔνθ’ἴδον Ἀργείην Ἑλένην, ἧς εἵνεκα πολλὰ119Ἀργεῖοι Τρῶέςτε θεῶν ἰότητι μόγησαν.120εἴρετο δ’αὐτίκ’ἔπειτα βοὴν ἀγαθὸς Μενέλαος121ὅττευ χρηΐζων ἱκόμην Λακεδαίμονα δῖαν ·122αὐτὰρ ἐγὼ τῷ πᾶσαν ἀληθείην κατέλεξα ·123καὶ τότε δή με ἔπεσσιν ἀμειβόμενος προσέειπεν ·147ὣς ἔφατ’Ἀτρεΐδης, δουρικλειτὸς Μενέλαος.148ταῦτα τελευτήσας νεόμην · ἔδοσαν δέ μοι οὖρον149ἀθάνατοι, τοί μ’ὦκα φίλην ἐς πατρίδ’ἔπεμψαν.
ὣς φάτο, τῇ δ’ἄρα θυμὸν ἐνὶ στήθεσσιν ὄρινε.
151τοῖσι δὲ καὶ μετέειπε Θεοκλύμενος θεοειδής ·
152162ὦ γύναι αἰδοίη Λαερτιάδεω Ὀδυσῆος,153ἦ τοι ὅ γ’οὐ σάφα οἶδεν, ἐμεῖο δὲ σύνθεο μῦθον ·154ἀτρεκέως γάρ σοι μαντεύσομαι οὐ δ’ἐπικεύσω ·155ἴστω νῦν Ζεὺς πρῶτα θεῶν, ξενίητε τράπεζα156ἱστίητ’Ὀδυσῆος ἀμύμονος, ἣν ἀφικάνω,157ὡς ἦ τοι Ὀδυσεὺς ἤδη ἐν πατρίδι γαίῃ,158ἥμενος ἢ ἕρπων, τάδε πευθόμενος κακὰ ἔργα,159ἔστιν, ἀτὰρ μνηστῆρσι κακὸν πάντεσσι φυτεύει ·160τοῖον ἐγὼν οἰωνὸν ἐϋσσέλμου ἐπὶ νηὸς161ἥμενος ἐφρασάμην καὶ Τηλεμάχῳ ἐγεγώνευν.
τὸν δ’αὖτε προσέειπε περίφρων Πηνελόπεια ·
163166αἲ γὰρ τοῦτο, ξεῖνε, ἔπος τετελεσμένον εἴη ·164τῷ κε τάχα γνοίης φιλότητάτε πολλάτε δῶρα165ἐξ ἐμεῦ, ὡς ἄν τίς σε συναντόμενος μακαρίζοι.
ὣς οἱ μὲν τοιαῦτα πρὸς ἀλλήλους ἀγόρευον,
167μνηστῆρες δὲ πάροιθεν Ὀδυσσῆος μεγάροιο
168δίσκοισιν τέρποντο καὶ αἰγανέῃσιν ἱέντες,
169ἐν τυκτῷ δαπέδῳ, ὅθι περ πάρος ὕβριν ἔχοντες.
170ἀλλ’ὅτε δὴ δείπνηστος ἔην καὶ ἐπήλυθε μῆλα
171πάντοθεν ἐξ ἀγρῶν, οἱ δ’ἤγαγον οἳ τὸ πάρος περ,
172καὶ τότε δή σφιν ἔειπε Μέδων · ὃς γάρ ῥα μάλιστα
173ἥνδανε κηρύκων, καὶ σφιν παρεγίγνετο δαιτί ·
174177κοῦροι, ἐπεὶ δὴ πάντες ἐτέρφθητε φρέν’ἀέθλοις,175ἔρχεσθε πρὸς δώμαθ’, ἵν’ἐντυνώμεθα δαῖτα ·176οὐ μὲν γάρ τι χέρειον ἐν ὥρῃ δεῖπνον ἑλέσθαι.
ὣς ἔφαθ’, οἱ δ’ἀνστάντες ἔβαν πείθοντότε μύθῳ.
178αὐτὰρ ἐπεί ῥ’ἵκοντο δόμους εὖ ναιετάοντας,
179χλαίνας μὲν κατέθεντο κατὰ κλισμούςτε θρόνουςτε,
180οἱ δ’ἱέρευον ὄϊς μεγάλους καὶ πίονας αἶγας,
181ἵρευον δὲ σύας σιάλους καὶ βοῦν ἀγελαίην,
182δαῖτ’ἐντυνόμενοι. τοὶ δ’ἐξ ἀγροῖο πόλινδε
183ὠτρύνοντ’Ὀδυσεύςτ’ἰέναι καὶ δῖος ὑφορβός.
184τοῖσι δὲ μύθων ἦρχε συβώτης, ὄρχαμος ἀνδρῶν ·
185192ξεῖν’, ἐπεὶ ἂρ δὴ ἔπειτα πόλινδ’ἰέναι μενεαίνεις186σήμερον, ὡς ἐπέτελλεν ἄναξ ἐμός — ἦ σ’ἂν ἐγώ γε187αὐτοῦ βουλοίμην σταθμῶν ῥυτῆρα λιπέσθαι ·188ἀλλὰ τὸν αἰδέομαι καὶ δείδια, μή μοι ὀπίσσω189νεικείῃ · χαλεπαὶ δέτ’ἀνάκτων εἰσὶν ὁμοκλαί —190ἀλλ’ἄγε νῦν ἴομεν · δὴ γὰρ μέμβλωκε μάλιστα191ἦμαρ, ἀτὰρ τάχα τοι ποτὶ ἕσπερα ῥίγιον ἔσται.
τὸν δ’ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς ·
193197γιγνώσκω, φρονέω · τά γε δὴ νοέοντι κελεύεις.194ἀλλ’ἴομεν, σὺ δ’ἔπειτα διαμπερὲς ἡγεμόνευε.195δὸς δέ μοι, εἴ ποθί τοι ῥόπαλον τετμημένον ἐστίν,196σκηρίπτεσθ’, ἐπεὶ ἦ φατ’ἀρισφαλέ’ἔμμεναι οὐδόν.
ἦ ῥα καὶ ἀμφ’ὤμοισιν ἀεικέα βάλλετο πήρην,
198πυκνὰ ῥωγαλέην · ἐν δὲ στρόφος ἦεν ἀορτήρ ·
199Εὔμαιος δ’ἄρα οἱ σκῆπτρον θυμαρὲς ἔδωκε.
200τὼ βήτην, σταθμὸν δὲ κύνες καὶ βώτορες ἄνδρες
201ῥύατ’ὄπισθε μένοντες · ὁ δ’ἐς πόλιν ἦγεν ἄνακτα
202πτωχῷ λευγαλέῳ ἐναλίγκιον ἠδὲ γέροντι,
203σκηπτόμενον · τὰ δὲ λυγρὰ περὶ χροῒ εἵματα ἕστο.
204ἀλλ’ὅτε δὴ στείχοντες ὁδὸν κάτα παιπαλόεσσαν
205ἄστεος ἐγγὺς ἔσαν καὶ ἐπὶ κρήνην ἀφίκοντο
206τυκτὴν καλλίροον, ὅθεν ὑδρεύοντο πολῖται,
207τὴν ποίησ’Ἴθακος καὶ Νήριτος ἠδὲ Πολύκτωρ ·
208ἀμφὶ δ’ἄρ’αἰγείρων ὑδατοτρεφέων ἦν ἄλσος,
209πάντοσε κυκλοτερές, κατὰ δὲ ψυχρὸν ῥέεν ὕδωρ
210ὑψόθεν ἐκ πέτρης · βωμὸς δ’ἐφύπερθε τέτυκτο
211νυμφάων, ὅθι πάντες ἐπιρρέζεσκον ὁδῖται ·
212ἔνθα σφέας ἐκίχαν’υἱὸς Δολίοιο Μελανθεὺς
213αἶγας ἄγων, αἳ πᾶσι μετέπρεπον αἰπολίοισι,
214δεῖπνον μνηστήρεσσι · δύω δ’ἅμ’ἕποντο νομῆες.
215τοὺς δὲ ἰδὼν νείκεσσεν ἔποςτ’ἔφατ’ἔκτ’ὀνόμαζεν,
216ἔκπαγλον καὶ ἀεικές · ὄρινε δὲ κῆρ Ὀδυσῆος ·
217233νῦν μὲν δὴ μάλα πάγχυ κακὸς κακὸν ἡγηλάζει,218ὡς αἰεὶ τὸν ὁμοῖον ἄγει θεὸς ὡς τὸν ὁμοῖον.219πῇ δὴ τόνδε μολοβρὸν ἄγεις, ἀμέγαρτε συβῶτα,220πτωχὸν ἀνιηρόν δαιτῶν ἀπολυμαντῆρα;221ὃς πολλῇς φλιῇσι παραστὰς θλίψεται ὤμους,222αἰτίζων ἀκόλους, οὐκ ἄορας οὐ δὲ λέβητας ·223τόν κ’εἴ μοι δοίης σταθμῶν ῥυτῆρα γενέσθαι224σηκοκόροντ’ἔμεναι θαλλόντ’ἐρίφοισι φορῆναι,225καί κεν ὀρὸν πίνων μεγάλην ἐπιγουνίδα θεῖτο.226ἀλλ’ἐπεὶ οὖν δὴ ἔργα κάκ’ἔμμαθεν, οὐκ ἐθελήσει227ἔργον ἐποίχεσθαι, ἀλλὰ πτώσσων κατὰ δῆμον228βούλεται αἰτίζων βόσκειν ἣν γαστέρ’ἄναλτον.229ἀλλ’ἔκ τοι ἐρέω, τὸ δὲ καὶ τετελεσμένον ἔσται ·230αἴ κ’ἔλθῃ πρὸς δώματ’Ὀδυσσῆος θείοιο,231πολλά οἱ ἀμφὶ κάρη σφέλα ἀνδρῶν ἐκ παλαμάων232πλευραὶ ἀποτρίψουσι δόμον κάτα βαλλομένοιο.
ὣς φάτο, καὶ παριὼν λὰξ ἔνθορεν ἀφραδίῃσιν
234ἰσχίῳ · οὐ δέ μιν ἐκτὸς ἀταρπιτοῦ ἐστυφέλιξεν,
235ἀλλ’ἔμεν’ἀσφαλέως · ὁ δὲ μερμήριξεν Ὀδυσσεὺς
236ἠὲ μεταΐξας ῥοπάλῳ ἐκ θυμὸν ἕλοιτο,
237ἦ πρὸς γῆν ἐλάσειε κάρη ἀμφουδὶς ἀείρας.
238ἀλλ’ἐπετόλμησε, φρεσὶ δ’ἔσχετο · τὸν δὲ συβώτης
239νείκεσ’ἐσάντα ἰδών, μέγα δ’εὔξατο χεῖρας ἀνασχών ·
240247νύμφαι κρηναῖαι, κοῦραι Διός, εἴ ποτ’Ὀδυσσεὺς241ὔμμ’ἐπὶ μηρί’ἔκηε, καλύψας πίονι δημῷ,242ἀρνῶν ἠδ’ἐρίφων, τόδε μοι κρηήνατ’ἐέλδωρ,243ὡς ἔλθοι μὲν κεῖνος ἀνήρ, ἀγάγοι δέ ἑ δαίμων ·244τῷ κέ τοι ἀγλαΐας γε διασκεδάσειεν ἁπάσας,245τὰς νῦν ὑβρίζων φορέεις, ἀλαλήμενος αἰεὶ246ἄστυ κάτ’· αὐτὰρ μῆλα κακοὶ φθείρουσι νομῆες.
τὸν δ’αὖτε προσέειπε Μελάνθιος, αἰπόλος αἰγῶν ·
248254ὢ πόποι, οἶον ἔειπε κύων ὀλοφώϊα εἰδώς,249τόν ποτ’ἐγὼν ἐπὶ νηὸς ἐϋσσέλμοιο μελαίνης250ἄξω τῆλ’Ἰθάκης, ἵνα μοι βίοτον πολὺν ἄλφοι.251αἲ γὰρ Τηλέμαχον βάλοι ἀργυρότοξος Ἀπόλλων252σήμερον ἐν μεγάροις, ἢ ὑπὸ μνηστῆρσι δαμείη,253ὡς Ὀδυσῆΐ γε τηλοῦ ἀπώλετο νόστιμον ἦμαρ.
ὣς εἰπὼν τοὺς μὲν λίπεν αὐτοῦ ἦκα κιόντας,
255αὐτὰρ ὁ βῆ, μάλα δ’ὦκα δόμους ἵκανεν ἄνακτος.
256αὐτίκα δ’εἴσω ἴεν, μετὰ δὲ μνηστῆρσι καθῖζεν,
257ἀντίον Εὐρυμάχου · τὸν γὰρ φιλέεσκε μάλιστα.
258τῷ πάρα μὲν κρειῶν μοῖραν θέσαν οἳ πονέοντο,
259σῖτον δ’αἰδοίη ταμίη παρέθηκε φέρουσα
260ἔδμεναι. ἀγχίμολον δ’Ὀδυσεὺς καὶ δῖος ὑφορβὸς
261στήτην ἐρχομένω, περὶ δέ σφεας ἤλυθ’ἰωὴ
262φόρμιγγος γλαφυρῆς · ἀνὰ γάρ σφισι βάλλετ’ἀείδειν
263Φήμιος · αὐτὰρ ὁ χειρὸς ἑλὼν προσέειπε συβώτην ·
264272Εὔμαι’, ἦ μάλα δὴ τάδε δώματα κάλ’Ὀδυσῆος,265ῥεῖα δ’ἀρίγνωτ’ἐστὶ καὶ ἐν πολλοῖσιν ἰδέσθαι.266ἐξ ἑτέρων ἕτερ’ἐστίν, ἐπήσκηται δέ οἱ αὐλὴ267τοίχῳ καὶ θριγκοῖσι, θύραι δ’εὐερκέες εἰσὶ268δικλίδες · οὐκ ἄν τίς μιν ἀνὴρ ὑπεροπλίσσαιτο.269γιγνώσκω δ’ὅτι πολλοὶ ἐν αὐτῷ δαῖτα τίθενται270ἄνδρες, ἐπεὶ κνίση μὲν ἀνήνοθεν, ἐν δέτε φόρμιγξ271ἠπύει, ἣν ἄρα δαιτὶ θεοὶ ποίησαν ἑταίρην.
τὸν δ’ἀπαμειβόμενος προσέφης, Εὔμαιε συβῶτα ·
273280ῥεῖ’ἔγνως, ἐπεὶ οὐ δὲ τάτ’ἄλλα πέρ ἐσσ’ἀνοήμων.274ἀλλ’ἄγε δὴ φραζώμεθ’ὅπως ἔσται τάδε ἔργα.275ἠὲ σὺ πρῶτος ἔσελθε δόμους εὖ ναιετάοντας,276δύσεο δὲ μνηστῆρας, ἐγὼ δ’ὑπολείψομαι αὐτοῦ ·277εἰ δ’ἐθέλεις, ἐπίμεινον, ἐγὼ δ’εἶμι προπάροιθε ·278μη δὲ σὺ δηθύνειν, μή τίς σ’ἔκτοσθε νοήσας279ἢ βάλῃ ἢ ἐλάσῃ · τὰ δέ σε φράζεσθαι ἄνωγα.
τὸν δ’ἠμείβετ’ἔπειτα πολύτλας δῖος Ὀδυσσεύς ·
281290γιγνώσκω, φρονέω · τά γε δὴ νοέοντι κελεύεις.282ἀλλ’ἔρχευ προπάροιθεν, ἐγὼ δ’ὑπολείψομαι αὐτοῦ.283οὐ γάρ τι πληγέων ἀδαήμων οὐ δὲ βολάων ·284τολμήεις μοι θυμός, ἐπεὶ κακὰ πολλὰ πέπονθα285κύμασι καὶ πολέμῳ · μετὰ καὶ τόδε τοῖσι γενέσθω ·286γαστέρα δ’οὔ πως ἔστιν ἀποκρύψαι μεμαυῖαν,287οὐλομένην, ἣ πολλὰ κάκ’ἀνθρώποισι δίδωσι,288τῆς ἕνεκεν καὶ νῆες ἐΰζυγοι ὁπλίζονται289πόντον ἐπ’ἀτρύγετον, κακὰ δυσμενέεσσι φέρουσαι.
ὣς οἱ μὲν τοιαῦτα πρὸς ἀλλήλους ἀγόρευον ·
291ἂν δὲ κύων κεφαλήντε καὶ οὔατα κείμενος ἔσχεν,
292Ἄργος, Ὀδυσσῆος ταλασίφρονος, ὅν ῥά ποτ’αὐτὸς
293θρέψε μέν, οὐ δ’ἀπόνητο, πάρος δ’εἰς Ἴλιον ἱρὴν
294ᾤχετο. τὸν δὲ πάροιθεν ἀγίνεσκον νέοι ἄνδρες
295αἶγας ἐπ’ἀγροτέρας ἠδὲ πρόκας ἠδὲ λαγωούς ·
296δὴ τότε κεῖτ’ἀπόθεστος ἀποιχομένοιο ἄνακτος,
297ἐν πολλῇ κόπρῳ, ἥ οἱ προπάροιθε θυράων
298ἡμιόνωντε βοῶντε ἅλις κέχυτ’, ὄφρ’ἂν ἄγοιεν
299δμῶες Ὀδυσσῆος τέμενος μέγα κοπρήσοντες ·
300ἔνθα κύων κεῖτ’Ἄργος, ἐνίπλειος κυνοραιστέων.
301δὴ τότε γ’, ὡς ἐνόησεν Ὀδυσσέα ἐγγὺς ἐόντα,
302οὐρῇ μέν ῥ’ὅ γ’ἔσηνε καὶ οὔατα κάββαλεν ἄμφω,
303ἆσσον δ’οὐκέτ’ἔπειτα δυνήσατο οἷο ἄνακτος
304ἐλθέμεν · αὐτὰρ ὁ νόσφιν ἰδὼν ἀπομόρξατο δάκρυ,
305ῥεῖα λαθὼν Εὔμαιον, ἄφαρ δ’ἐρεείνετο μύθῳ ·
306311Εὔμαι’, ἦ μάλα θαῦμα, κύων ὅδε κεῖτ’ἐνὶ κόπρῳ.307καλὸς μὲν δέμας ἐστίν, ἀτὰρ τόδε γ’οὐ σάφα οἶδα,308εἰ δὴ καὶ ταχὺς ἔσκε θέειν ἐπὶ εἴδεϊ τῷδε,309ἦ αὔτως οἷοίτε τραπεζῆες κύνες ἀνδρῶν310γίγνοντ’· ἀγλαΐης δ’ἕνεκεν κομέουσιν ἄνακτες.
τὸν δ’ἀπαμειβόμενος προσέφης, Εὔμαιε συβῶτα ·
312324καὶ λίην ἀνδρός γε κύων ὅδε τῆλε θανόντος.313εἰ τοιόσδ’εἴη ἠμὲν δέμας ἠδὲ καὶ ἔργα,314οἷόν μιν Τροίηνδε κιὼν κατέλειπεν Ὀδυσσεύς,315αἶψά κε θηήσαιο ἰδὼν ταχυτῆτα καὶ ἀλκήν.316οὐ μὲν γάρ τι φύγεσκε βαθείης βένθεσιν ὕλης317κνώδαλον, ὅττι δίοιτο · καὶ ἴχνεσι γὰρ περιῄδη ·318νῦν δ’ἔχεται κακότητι, ἄναξ δέ οἱ ἄλλοθι πάτρης319ὤλετο, τὸν δὲ γυναῖκες ἀκηδέες οὐ κομέουσι.320δμῶες δ’, εὖτ’ἂν μηκέτ’ἐπικρατέωσιν ἄνακτες,321οὐκέτ’ἔπειτ’ἐθέλουσιν ἐναίσιμα ἐργάζεσθαι ·322ἥμισυ γάρτ’ἀρετῆς ἀποαίνυται εὐρύοπα Ζεὺς323ἀνέρος, εὖτ’ἄν μιν κατὰ δούλιον ἦμαρ ἕλῃσιν.
ὣς εἰπὼν εἰσῆλθε δόμους εὖ ναιετάοντας,
325βῆ δ’ἰθὺς μεγάροιο μετὰ μνηστῆρας ἀγαυούς.
326Ἄργον δ’αὖ κατὰ μοῖρ’ἔλαβεν μέλανος θανάτοιο,
327αὐτίκ’ἰδόντ’Ὀδυσῆα ἐεικοστῷ ἐνιαυτῷ.
328τὸν δὲ πολὺ πρῶτος ἴδε Τηλέμαχος θεοειδὴς
329ἐρχόμενον κατὰ δῶμα συβώτην, ὦκα δ’ἔπειτα
330νεῦσ’ἐπὶ οἷ καλέσας · ὁ δὲ παπτήνας ἕλε δίφρον
331κείμενον, ἔνθατε δαιτρὸς ἐφίζεσκε κρέα πολλὰ
332δαιόμενος μνηστῆρσι δόμον κάτα δαινυμένοισι ·
333τὸν κατέθηκε φέρων πρὸς Τηλεμάχοιο τράπεζαν
334ἀντίον, ἔνθα δ’ἄρ’αὐτὸς ἐφέζετο · τῷ δ’ἄρα κῆρυξ
335μοῖραν ἑλὼν ἐτίθει κανέουτ’ἐκ σῖτον ἀείρας.
336ἀγχίμολον δὲ μετ’αὐτὸν ἐδύσετο δώματ’Ὀδυσσεύς,
337πτωχῷ λευγαλέῳ ἐναλίγκιος ἠδὲ γέροντι,
338σκηπτόμενος · τὰ δὲ λυγρὰ περὶ χροΐ εἵματα ἕστο.
339ἷζε δ’ἐπὶ μελίνου οὐδοῦ ἔντοσθε θυράων,
340κλινάμενος σταθμῷ κυπαρισσίνῳ, ὅν ποτε τέκτων
341ξέσσεν ἐπισταμένως καὶ ἐπὶ στάθμην ἴθυνεν.
342Τηλέμαχος δ’ἐπὶ οἷ καλέσας προσέειπε συβώτην,
343ἄρτοντ’οὖλον ἑλὼν περικαλλέος ἐκ κανέοιο
344καὶ κρέας, ὥς οἱ χεῖρες ἐχάνδανον ἀμφιβαλόντι ·
345348δὸς τῷ ξείνῳ ταῦτα φέρων αὐτόντε κέλευε346αἰτίζειν μάλα πάντας ἐποιχόμενον μνηστῆρας ·347αἰδὼς δ’οὐκ ἀγαθὴ κεχρημένῳ ἀνδρὶ παρεῖναι.
ὣς φάτο, βῆ δὲ συφορβός, ἐπεὶ τὸν μῦθον ἄκουσεν,
349ἀγχοῦ δ’ἱστάμενος ἔπεα πτερόεντ’ἀγόρευε ·
350353Τηλέμαχός τοι, ξεῖνε, διδοῖ τάδε, καί σε κελεύει351αἰτίζειν μάλα πάντας ἐποιχόμενον μνηστῆρας ·352αἰδῶ δ’οὐκ ἀγαθήν φησ’ἔμμεναι ἀνδρὶ προΐκτῃ.
τὸν δ’ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς ·
354356Ζεῦ ἄνα, Τηλέμαχόν μοι ἐν ἀνδράσιν ὄλβιον εἶναι,355καί οἱ πάντα γένοιθ’ὅσσα φρεσὶν ᾗσι μενοινᾷ.
ἦ ῥα καὶ ἀμφοτέρῃσιν ἐδέξατο καὶ κατέθηκεν
357αὖθι ποδῶν προπάροιθεν, ἀεικελίης ἐπὶ πήρης,
358ἤσθιε δ’ἧος ἀοιδὸς ἐνὶ μεγάροισιν ἄειδεν ·
359εὖθ’ὁ δεδειπνήκειν, ὁ δ’ἐπαύετο θεῖος ἀοιδός.
360μνηστῆρες δ’ὁμάδησαν ἀνὰ μέγαρ’. αὐτὰρ Ἀθήνη,
361ἄγχι παρισταμένη Λαερτιάδην Ὀδυσῆα
362ὤτρυν’, ὡς ἂν πύρνα κατὰ μνηστῆρας ἀγείροι,
363γνοίηθ’οἵ τινές εἰσιν ἐναίσιμοι οἵτ’ἀθέμιστοι ·
364ἀλλ’οὐ δ’ὥς τιν’ἔμελλ’ἀπαλεξήσειν κακότητος.
365βῆ δ’ἴμεν αἰτήσων ἐνδέξια φῶτα ἕκαστον,
366πάντοσε χεῖρ’ὀρέγων, ὡς εἰ πτωχὸς πάλαι εἴη.
367οἱ δ’ἐλεαίροντες δίδοσαν, καὶ ἐθάμβεον αὐτόν,
368ἀλλήλουςτ’εἴροντο τίς εἴη καὶ πόθεν ἔλθοι.
369τοῖσι δὲ καὶ μετέειπε Μελάνθιος, αἰπόλος αἰγῶν ·
370374κέκλυτέ μευ, μνηστῆρες ἀγακλειτῆς βασιλείης,371τοῦδε περὶ ξείνου · ἦ γάρ μιν πρόσθεν ὄπωπα.372ἦ τοι μέν οἱ δεῦρο συβώτης ἡγεμόνευεν,373αὐτὸν δ’οὐ σάφα οἶδα, πόθεν γένος εὔχεται εἶναι.
ὣς ἔφατ’, Ἀντίνοος δ’ἔπεσιν νείκεσσε συβώτην ·
375380ὦ ἀρίγνωτε συβῶτα, τίη δὲ σὺ τόνδε πόλινδε376ἤγαγες; ἦ οὐχ ἅλις ἧμιν ἀλήμονές εἰσι καὶ ἄλλοι,377πτωχοὶ ἀνιηροί, δαιτῶν ἀπολυμαντῆρες;378ἦ ὄνοσαι ὅτι τοι βίοτον κατέδουσιν ἄνακτος379ἐνθάδ’ἀγειρόμενοι, σὺ δὲ καὶ προτὶ τόνδ’ἐκάλεσσας;
τὸν δ’ἀπαμειβόμενος προσέφης, Εὔμαιε συβῶτα ·
381392Ἀντίνο’, οὐ μὲν καλὰ καὶ ἐσθλὸς ἐὼν ἀγορεύεις ·382τίς γὰρ δὴ ξεῖνον καλεῖ ἄλλοθεν αὐτὸς ἐπελθὼν383ἄλλον γ’, εἰ μὴ τῶν οἳ δημιοεργοὶ ἔασι,384μάντιν ἢ ἰητῆρα κακῶν ἢ τέκτονα δούρων,385ἢ καὶ θέσπιν ἀοιδόν, ὅ κεν τέρπῃσιν ἀείδων;386οὗτοι γὰρ κλητοί γε βροτῶν ἐπ’ἀπείρονα γαῖαν ·387πτωχὸν δ’οὐκ ἄν τις καλέοι τρύξοντα ἓ αὐτόν.388ἀλλ’αἰεὶ χαλεπὸς περὶ πάντων εἶς μνηστήρων389δμωσὶν Ὀδυσσῆος, πέρι δ’αὖτ’ἐμοί · αὐτὰρ ἐγώ γε390οὐκ ἀλέγω, ἧός μοι ἐχέφρων Πηνελόπεια391ζώει ἐνὶ μεγάροις καὶ Τηλέμαχος θεοειδής.
τὸν δ’αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα ·
393396σίγα, μή μοι τοῦτον ἀμείβεο πολλὰ ἔπεσσιν ·394Ἀντίνοος δ’εἴωθε κακῶς ἐρεθιζέμεν αἰεὶ395μύθοισιν χαλεποῖσιν, ἐποτρύνει δὲ καὶ ἄλλους.
ἦ ῥα καὶ Ἀντίνοον ἔπεα πτερόεντα προσηύδα ·
397405Ἀντίνο’, ἦ μευ καλὰ πατὴρ ὣς κήδεαι υἷος,398ὃς τὸν ξεῖνον ἄνωγας ἀπὸ μεγάροιο διέσθαι399μύθῳ ἀναγκαίῳ · μὴ τοῦτο θεὸς τελέσειε.400δός οἱ ἑλών · οὔ τοι φθονέω · κέλομαι γὰρ ἐγώ γε ·401μήτ’οὖν μητέρ’ἐμὴν ἅζευ τό γε μήτε τιν’ἄλλον402δμώων, οἳ κατὰ δώματ’Ὀδυσσῆος θείοιο.403ἀλλ’οὔ τοι τοιοῦτον ἐνὶ στήθεσσι νόημα ·404αὐτὸς γὰρ φαγέμεν πολὺ βούλεαι ἢ δόμεν ἄλλῳ.
τὸν δ’αὖτ’Ἀντίνοος ἀπαμειβόμενος προσέειπε ·
406409Τηλέμαχ’ὑψαγόρη, μένος ἄσχετε, ποῖον ἔειπες.407εἴ οἱ τόσσον ἅπαντες ὀρέξειαν μνηστῆρες,408καί κέν μιν τρεῖς μῆνας ἀπόπροθεν οἶκος ἐρύκοι.
ὣς ἄρ’ἔφη, καὶ θρῆνυν ἑλὼν ὑπέφηνε τραπέζης
410κείμενον, ᾧ ῥ’ἔπεχεν λιπαροὺς πόδας εἰλαπινάζων ·
411οἱ δ’ἄλλοι πάντες δίδοσαν, πλῆσαν δ’ἄρα πήρην
412σίτου καὶ κρειῶν · τάχα δὴ καὶ ἔμελλεν Ὀδυσσεὺς
413αὖτις ἐπ’οὐδὸν ἰὼν προικὸς γεύσεσθαι Ἀχαιῶν ·
414στῆ δὲ παρ’Ἀντίνοον, καί μιν πρὸς μῦθον ἔειπε ·
415445δός, φίλος · οὐ μέν μοι δοκέεις ὁ κάκιστος Ἀχαιῶν416ἔμμεναι, ἀλλ’ὤριστος, ἐπεὶ βασιλῆϊ ἔοικας.417τῷ σε χρὴ δόμεναι καὶ λώϊον ἠέ περ ἄλλοι418σίτου · ἐγὼ δέ κέ σε κλείω κατ’ἀπείρονα γαῖαν.419καὶ γὰρ ἐγώ ποτε οἶκον ἐν ἀνθρώποισιν ἔναιον420ὄλβιος ἀφνειὸν καὶ πολλάκι δόσκον ἀλήτῃ,421τοίῳ ὁποῖος ἔοι καὶ ὅτευ κεχρημένος ἔλθοι ·422ἦσαν δὲ δμῶες μάλα μυρίοι ἄλλατε πολλὰ423οἷσίντ’εὖ ζώουσι καὶ ἀφνειοὶ καλέονται.424ἀλλὰ Ζεὺς ἀλάπαξε Κρονίων — ἤθελε γάρ που —425ὅς μ’ἅμα ληϊστῆρσι πολυπλάγκτοισιν ἀνῆκεν426Αἴγυπτόνδ’ἰέναι, δολιχὴν ὁδόν, ὄφρ’ἀπολοίμην.427στῆσα δ’ἐν Αἰγύπτῳ ποταμῷ νέας ἀμφιελίσσας.428ἔνθ’ἦ τοι μὲν ἐγὼ κελόμην ἐρίηρας ἑταίρους429αὐτοῦ πὰρ νήεσσι μένειν καὶ νῆας ἔρυσθαι,430ὀπτῆρας δὲ κατὰ σκοπιὰς ὤτρυνα νέεσθαι.431οἱ δ’ὕβρει εἴξαντες, ἐπισπόμενοι μένεϊ σφῷ,432αἶψα μάλ’Αἰγυπτίων ἀνδρῶν περικαλλέας ἀγροὺς433πόρθεον, ἐκ δὲ γυναῖκας ἄγον καὶ νήπια τέκνα,434αὐτούςτ’ἔκτεινον · τάχα δ’ἐς πόλιν ἵκετ’ἀϋτή.435οἱ δὲ βοῆς ἀΐοντες ἅμ’ἠοῖ φαινομένηφιν436ἦλθον · πλῆτο δὲ πᾶν πεδίον πεζῶντε καὶ ἵππων437χαλκοῦτε στεροπῆς · ἐν δὲ Ζεὺς τερπικέραυνος438φύζαν ἐμοῖς ἑτάροισι κακὴν βάλεν, οὐ δέ τις ἔτλη439στῆναι ἐναντίβιον · περὶ γὰρ κακὰ πάντοθεν ἔστη.440ἔνθ’ἡμέων πολλοὺς μὲν ἀπέκτανον ὀξέϊ χαλκῷ,441τοὺς δ’ἄναγον ζωούς, σφίσιν ἐργάζεσθαι ἀνάγκῃ.442αὐτὰρ ἔμ’ἐς Κύπρον ξείνῳ δόσαν ἀντιάσαντι,443Δμήτορι Ἰασίδῃ, ὃς Κύπρου ἶφι ἄνασσεν ·444ἔνθεν δὴ νῦν δεῦρο τόδ’ἵκω πήματα πάσχων.
τὸν δ’αὖτ’Ἀντίνοος ἀπαμείβετο φώνησέντε ·
446453τίς δαίμων τόδε πῆμα προσήγαγε, δαιτὸς ἀνίην;447στῆθ’οὕτως ἐς μέσσον, ἐμῆς ἀπάνευθε τραπέζης,448μὴ τάχα πικρὴν Αἴγυπτον καὶ Κύπρον ἵκηαι ·449ὥς τις θαρσαλέος καὶ ἀναιδής ἐσσι προΐκτης.450ἑξείης πάντεσσι παρίστασαι · οἱ δὲ διδοῦσι451μαψιδίως, ἐπεὶ οὔ τις ἐπίσχεσις οὐ δ’ἐλεητὺς452ἀλλοτρίων χαρίσασθαι, ἐπεὶ πάρα πολλὰ ἑκάστῳ.
τὸν δ’ἀναχωρήσας προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς ·
454458ὢ πόποι, οὐκ ἄρα σοί γ’ἐπὶ εἴδεϊ καὶ φρένες ἦσαν ·455οὐ σύ γ’ἂν ἐξ οἴκου σῷ ἐπιστάτῃ οὐ δ’ἅλα δοίης,456ὃς νῦν ἀλλοτρίοισι παρήμενος οὔ τί μοι ἔτλης457σίτου ἀποπροελὼν δόμεναι · τὰ δὲ πολλὰ πάρεστιν.
ὣς ἔφατ’, Ἀντίνοος δ’ἐχολώσατο κηρόθι μᾶλλον,
459καί μιν ὑπόδρα ἰδὼν ἔπεα πτερόεντα προσηύδα ·
460462νῦν δή σ’οὐκέτι καλὰ διὲκ μεγάροιό γ’ὀΐω461ἂψ ἀναχωρήσειν, ὅτε δὴ καὶ ὀνείδεα βάζεις.
ὣς ἄρ’ἔφη, καὶ θρῆνυν ἑλὼν βάλε δεξιὸν ὦμον,
463πρυμνότατον κατὰ νῶτον · ὁ δ’ἐστάθη ἠΰτε πέτρη
464ἔμπεδον, οὐ δ’ἄρα μιν σφῆλεν βέλος Ἀντινόοιο,
465ἀλλ’ἀκέων κίνησε κάρη, κακὰ βυσσοδομεύων.
466ἂψ δ’ὅ γ’ἐπ’οὐδὸν ἰὼν κατ’ἄρ’ἕζετο, κὰδ δ’ἄρα πήρην
467θῆκεν ἐϋπλείην, μετὰ δὲ μνηστῆρσιν ἔειπε ·
468477κέκλυτέ μευ, μνηστῆρες ἀγακλειτῆς βασιλείης,469ὄφρ’εἴπω τά με θυμὸς ἐνὶ στήθεσσι κελεύει.470οὐ μὰν οὔτ’ἄχος ἐστὶ μετὰ φρεσὶν οὔτε τι πένθος,471ὁππότ’ἀνὴρ περὶ οἷσι μαχειόμενος κτεάτεσσι472βλήεται, ἢ περὶ βουσὶν ἢ ἀργεννῇς ὀΐεσσιν ·473αὐτὰρ ἔμ’Ἀντίνοος βάλε γαστέρος εἵνεκα λυγρῆς,474οὐλομένης, ἣ πολλὰ κάκ’ἀνθρώποισι δίδωσιν.475ἀλλ’εἴ που πτωχῶν γε θεοὶ καὶ Ἐρινύες εἰσίν,476Ἀντίνοον πρὸ γάμοιο τέλος θανάτοιο κιχείη.
τὸν δ’αὖτ’Ἀντίνοος προσέφη, Εὐπείθεος υἱός ·
478481ἔσθι’ἕκηλος, ξεῖνε, καθήμενος, ἢ ἄπιθ’ἄλλῃ,479μή σε νέοι διὰ δώματ’ἐρύσσωσ’, οἷ’ἀγορεύεις,480ἢ ποδὸς ἢ καὶ χειρός, ἀποδρύψωσι δὲ πάντα.
ὣς ἔφαθ’, οἱ δ’ἄρα πάντες ὑπερφιάλως νεμέσησαν ·
482ὧδε δέ τις εἴπεσκε νέων ὑπερηνορεόντων ·
483488Ἀντίνο’, οὐ μὲν κάλ’ἔβαλες δύστηνον ἀλήτην,484οὐλόμεν’, εἰ δή πού τις ἐπουράνιος θεός ἐστιν.485καίτε θεοὶ ξείνοισιν ἐοικότες ἀλλοδαποῖσι,486παντοῖοι τελέθοντες, ἐπιστρωφῶσι πόληας,487ἀνθρώπων ὕβριντε καὶ εὐνομίην ἐφορῶντες.
ὣς ἄρ’ἔφαν μνηστῆρες, ὁ δ’οὐκ ἐμπάζετο μύθων.
489Τηλέμαχος δ’ἐν μὲν κραδίῃ μέγα πένθος ἄεξε
490βλημένου, οὐ δ’ἄρα δάκρυ χαμαὶ βάλεν ἐκ βλεφάροιϊν,
491ἀλλ’ἀκέων κίνησε κάρη, κακὰ βυσσοδομεύων.
492τοῦ δ’ὡς οὖν ἤκουσε περίφρων Πηνελόπεια
493βλημένου ἐν μεγάρῳ, μετ’ἄρα δμῳῇσιν ἔειπεν ·
494495αἴθ’οὕτως αὐτόν σε βάλοι κλυτότοξος Ἀπόλλων.
τὴν δ’αὖτ’Εὐρυνόμη ταμίη πρὸς μῦθον ἔειπεν ·
496498εἰ γὰρ ἐπ’ἀρῇσιν τέλος ἡμετέρῃσι γένοιτο ·497οὐκ ἄν τις τούτων γε ἐΰθρονον Ἠῶ ἵκοιτο.
τὴν δ’αὖτε προσέειπε περίφρων Πηνελόπεια ·
499505μαῖ’, ἐχθροὶ μὲν πάντες, ἐπεὶ κακὰ μηχανόωνται ·500Ἀντίνοος δὲ μάλιστα μελαίνῃ κηρὶ ἔοικε.501ξεῖνός τις δύστηνος ἀλητεύει κατὰ δῶμα502ἀνέρας αἰτίζων · ἀχρημοσύνη γὰρ ἀνώγει ·503ἔνθ’ἄλλοι μὲν πάντες ἐνέπλησάντ’ἔδοσάντε,504οὗτος δὲ θρήνυι πρυμνὸν βάλε δεξιὸν ὦμον.
ἡ μὲν ἄρ’ὣς ἀγόρευε μετὰ δμῳῇσι γυναιξίν,
506ἡμένη ἐν θαλάμῳ · ὁ δ’ἐδείπνεε δῖος Ὀδυσσεύς ·
507ἡ δ’ἐπὶ οἷ καλέσασα προσηύδα δῖον ὑφορβόν ·
508512ἔρχεο, δῖ’Εὔμαιε, κιὼν τὸν ξεῖνον ἄνωχθι509ἐλθέμεν, ὄφρα τί μιν προσπτύξομαι ἠδ’ἐρέωμαι510εἴ που Ὀδυσσῆος ταλασίφρονος ἠὲ πέπυσται511ἢ ἴδεν ὀφθαλμοῖσι · πολυπλάγκτῳ γὰρ ἔοικε.
τὴν δ’ἀπαμειβόμενος προσέφης, Εὔμαιε συβῶτα
513528εἰ γάρ τοι, βασίλεια, σιωπήσειαν Ἀχαιοί ·514οἷ’ὅ γε μυθεῖται, θέλγοιτό κέ τοι φίλον ἦτορ.515τρεῖς γὰρ δή μιν νύκτας ἔχον, τρία δ’ἤματ’ἔρυξα516ἐν κλισίῃ · πρῶτον γὰρ ἔμ’ἵκετο νηὸς ἀποδράς ·517ἀλλ’οὔ πω κακότητα διήνυσεν ἣν ἀγορεύων.518ὡς δ’ὅτ’ἀοιδὸν ἀνὴρ ποτιδέρκεται, ὅςτε θεῶν ἒξ519ἀείδει δεδαὼς ἔπε’ἱμερόεντα βροτοῖσι,520τοῦ δ’ἄμοτον μεμάασιν ἀκουέμεν, ὁππότ’ἀείδῃ ·521ὣς ἐμὲ κεῖνος ἔθελγε παρήμενος ἐν μεγάροισι.522φησὶ δ’Ὀδυσσῆος ξεῖνος πατρώϊος εἶναι,523Κρήτῃ ναιετάων, ὅθι Μίνωος γένος ἐστίν.524ἔνθεν δὴ νῦν δεῦρο τόδ’ἵκετο πήματα πάσχων,525προπροκυλινδόμενος · στεῦται δ’Ὀδυσῆος ἀκοῦσαι,526ἀγχοῦ, Θεσπρωτῶν ἀνδρῶν ἐν πίονι δήμῳ,527ζωοῦ · πολλὰ δ’ἄγει κειμήλια ὅνδε δόμονδε.
τὸν δ’αὖτε προσέειπε περίφρων Πηνελόπεια ·
529541ἔρχεο, δεῦρο κάλεσσον, ἵν’ἀντίον αὐτὸς ἐνίσπῃ.530οὗτοι δ’ἠὲ θύρῃσι καθήμενοι ἑψιαάσθων.531ἢ αὐτοῦ κατὰ δώματ’, ἐπεί σφισι θυμὸς ἐΰφρων.532αὐτῶν μὲν γὰρ κτήματ’ἀκήρατα κεῖτ’ἐνὶ οἴκῳ,533σῖτος καὶ μέθυ ἡδύ · τὰ μὲν οἰκῆες ἔδουσιν,534οἱ δ’εἰς ἡμέτερον πωλεύμενοι ἤματα πάντα,535βοῦς ἱερεύοντες καὶ ὄϊς καὶ πίονας αἶγας,536εἰλαπινάζουσιν πίνουσίτε αἴθοπα οἶνον,537μαψιδίως · τὰ δὲ πολλὰ κατάνεται. οὐ γὰρ ἔπ’ἀνήρ,538οἷος Ὀδυσσεὺς ἔσκεν, ἀρὴν ἀπὸ οἴκου ἀμῦναι.539εἰ δ’Ὀδυσεὺς ἔλθοι καὶ ἵκοιτ’ἐς πατρίδα γαῖαν,540αἶψά κε σὺν ᾧ παιδὶ βίας ἀποτίσεται ἀνδρῶν.
ὣς φάτο, Τηλέμαχος δὲ μέγ’ἔπταρεν, ἀμφὶ δὲ δῶμα
542σμερδαλέον κονάβησε · γέλασσε δὲ Πηνελόπεια,
543αἶψα δ’ἄρ’Εὔμαιον ἔπεα πτερόεντα προσηύδα ·
544551ἔρχεό μοι, τὸν ξεῖνον ἐναντίον ὧδε κάλεσσον.545οὐχ ὁράᾳς ὅ μοι υἱὸς ἐπέπταρε πᾶσιν ἔπεσσι;546τῷ κε καὶ οὐκ ἀτελὴς θάνατος μνηστῆρσι γένοιτο547πᾶσι μάλ’, οὐ δέ κέ τις θάνατον καὶ κῆρας ἀλύξει.548ἄλλο δέ τοι ἐρέω, σὺ δ’ἐνὶ φρεσὶ βάλλεο σῇσιν ·549αἴ κ’αὐτὸν γνώω νημερτέα πάντ’ἐνέποντα,550ἕσσω μιν χλαῖνάντε χιτῶνάτε, εἵματα καλά.
ὣς φάτο, βῆ δὲ συφορβός, ἐπεὶ τὸν μῦθον ἄκουσεν ·
552ἀγχοῦ δ’ἱστάμενος ἔπεα πτερόεντα προσηύδα ·
553560ξεῖνε πάτερ, καλέει σε περίφρων Πηνελόπεια,554μήτηρ Τηλεμάχοιο · μεταλλῆσαί τί ἑ θυμὸς555ἀμφὶ πόσει κέλεται, καὶ κήδεά περ πεπαθυίῃ.556εἰ δέ κέ σε γνώῃ νημερτέα πάντ’ἐνέποντα,557ἕσσει σε χλαῖνάντε χιτῶνάτε, τῶν σὺ μάλιστα558χρηΐζεις · σῖτον δὲ καὶ αἰτίζων κατὰ δῆμον559γαστέρα βοσκήσεις · δώσει δέ τοι ὅς κ’ἐθέλῃσι.
τὸν δ’αὖτε προσέειπε πολύτλας δῖος Ὀδυσσεύς ·
561574Εὔμαι’, αἶψά κ’ἐγὼ νημερτέα πάντ’ἐνέποιμι562κούρῃ Ἰκαρίοιο, περίφρονι Πηνελοπείῃ ·563οἶδα γὰρ εὖ περὶ κείνου, ὁμὴν δ’ἀνεδέγμεθ’ὀϊζύν.564ἀλλὰ μνηστήρων χαλεπῶν ὑποδείδι’ὅμιλον,565τῶν ὕβριςτε βίητε σιδήρεον οὐρανὸν ἵκει.566καὶ γὰρ νῦν, ὅτε μ’οὗτος ἀνὴρ κατὰ δῶμα κιόντα567οὔ τι κακὸν ῥέξαντα βαλὼν ὀδύνῃσιν ἔδωκεν,568οὔτε τι Τηλέμαχος τό γ’ἐπήρκεσεν οὔτε τις ἄλλος.569τῷ νῦν Πηνελόπειαν ἐνὶ μεγάροισιν ἄνωχθι570μεῖναι, ἐπειγομένην περ, ἐς ἠέλιον καταδύντα ·571καὶ τότε μ’εἰρέσθω πόσιος πέρι νόστιμον ἦμαρ,572ἀσσοτέρω καθίσασα παραὶ πυρί · εἵματα γάρ τοι573λύγρ’ἔχω · οἶσθα καὶ αὐτός, ἐπεί σε πρῶθ’ἱκέτευσα.
ὣς φάτο, βῆ δὲ συφορβός, ἐπεὶ τὸν μῦθον ἄκουσε.
575τὸν δ’ὑπὲρ οὐδοῦ βάντα προσηύδα Πηνελόπεια ·
576579οὐ σύ γ’ἄγεις, Εὔμαιε · τί τοῦτ’ἐνόησεν ἀλήτης;577ἦ τινά που δείσας ἐξαίσιον ἦε καὶ ἄλλως578αἰδεῖται κατὰ δῶμα; κακὸς δ’αἰδοῖος ἀλήτης.
τὴν δ’ἀπαμειβόμενος προσέφης, Εὔμαιε συβῶτα ·
580585μυθεῖται κατὰ μοῖραν, ἅ πέρ κ’οἴοιτο καὶ ἄλλος,581ὕβριν ἀλυσκάζων ἀνδρῶν ὑπερηνορεόντων.582ἀλλά σε μεῖναι ἄνωγεν ἐς ἠέλιον καταδύντα.583καὶ δὲ σοὶ ὧδ’αὐτῇ πολὺ κάλλιον, ὦ βασίλεια,584οἴην πρὸς ξεῖνον φάσθαι ἔπος ἠδ’ἐπακοῦσαι.
τὸν δ’αὖτε προσέειπε περίφρων Πηνελόπεια ·
586589οὐκ ἄφρων ὁ ξεῖνος · ὀΐεται, ὥς περ ἂν εἴη ·587οὐ γάρ πού τινες ὧδε καταθνητῶν ἀνθρώπων588ἀνέρες ὑβρίζοντες ἀτάσθαλα μηχανόωνται.
ἡ μὲν ἄρ’ὣς ἀγόρευεν, ὁ δ’ᾤχετο δῖος ὑφορβὸς
590μνηστήρων ἐς ὅμιλον, ἐπεὶ διεπέφραδε πάντα.
591αἶψα δὲ Τηλέμαχον ἔπεα πτερόεντα προσηύδα,
592ἄγχι σχὼν κεφαλήν, ἵνα μὴ πευθοίαθ’οἱ ἄλλοι ·
593598ὦ φίλ’, ἐγὼ μὲν ἄπειμι, σύας καὶ κεῖνα φυλάξων,594σὸν καὶ ἐμὸν βίοτον · σοὶ δ’ἐνθάδε πάντα μελόντων.595αὐτὸν μέν σε πρῶτα σάω, καὶ φράζεο θυμῷ596μή τι πάθῃς · πολλοὶ δὲ κακὰ φρονέουσιν Ἀχαιῶν,597τοὺς Ζεὺς ἐξολέσειε πρὶν ἡμῖν πῆμα γενέσθαι.
τὸν δ’αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα ·
599602ἔσσεται οὕτως, ἄττα · σὺ δ’ἔρχεο δειελιήσας ·600ἠῶθεν δ’ἰέναι καὶ ἄγειν ἱερήϊα καλά ·601αὐτὰρ ἐμοὶ τάδε πάντα καὶ ἀθανάτοισι μελήσει.
ὣς φάθ’, ὁ δ’αὖτις ἄρ’ἕζετ’ἐϋξέστου ἐπὶ δίφρου,
603πλησάμενος δ’ἄρα θυμὸν ἐδητύος ἠδὲ ποτῆτος
604βῆ ῥ’ἴμεναι μεθ’ὕας, λίπε δ’ἕρκεάτε μέγαρόντε,
605πλεῖον δαιτυμόνων · οἱ δ’ὀρχηστυῖ καὶ ἀοιδῇ
606τέρποντ’· ἤδη γὰρ καὶ ἐπήλυθε δείελον ἦμαρ.