ἄνδρα μοι ἔννεπε, μοῦσα, πολύτροπον, ὃς μάλα πολλὰ

πλάγχθη, ἐπεὶ Τροίης ἱερὸν πτολίεθρον ἔπερσεν ·

πολλῶν δ’ἀνθρώπων ἴδεν ἄστεα καὶ νόον ἔγνω,

πολλὰ δ’ὅ γ’ἐν πόντῳ πάθεν ἄλγεα ὃν κατὰ θυμόν,

ἀρνύμενος ἥντε ψυχὴν καὶ νόστον ἑταίρων.

ἀλλ’οὐ δ’ὣς ἑτάρους ἐρρύσατο, ἱέμενός περ ·

αὐτῶν γὰρ σφετέρῃσιν ἀτασθαλίῃσιν ὄλοντο,

νήπιοι, οἳ κατὰ βοῦς Ὑπερίονος Ἠελίοιο

ἤσθιον · αὐτὰρ ὁ τοῖσιν ἀφείλετο νόστιμον ἦμαρ.

τῶν ἁμόθεν γε, θεά, θύγατερ Διός, εἰπὲ καὶ ἡμῖν.

ἔνθ’ἄλλοι μὲν πάντες, ὅσοι φύγον αἰπὺν ὄλεθρον,

οἴκοι ἔσαν, πόλεμόντε πεφευγότες ἠδὲ θάλασσαν ·

τὸν δ’οἶον νόστου κεχρημένον ἠδὲ γυναικὸς

νύμφη πότνι’ἔρυκε Καλυψὼ δῖα θεάων

ἐν σπέσσι γλαφυροῖσι, λιλαιομένη πόσιν εἶναι.

ἀλλ’ὅτε δὴ ἔτος ἦλθε περιπλομένων ἐνιαυτῶν,

τῷ οἱ ἐπεκλώσαντο θεοὶ οἶκόνδε νέεσθαι

εἰς Ἰθάκην, οὐ δ’ἔνθα πεφυγμένος ἦεν ἀέθλων

καὶ μετὰ οἷσι φίλοισι. θεοὶ δ’ἐλέαιρον ἅπαντες

νόσφι Ποσειδάωνος · ὁ δ’ἀσπερχὲς μενέαινεν

ἀντιθέῳ Ὀδυσῆι πάρος ἣν γαῖαν ἱκέσθαι.

ἀλλ’ὁ μὲν Αἰθίοπας μετεκίαθε τηλόθ’ἐόντας,

Αἰθίοπας τοὶ διχθὰ δεδαίαται, ἔσχατοι ἀνδρῶν,

οἱ μὲν δυσομένου Ὑπερίονος οἱ δ’ἀνιόντος,

ἀντιόων ταύρωντε καὶ ἀρνειῶν ἑκατόμβης.

ἔνθ’ὅ γ’ἐτέρπετο δαιτὶ παρήμενος · οἱ δὲ δὴ ἄλλοι

Ζηνὸς ἐνὶ μεγάροισιν Ὀλυμπίου ἁθρόοι ἦσαν.

τοῖσι δὲ μύθων ἦρχε πατὴρ ἀνδρῶντε θεῶντε ·

μνήσατο γὰρ κατὰ θυμὸν ἀμύμονος Αἰγίσθοιο,

τόν ῥ’Ἀγαμεμνονίδης τηλεκλυτὸς ἔκταν’Ὀρέστης ·

τοῦ ὅ γ’ἐπιμνησθεὶς ἔπε’ἀθανάτοισι μετηύδα ·

32
ὢ πόποι, οἷον δή νυ θεοὺς βροτοὶ αἰτιόωνται ·
33
ἐξ ἡμέων γάρ φασι κάκ’ἔμμεναι, οἱ δὲ καὶ αὐτοὶ
34
σφῇσιν ἀτασθαλίῃσιν ὑπὲρ μόρον ἄλγε’ἔχουσιν,
35
ὡς καὶ νῦν Αἴγισθος ὑπὲρ μόρον Ἀτρεΐδαο
36
γῆμ’ἄλοχον μνηστήν, τὸν δ’ἔκτανε νοστήσαντα,
37
εἰδὼς αἰπὺν ὄλεθρον, ἐπεὶ πρό οἱ εἴπομεν ἡμεῖς,
38
Ἑρμείαν πέμψαντες, ἐύσκοπον ἀργεϊφόντην,
39
μήτ’αὐτὸν κτείνειν μήτε μνάασθαι ἄκοιτιν ·
40
ἐκ γὰρ Ὀρέσταο τίσις ἔσσεται Ἀτρεΐδαο,
41
ὁππότ’ἂν ἡβήσῃτε καὶ ἧς ἱμείρεται αἴης.
42
ὣς ἔφαθ’Ἑρμείας, ἀλλ’οὐ φρένας Αἰγίσθοιο
43
πεῖθ’ἀγαθὰ φρονέων · νῦν δ’ἁθρόα πάντ’ἀπέτισεν.

τὸν δ’ἠμείβετ’ἔπειτα θεά, γλαυκῶπις Ἀθήνη ·

45
ὦ πάτερ ἡμέτερε Κρονίδη, ὕπατε κρειόντων,
46
καὶ λίην κεῖνός γε ἐοικότι κεῖται ὀλέθρῳ ·
47
ὡς ἀπόλοιτο καὶ ἄλλος, ὅτις τοιαῦτά γε ῥέζοι ·
48
ἀλλά μοι ἀμφ’Ὀδυσῆι δαΐφρονι δαίεται ἦτορ,
49
δυσμόρῳ, ὃς δὴ δηθὰ φίλων ἄπο πήματα πάσχει
50
νήσῳ ἐν ἀμφιρύτῃ, ὅθιτ’ὀμφαλός ἐστι θαλάσσης.
51
νῆσος δενδρήεσσα, θεὰ δ’ἐν δώματα ναίει,
52
Ἄτλαντος θυγάτηρ ὀλοόφρονος, ὅςτε θαλάσσης
53
πάσης βένθεα οἶδεν, ἔχει δέτε κίονας αὐτὸς
54
μακράς, αἳ γαῖάντε καὶ οὐρανὸν ἀμφὶς ἔχουσιν.
55
τοῦ θυγάτηρ δύστηνον ὀδυρόμενον κατερύκει,
56
αἰεὶ δὲ μαλακοῖσι καὶ αἱμυλίοισι λόγοισιν
57
θέλγει, ὅπως Ἰθάκης ἐπιλήσεται · αὐτὰρ Ὀδυσσεύς,
58
ἱέμενος καὶ καπνὸν ἀποθρῴσκοντα νοῆσαι
59
ἧς γαίης, θανέειν ἱμείρεται. οὐ δέ νυ σοί περ
60
ἐντρέπεται φίλον ἦτορ, Ὀλύμπιε. οὔ νύτ’Ὀδυσσεὺς
61
Ἀργείων παρὰ νηυσὶ χαρίζετο ἱερὰ ῥέζων
62
Τροίῃ ἐν εὐρείῃ; τί νύ οἱ τόσον ὠδύσαο, Ζεῦ;

τὴν δ’ἀπαμειβόμενος προσέφη νεφεληγερέτα Ζεύς ·

64
τέκνον ἐμόν, ποῖόν σε ἔπος φύγεν ἕρκος ὀδόντων.
65
πῶς ἂν ἔπειτ’Ὀδυσῆος ἐγὼ θείοιο λαθοίμην,
66
ὃς περὶ μὲν νόον ἐστὶ βροτῶν, περὶ δ’ἱρὰ θεοῖσιν
67
ἀθανάτοισιν ἔδωκε, τοὶ οὐρανὸν εὐρὺν ἔχουσιν;
68
ἀλλὰ Ποσειδάων γαιήοχος ἀσκελὲς αἰεὶ
69
Κύκλωπος κεχόλωται, ὃν ὀφθαλμοῦ ἀλάωσεν,
70
ἀντίθεον Πολύφημον, ὅου κράτος ἐστὶ μέγιστον
71
πᾶσιν Κυκλώπεσσι · Θόωσα δέ μιν τέκε νύμφη,
72
Φόρκυνος θυγάτηρ ἁλὸς ἀτρυγέτοιο μέδοντος,
73
ἐν σπέσσι γλαφυροῖσι Ποσειδάωνι μιγεῖσα.
74
ἐκ τοῦ δὴ Ὀδυσῆα Ποσειδάων ἐνοσίχθων
75
οὔ τι κατακτείνει, πλάζει δ’ἀπὸ πατρίδος αἴης.
76
ἀλλ’ἄγεθ’, ἡμεῖς οἵδε περιφραζώμεθα πάντες
77
νόστον, ὅπως ἔλθῃσι · Ποσειδάων δὲ μεθήσει
78
ὃν χόλον · οὐ μὲν γάρ τι δυνήσεται ἀντία πάντων
79
ἀθανάτων ἀέκητι θεῶν ἐριδαινέμεν οἶος.

τὸν δ’ἠμείβετ’ἔπειτα θεά, γλαυκῶπις Ἀθήνη ·

81
ὦ πάτερ ἡμέτερε Κρονίδη, ὕπατε κρειόντων,
82
εἰ μὲν δὴ νῦν τοῦτο φίλον μακάρεσσι θεοῖσιν,
83
νοστῆσαι Ὀδυσῆα πολύφρονα ὅνδε δόμονδε,
84
Ἑρμείαν μὲν ἔπειτα διάκτορον ἀργεϊφόντην
85
νῆσον ἐς Ὠγυγίην ὀτρύνομεν, ὄφρα τάχιστα
86
νύμφῃ ἐυπλοκάμῳ εἴπῃ νημερτέα βουλήν,
87
νόστον Ὀδυσσῆος ταλασίφρονος, ὥς κε νέηται ·
88
αὐτὰρ ἐγὼν Ἰθάκηνδ’ἐσελεύσομαι, ὄφρα οἱ υἱὸν
89
μᾶλλον ἐποτρύνω καί οἱ μένος ἐν φρεσὶ θείω,
90
εἰς ἀγορὴν καλέσαντα κάρη κομόωντας Ἀχαιοὺς
91
πᾶσι μνηστήρεσσιν ἀπειπέμεν, οἵτέ οἱ αἰεὶ
92
μῆλ’ἁδινὰ σφάζουσι καὶ εἰλίποδας ἕλικας βοῦς.
93
πέμψω δ’ἐς Σπάρτηντε καὶ ἐς Πύλον ἠμαθόεντα
94
νόστον πευσόμενον πατρὸς φίλου, ἤν που ἀκούσῃ,
95
ἠδ’ἵνα μιν κλέος ἐσθλὸν ἐν ἀνθρώποισιν ἔχῃσιν.

ὣς εἰποῦσ’ὑπὸ ποσσὶν ἐδήσατο καλὰ πέδιλα,

ἀμβρόσια χρύσεια, τά μιν φέρον ἠμὲν ἐφ’ὑγρὴν

ἠδ’ἐπ’ἀπείρονα γαῖαν ἅμα πνοιῇς ἀνέμοιο ·

εἵλετο δ’ἄλκιμον ἔγχος, ἀκαχμένον ὀξέι χαλκῷ,

100

βριθὺ μέγα στιβαρόν, τῷ δάμνησι στίχας ἀνδρῶν

101

ἡρώων, τοῖσίντε κοτέσσεται ὀβριμοπάτρη.

102

βῆ δὲ κατ’Οὐλύμποιο καρήνων ἀίξασα,

103

στῆ δ’Ἰθάκης ἐνὶ δήμῳ ἐπὶ προθύροις Ὀδυσῆος,

104

οὐδοῦ ἐπ’αὐλείου · παλάμῃ δ’ἔχε χάλκεον ἔγχος,

105

εἰδομένη ξείνῳ, Ταφίων ἡγήτορι Μέντῃ.

106

εὗρε δ’ἄρα μνηστῆρας ἀγήνορας. οἱ μὲν ἔπειτα

107

πεσσοῖσι προπάροιθε θυράων θυμὸν ἔτερπον

108

ἥμενοι ἐν ῥινοῖσι βοῶν, οὓς ἔκτανον αὐτοί ·

109

κήρυκες δ’αὐτοῖσι καὶ ὀτρηροὶ θεράποντες

110

οἱ μὲν οἶνον ἔμισγον ἐνὶ κρητῆρσι καὶ ὕδωρ,

111

οἱ δ’αὖτε σπόγγοισι πολυτρήτοισι τραπέζας

112

νίζον καὶ πρότιθεν, τοὶ δὲ κρέα πολλὰ δατεῦντο.

113

τὴν δὲ πολὺ πρῶτος ἴδε Τηλέμαχος θεοειδής,

114

ἧστο γὰρ ἐν μνηστῆρσι φίλον τετιημένος ἦτορ,

115

ὀσσόμενος πατέρ’ἐσθλὸν ἐνὶ φρεσίν, εἴ ποθεν ἐλθὼν

116

μνηστήρων τῶν μὲν σκέδασιν κατὰ δώματα θείη,

117

τιμὴν δ’αὐτὸς ἔχοι καὶ δώμασιν οἷσιν ἀνάσσοι.

118

τὰ φρονέων, μνηστῆρσι μεθήμενος, εἴσιδ’Ἀθήνην.

119

βῆ δ’ἰθὺς προθύροιο, νεμεσσήθη δ’ἐνὶ θυμῷ

120

ξεῖνον δηθὰ θύρῃσιν ἐφεστάμεν · ἐγγύθι δὲ στὰς

121

χεῖρ’ἕλε δεξιτερὴν καὶ ἐδέξατο χάλκεον ἔγχος,

122

καί μιν φωνήσας ἔπεα πτερόεντα προσηύδα ·

123
χαῖρε, ξεῖνε, παρ’ἄμμι φιλήσεαι · αὐτὰρ ἔπειτα
124
δείπνου πασσάμενος μυθήσεαι ὅττεό σε χρή.

125

ὣς εἰπὼν ἡγεῖθ’, ἡ δ’ἕσπετο Παλλὰς Ἀθήνη.

126

οἱ δ’ὅτε δή ῥ’ἔντοσθεν ἔσαν δόμου ὑψηλοῖο,

127

ἔγχος μέν ῥ’ἔστησε φέρων πρὸς κίονα μακρὴν

128

δουροδόκης ἔντοσθεν ἐυξόου, ἔνθα περ ἄλλα

129

ἔγχε’Ὀδυσσῆος ταλασίφρονος ἵστατο πολλά,

130

αὐτὴν δ’ἐς θρόνον εἷσεν ἄγων, ὑπὸ λῖτα πετάσσας,

131

καλὸν δαιδάλεον · ὑπὸ δὲ θρῆνυς ποσὶν ἦεν.

132

πὰρ δ’αὐτὸς κλισμὸν θέτο ποικίλον, ἔκτοθεν ἄλλων

133

μνηστήρων, μὴ ξεῖνος ἀνιηθεὶς ὀρυμαγδῷ

134

δείπνῳ ἁδήσειεν, ὑπερφιάλοισι μετελθών,

135

ἠδ’ἵνα μιν περὶ πατρὸς ἀποιχομένοιο ἔροιτο.

136

χέρνιβα δ’ἀμφίπολος προχόῳ ἐπέχευε φέρουσα

137

καλῇ χρυσείῃ, ὑπὲρ ἀργυρέοιο λέβητος,

138

νίψασθαι · παρὰ δὲ ξεστὴν ἐτάνυσσε τράπεζαν.

139

σῖτον δ’αἰδοίη ταμίη παρέθηκε φέρουσα,

140

εἴδατα πόλλ’ἐπιθεῖσα, χαριζομένη παρεόντων ·

141

δαιτρὸς δὲ κρειῶν πίνακας παρέθηκεν ἀείρας

142

παντοίων, παρὰ δέ σφι τίθει χρύσεια κύπελλα ·

143

κῆρυξ δ’αὐτοῖσιν θάμ’ἐπῴχετο οἰνοχοεύων.

144

ἐς δ’ἦλθον μνηστῆρες ἀγήνορες. οἱ μὲν ἔπειτα

145

ἑξείης ἕζοντο κατὰ κλισμούςτε θρόνουςτε,

146

τοῖσι δὲ κήρυκες μὲν ὕδωρ ἐπὶ χεῖρας ἔχευαν,

147

σῖτον δὲ δμῳαὶ παρενήνεον ἐν κανέοισιν,

148

κοῦροι δὲ κρητῆρας ἐπεστέψαντο ποτοῖο.

149

οἱ δ’ἐπ’ὀνείαθ’ἑτοῖμα προκείμενα χεῖρας ἴαλλον.

150

αὐτὰρ ἐπεὶ πόσιος καὶ ἐδητύος ἐξ ἔρον ἕντο

151

μνηστῆρες, τοῖσιν μὲν ἐνὶ φρεσὶν ἄλλα μεμήλει,

152

μολπήτ’ὀρχηστύςτε · τὰ γάρτ’ἀναθήματα δαιτός ·

153

κῆρυξ δ’ἐν χερσὶν κίθαριν περικαλλέα θῆκεν

154

Φημίῳ, ὅς ῥ’ἤειδε παρὰ μνηστῆρσιν ἀνάγκῃ.

155

ἦ τοι ὁ φορμίζων ἀνεβάλλετο καλὸν ἀείδειν.

156

αὐτὰρ Τηλέμαχος προσέφη γλαυκῶπιν Ἀθήνην,

157

ἄγχι σχὼν κεφαλήν, ἵνα μὴ πευθοίαθ’οἱ ἄλλοι ·

158
ξεῖνε φίλ’, ἦ καί μοι νεμεσήσεαι ὅττι κεν εἴπω;
159
τούτοισιν μὲν ταῦτα μέλει, κίθαρις καὶ ἀοιδή,
160
ῥεῖ’, ἐπεὶ ἀλλότριον βίοτον νήποινον ἔδουσιν,
161
ἀνέρος, οὗ δή που λεύκ’ὀστέα πύθεται ὄμβρῳ
162
κείμεν’ἐπ’ἠπείρου, ἢ εἰν ἁλὶ κῦμα κυλίνδει.
163
εἰ κεῖνόν γ’Ἰθάκηνδε ἰδοίατο νοστήσαντα,
164
πάντες κ’ἀρησαίατ’ἐλαφρότεροι πόδας εἶναι
165
ἢ ἀφνειότεροι χρυσοῖότε ἐσθῆτόςτε.
166
νῦν δ’ὁ μὲν ὣς ἀπόλωλε κακὸν μόρον, οὐ δέ τις ἡμῖν
167
θαλπωρή, εἴ πέρ τις ἐπιχθονίων ἀνθρώπων
168
φῇσιν ἐλεύσεσθαι · τοῦ δ’ὤλετο νόστιμον ἦμαρ.
169
ἀλλ’ἄγε μοι τόδε εἰπὲ καὶ ἀτρεκέως κατάλεξον ·
170
τίς πόθεν εἰς ἀνδρῶν; πόθι τοι πόλις ἠδὲ τοκῆες;
171
ὁπποίηςτ’ἐπὶ νηὸς ἀφίκεο · πῶς δέ σε ναῦται
172
ἤγαγον εἰς Ἰθάκην; τίνες ἔμμεναι εὐχετόωντο;
173
οὐ μὲν γάρ τί σε πεζὸν ὀίομαι ἐνθάδ’ἱκέσθαι.
174
καί μοι τοῦτ’ἀγόρευσον ἐτήτυμον, ὄφρ’ἐὺ εἰδῶ,
175
ἠὲ νέον μεθέπεις ἦ καὶ πατρώιός ἐσσι
176
ξεῖνος, ἐπεὶ πολλοὶ ἴσαν ἀνέρες ἡμέτερον δῶ
177
ἄλλοι, ἐπεὶ καὶ κεῖνος ἐπίστροφος ἦν ἀνθρώπων.

178

τὸν δ’αὖτε προσέειπε θεά, γλαυκῶπις Ἀθήνη ·

179
τοιγὰρ ἐγώ τοι ταῦτα μάλ’ἀτρεκέως ἀγορεύσω.
180
Μέντης Ἀγχιάλοιο δαΐφρονος εὔχομαι εἶναι
181
υἱός, ἀτὰρ Ταφίοισι φιληρέτμοισιν ἀνάσσω.
182
νῦν δ’ὧδε ξὺν νηὶ κατήλυθον ἠδ’ἑτάροισιν
183
πλέων ἐπὶ οἴνοπα πόντον ἐπ’ἀλλοθρόους ἀνθρώπους,
184
ἐς Τεμέσην μετὰ χαλκόν, ἄγω δ’αἴθωνα σίδηρον.
185
νηῦς δέ μοι ἥδ’ἕστηκεν ἐπ’ἀγροῦ νόσφι πόληος,
186
ἐν λιμένι Ῥείθρῳ ὑπὸ Νηίῳ ὑλήεντι.
187
ξεῖνοι δ’ἀλλήλων πατρώιοι εὐχόμεθ’εἶναι
188
ἐξ ἀρχῆς, εἴ πέρτε γέροντ’εἴρηαι ἐπελθὼν
189
Λαέρτην ἥρωα, τὸν οὐκέτι φασὶ πόλινδε
190
ἔρχεσθ’, ἀλλ’ἀπάνευθεν ἐπ’ἀγροῦ πήματα πάσχειν
191
γρηὶ σὺν ἀμφιπόλῳ, ἥ οἱ βρῶσίντε πόσιντε
192
παρτιθεῖ, εὖτ’ἄν μιν κάματος κατὰ γυῖα λάβῃσιν
193
ἑρπύζοντ’ἀνὰ γουνὸν ἀλωῆς οἰνοπέδοιο.
194
νῦν δ’ἦλθον · δὴ γάρ μιν ἔφαντ’ἐπιδήμιον εἶναι,
195
σὸν πατέρ’· ἀλλά νυ τόν γε θεοὶ βλάπτουσι κελεύθου.
196
οὐ γάρ πω τέθνηκεν ἐπὶ χθονὶ δῖος Ὀδυσσεύς,
197
ἀλλ’ἔτι που ζωὸς κατερύκεται εὐρέι πόντῳ
198
νήσῳ ἐν ἀμφιρύτῃ, χαλεποὶ δέ μιν ἄνδρες ἔχουσιν
199
ἄγριοι, οἵ που κεῖνον ἐρυκανόωσ’ἀέκοντα.
200
αὐτὰρ νῦν τοι ἐγὼ μαντεύσομαι, ὡς ἐνὶ θυμῷ
201
ἀθάνατοι βάλλουσι καὶ ὡς τελέεσθαι ὀίω,
202
οὔτε τι μάντις ἐὼν οὔτ’οἰωνῶν σάφα εἰδώς.
203
οὔ τοι ἔτι δηρόν γε φίλης ἀπὸ πατρίδος αἴης
204
ἔσσεται, οὐ δ’εἴ πέρτε σιδήρεα δέσματ’ἔχῃσιν ·
205
φράσσεται ὥς κε νέηται, ἐπεὶ πολυμήχανός ἐστιν.
206
ἀλλ’ἄγε μοι τόδε εἰπὲ καὶ ἀτρεκέως κατάλεξον,
207
εἰ δὴ ἐξ αὐτοῖο τόσος πάϊς εἶς Ὀδυσῆος.
208
αἰνῶς μὲν κεφαλήντε καὶ ὄμματα καλὰ ἔοικας
209
κείνῳ, ἐπεὶ θαμὰ τοῖον ἐμισγόμεθ’ἀλλήλοισιν,
210
πρίν γε τὸν ἐς Τροίην ἀναβήμεναι, ἔνθα περ ἄλλοι
211
Ἀργείων οἱ ἄριστοι ἔβαν κοίλῃς ἐνὶ νηυσίν ·
212
ἐκ τοῦ δ’οὔτ’Ὀδυσῆα ἐγὼν ἴδον οὔτ’ἔμ’ἐκεῖνος.

213

τὴν δ’αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα ·

214
τοιγὰρ ἐγώ τοι, ξεῖνε, μάλ’ἀτρεκέως ἀγορεύσω.
215
μήτηρ μέντέ μέ φησι τοῦ ἔμμεναι, αὐτὰρ ἐγώ γε
216
οὐκ οἶδ’· οὐ γάρ πώ τις ἑὸν γόνον αὐτὸς ἀνέγνω.
217
ὡς δὴ ἐγώ γ’ὄφελον μάκαρός νύ τευ ἔμμεναι υἱὸς
218
ἀνέρος, ὃν κτεάτεσσιν ἑοῖς ἔπι γῆρας ἔτετμε.
219
νῦν δ’ὃς ἀποτμότατος γένετο θνητῶν ἀνθρώπων,
220
τοῦ μ’ἔκ φασι γενέσθαι, ἐπεὶ σύ με τοῦτ’ἐρεείνεις.

221

τὸν δ’αὖτε προσέειπε θεά, γλαυκῶπις Ἀθήνη ·

222
οὐ μέν τοι γενεήν γε θεοὶ νώνυμνον ὀπίσσω
223
θῆκαν, ἐπεὶ σέ γε τοῖον ἐγείνατο Πηνελόπεια.
224
ἀλλ’ἄγε μοι τόδε εἰπὲ καὶ ἀτρεκέως κατάλεξον ·
225
τίς δαίς, τίς δὲ ὅμιλος ὅδ’ἔπλετο; τίπτε δέ σε χρεώ;
226
εἰλαπίνη ἠὲ γάμος; ἐπεὶ οὐκ ἔρανος τάδε γ’ἐστίν ·
227
ὥςτέ μοι ὑβρίζοντες ὑπερφιάλως δοκέουσι
228
δαίνυσθαι κατὰ δῶμα. νεμεσσήσαιτό κεν ἀνὴρ
229
αἴσχεα πόλλ’ὁρόων, ὅς τις πινυτός γε μετέλθοι.

230

τὴν δ’αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα ·

231
ξεῖν’, ἐπεὶ ἂρ δὴ ταῦτά μ’ἀνείρεαι ἠδὲ μεταλλᾷς,
232
μέλλεν μέν ποτε οἶκος ὅδ’ἀφνειὸς καὶ ἀμύμων
233
ἔμμεναι, ὄφρ’ἔτι κεῖνος ἀνὴρ ἐπιδήμιος ἦεν ·
234
νῦν δ’ἑτέρως ἐβόλοντο θεοὶ κακὰ μητιόωντες,
235
οἳ κεῖνον μὲν ἄιστον ἐποίησαν περὶ πάντων
236
ἀνθρώπων, ἐπεὶ οὔ κε θανόντι περ ὧδ’ἀκαχοίμην,
237
εἰ μετὰ οἷς ἑτάροισι δάμη Τρώων ἐνὶ δήμῳ,
238
ἠὲ φίλων ἐν χερσίν, ἐπεὶ πόλεμον τολύπευσεν.
239
τῷ κέν οἱ τύμβον μὲν ἐποίησαν Παναχαιοί,
240
ἠδέ κε καὶ ᾧ παιδὶ μέγα κλέος ἤρατ’ὀπίσσω.
241
νῦν δέ μιν ἀκλειῶς ἅρπυιαι ἀνηρείψαντο ·
242
οἴχετ’ἄιστος ἄπυστος, ἐμοὶ δ’ὀδύναςτε γόουςτε
243
κάλλιπεν. οὐ δέ τι κεῖνον ὀδυρόμενος στεναχίζω
244
οἶον, ἐπεί νύ μοι ἄλλα θεοὶ κακὰ κήδε’ἔτευξαν.
245
ὅσσοι γὰρ νήσοισιν ἐπικρατέουσιν ἄριστοι,
246
Δουλιχίῳτε Σάμῃτε καὶ ὑλήεντι Ζακύνθῳ,
247
ἠδ’ὅσσοι κραναὴν Ἰθάκην κάτα κοιρανέουσιν,
248
τόσσοι μητέρ’ἐμὴν μνῶνται, τρύχουσι δὲ οἶκον.
249
ἡ δ’οὔτ’ἀρνεῖται στυγερὸν γάμον οὔτε τελευτὴν
250
ποιῆσαι δύναται · τοὶ δὲ φθινύθουσιν ἔδοντες
251
οἶκον ἐμόν · τάχα δή με διαρραίσουσι καὶ αὐτόν.

252

τὸν δ’ἐπαλαστήσασα προσηύδα Παλλὰς Ἀθήνη ·

253
ὢ πόποι, ἦ δὴ πολλὸν ἀποιχομένου Ὀδυσῆος
254
δεύῃ, ὅ κε μνηστῆρσιν ἀναιδέσι χεῖρας ἐφείη.
255
εἰ γὰρ νῦν ἐλθὼν δόμου ἐν πρώτῃσι θύρῃσι
256
σταίη, ἔχων πήληκα καὶ ἀσπίδα καὶ δύο δοῦρε,
257
τοῖος ἐὼν οἷόν μιν ἐγὼ τὰ πρῶτ’ἐνόησα
258
οἴκῳ ἐν ἡμετέρῳ πίνοντάτε τερπόμενόντε,
259
ἐξ Ἐφύρης ἀνιόντα παρ’Ἴλου Μερμερίδαο —
260
ᾤχετο γὰρ καὶ κεῖσε θοῆς ἐπὶ νηὸς Ὀδυσσεὺς
261
φάρμακον ἀνδροφόνον διζήμενος, ὄφρα οἱ εἴη
262
ἰοὺς χρίεσθαι χαλκήρεας · ἀλλ’ὁ μὲν οὔ οἱ
263
δῶκεν, ἐπεί ῥα θεοὺς νεμεσίζετο αἰὲν ἐόντας,
264
ἀλλὰ πατήρ οἱ δῶκεν ἐμός · φιλέεσκε γὰρ αἰνῶς —
265
τοῖος ἐὼν μνηστῆρσιν ὁμιλήσειεν Ὀδυσσεύς ·
266
πάντες κ’ὠκύμοροίτε γενοίατο πικρόγαμοίτε.
267
ἀλλ’ἦ τοι μὲν ταῦτα θεῶν ἐν γούνασι κεῖται,
268
ἤ κεν νοστήσας ἀποτίσεται, ἦε καὶ οὐκί,
269
οἷσιν ἐνὶ μεγάροισι · σὲ δὲ φράζεσθαι ἄνωγα,
270
ὅππως κε μνηστῆρας ἀπώσεαι ἐκ μεγάροιο.
271
εἰ δ’ἄγε νῦν ξυνίει καὶ ἐμῶν ἐμπάζεο μύθων ·
272
αὔριον εἰς ἀγορὴν καλέσας ἥρωας Ἀχαιοὺς
273
μῦθον πέφραδε πᾶσι, θεοὶ δ’ἐπὶ μάρτυροι ἔστων.
274
μνηστῆρας μὲν ἐπὶ σφέτερα σκίδνασθαι ἄνωχθι,
275
μητέρα δ’, εἴ οἱ θυμὸς ἐφορμᾶται γαμέεσθαι,
276
ἂψ ἴτω ἐς μέγαρον πατρὸς μέγα δυναμένοιο ·
277
οἱ δὲ γάμον τεύξουσι καὶ ἀρτυνέουσιν ἔεδνα
278
πολλὰ μάλ’, ὅσσα ἔοικε φίλης ἐπὶ παιδὸς ἕπεσθαι.
279
σοὶ δ’αὐτῷ πυκινῶς ὑποθήσομαι, αἴ κε πίθηαι ·
280
νῆ’ἄρσας ἐρέτῃσιν ἐείκοσιν, ἥ τις ἀρίστη,
281
ἔρχεο πευσόμενος πατρὸς δὴν οἰχομένοιο,
282
ἤν τίς τοι εἴπῃσι βροτῶν, ἢ ὄσσαν ἀκούσῃς
283
ἐκ Διός, ἥτε μάλιστα φέρει κλέος ἀνθρώποισι.
284
πρῶτα μὲν ἐς Πύλον ἐλθὲ καὶ εἴρεο Νέστορα δῖον,
285
κεῖθεν δὲ Σπάρτηνδε παρὰ ξανθὸν Μενέλαον ·
286
ὃς γὰρ δεύτατος ἦλθεν Ἀχαιῶν χαλκοχιτώνων.
287
εἰ μέν κεν πατρὸς βίοτον καὶ νόστον ἀκούσῃς,
288
ἦτ’ἂν τρυχόμενός περ ἔτι τλαίης ἐνιαυτόν ·
289
εἰ δέ κε τεθνηῶτος ἀκούσῃς μη δ’ἔτ’ἐόντος,
290
νοστήσας δὴ ἔπειτα φίλην ἐς πατρίδα γαῖαν
291
σῆμάτέ οἱ χεῦαι καὶ ἐπὶ κτέρεα κτερεΐξαι
292
πολλὰ μάλ’, ὅσσα ἔοικε, καὶ ἀνέρι μητέρα δοῦναι.
293
αὐτὰρ ἐπὴν δὴ ταῦτα τελευτήσῃςτε καὶ ἔρξῃς,
294
φράζεσθαι δὴ ἔπειτα κατὰ φρένα καὶ κατὰ θυμὸν
295
ὅππως κε μνηστῆρας ἐνὶ μεγάροισι τεοῖσι
296
κτείνῃς ἠὲ δόλῳ ἢ ἀμφαδόν · οὐ δέ τί σε χρὴ
297
νηπιάας ὀχέειν, ἐπεὶ οὐκέτι τηλίκος ἐσσι.
298
ἢ οὐκ ἀίεις οἷον κλέος ἔλλαβε δῖος Ὀρέστης
299
πάντας ἐπ’ἀνθρώπους, ἐπεὶ ἔκτανε πατροφονῆα,
300
Αἴγισθον δολόμητιν, ὅ οἱ πατέρα κλυτὸν ἔκτα;
301
καὶ σύ, φίλος, μάλα γάρ σ’ὁρόω καλόντε μέγαντε,
302
ἄλκιμος ἔσσ’, ἵνα τίς σε καὶ ὀψιγόνων ἐὺ εἴπῃ.
303
αὐτὰρ ἐγὼν ἐπὶ νῆα θοὴν κατελεύσομαι ἤδη
304
ἠδ’ἑτάρους, οἵ πού με μάλ’ἀσχαλόωσι μένοντες ·
305
σοὶ δ’αὐτῷ μελέτω, καὶ ἐμῶν ἐμπάζεο μύθων.

306

τὴν δ’αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα ·

307
ξεῖν’, ἦ τοι μὲν ταῦτα φίλα φρονέων ἀγορεύεις,
308
ὥςτε πατὴρ ᾧ παιδί, καὶ οὔ ποτε λήσομαι αὐτῶν.
309
ἀλλ’ἄγε νῦν ἐπίμεινον, ἐπειγόμενός περ ὁδοῖο,
310
ὄφρα λοεσσάμενόςτε τεταρπόμενόςτε φίλον κῆρ,
311
δῶρον ἔχων ἐπὶ νῆα κίῃς, χαίρων ἐνὶ θυμῷ,
312
τιμῆεν, μάλα καλόν, ὅ τοι κειμήλιον ἔσται
313
ἐξ ἐμεῦ, οἷα φίλοι ξεῖνοι ξείνοισι διδοῦσι.

314

τὸν δ’ἠμείβετ’ἔπειτα θεά, γλαυκῶπις Ἀθήνη ·

315
μή μ’ἔτι νῦν κατέρυκε, λιλαιόμενόν περ ὁδοῖο.
316
δῶρον δ’ὅττι κέ μοι δοῦναι φίλον ἦτορ ἀνώγῃ,
317
αὖτις ἀνερχομένῳ δόμεναι οἶκόνδε φέρεσθαι,
318
καὶ μάλα καλὸν ἑλών · σοὶ δ’ἄξιον ἔσται ἀμοιβῆς.

319

ἡ μὲν ἄρ’ὣς εἰποῦσ’ἀπέβη γλαυκῶπις Ἀθήνη,

320

ὄρνις δ’ὣς ἀνόπαια διέπτατο · τῷ δ’ἐνὶ θυμῷ

321

θῆκε μένος καὶ θάρσος, ὑπέμνησέντέ ἑ πατρὸς

322

μᾶλλον ἔτ’ἢ τὸ πάροιθεν. ὁ δὲ φρεσὶν ᾗσι νοήσας

323

θάμβησεν κατὰ θυμόν · ὀίσατο γὰρ θεὸν εἶναι.

324

αὐτίκα δὲ μνηστῆρας ἐπῴχετο ἰσόθεος φώς.

325

τοῖσι δ’ἀοιδὸς ἄειδε περικλυτός, οἱ δὲ σιωπῇ

326

ἥατ’ἀκούοντες · ὁ δ’Ἀχαιῶν νόστον ἄειδε

327

λυγρόν, ὃν ἐκ Τροίης ἐπετείλατο Παλλὰς Ἀθήνη.

328

τοῦ δ’ὑπερωιόθεν φρεσὶ σύνθετο θέσπιν ἀοιδὴν

329

κούρη Ἰκαρίοιο, περίφρων Πηνελόπεια ·

330

κλίμακα δ’ὑψηλὴν κατεβήσετο οἷο δόμοιο,

331

οὐκ οἴη, ἅμα τῇ γε καὶ ἀμφίπολοι δύ’ἕποντο.

332

ἡ δ’ὅτε δὴ μνηστῆρας ἀφίκετο δῖα γυναικῶν,

333

στῆ ῥα παρὰ σταθμὸν τέγεος πύκα ποιητοῖο,

334

ἄντα παρειάων σχομένη λιπαρὰ κρήδεμνα ·

335

ἀμφίπολος δ’ἄρα οἱ κεδνὴ ἑκάτερθε παρέστη.

336

δακρύσασα δ’ἔπειτα προσηύδα θεῖον ἀοιδόν ·

337
Φήμιε, πολλὰ γὰρ ἄλλα βροτῶν θελκτήρια οἶδας,
338
ἔργ’ἀνδρῶντε θεῶντε, τάτε κλείουσιν ἀοιδοί ·
339
τῶν ἕν γέ σφιν ἄειδε παρήμενος, οἱ δὲ σιωπῇ
340
οἶνον πινόντων · ταύτης δ’ἀποπαύε’ἀοιδῆς
341
λυγρῆς, ἥτέ μοι αἰεὶ ἐνὶ στήθεσσι φίλον κῆρ
342
τείρει, ἐπεί με μάλιστα καθίκετο πένθος ἄλαστον.
343
τοίην γὰρ κεφαλὴν ποθέω μεμνημένη αἰεί,
344
ἀνδρός, τοῦ κλέος εὐρὺ καθ’Ἑλλάδα καὶ μέσον Ἄργος.

345

τὴν δ’αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα ·

346
μῆτερ ἐμή, τίτ’ἄρα φθονέεις ἐρίηρον ἀοιδὸν
347
τέρπειν ὅππῃ οἱ νόος ὄρνυται; οὔ νύτ’ἀοιδοὶ
348
αἴτιοι, ἀλλά ποθι Ζεὺς αἴτιος, ὅςτε δίδωσιν
349
ἀνδράσιν ἀλφηστῇσιν, ὅπως ἐθέλῃσιν, ἑκάστῳ.
350
τούτῳ δ’οὐ νέμεσις Δαναῶν κακὸν οἶτον ἀείδειν ·
351
τὴν γὰρ ἀοιδὴν μᾶλλον ἐπικλείουσ’ἄνθρωποι,
352
ἥ τις ἀκουόντεσσι νεωτάτη ἀμφιπέληται.
353
σοὶ δ’ἐπιτολμάτω κραδίη καὶ θυμὸς ἀκούειν ·
354
οὐ γὰρ Ὀδυσσεὺς οἶος ἀπώλεσε νόστιμον ἦμαρ
355
ἐν Τροίῃ, πολλοὶ δὲ καὶ ἄλλοι φῶτες ὄλοντο.
356
ἀλλ’εἰς οἶκον ἰοῦσα τὰ σ’αὐτῆς ἔργα κόμιζε,
357
ἱστόντ’ἠλακάτηντε, καὶ ἀμφιπόλοισι κέλευε
358
ἔργον ἐποίχεσθαι · μῦθος δ’ἄνδρεσσι μελήσει
359
πᾶσι, μάλιστα δ’ἐμοί · τοῦ γὰρ κράτος ἔστ’ἐνὶ οἴκῳ.

360

ἡ μὲν θαμβήσασα πάλιν οἶκόνδε βεβήκει ·

361

παιδὸς γὰρ μῦθον πεπνυμένον ἔνθετο θυμῷ.

362

ἐς δ’ὑπερῷ’ἀναβᾶσα σὺν ἀμφιπόλοισι γυναιξὶ

363

κλαῖεν ἔπειτ’Ὀδυσῆα φίλον πόσιν, ὄφρα οἱ ὕπνον

364

ἡδὺν ἐπὶ βλεφάροισι βάλε γλαυκῶπις Ἀθήνη.

365

μνηστῆρες δ’ὁμάδησαν ἀνὰ μέγαρα σκιόεντα,

366

πάντες δ’ἠρήσαντο παραὶ λεχέεσσι κλιθῆναι.

367

τοῖσι δὲ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἤρχετο μύθων ·

368
μητρὸς ἐμῆς μνηστῆρες ὑπέρβιον ὕβριν ἔχοντες,
369
νῦν μὲν δαινύμενοι τερπώμεθα, μη δὲ βοητὺς
370
ἔστω, ἐπεὶ τόδε καλὸν ἀκουέμεν ἐστὶν ἀοιδοῦ
371
τοιοῦδ’οἷος ὅδ’ἐστί, θεοῖς ἐναλίγκιος αὐδήν.
372
ἠῶθεν δ’ἀγορήνδε καθεζώμεσθα κιόντες
373
πάντες, ἵν’ὕμιν μῦθον ἀπηλεγέως ἀποείπω,
374
ἐξιέναι μεγάρων · ἄλλας δ’ἀλεγύνετε δαῖτας,
375
ὑμὰ κτήματ’ἔδοντες, ἀμειβόμενοι κατὰ οἴκους.
376
εἰ δ’ὕμιν δοκέει τόδε λωίτερον καὶ ἄμεινον
377
ἔμμεναι, ἀνδρὸς ἑνὸς βίοτον νήποινον ὀλέσθαι,
378
κείρετ’· ἐγὼ δὲ θεοὺς ἐπιβώσομαι αἰὲν ἐόντας,
379
αἴ κέ ποθι Ζεὺς δῷσι παλίντιτα ἔργα γενέσθαι ·
380
νήποινοί κεν ἔπειτα δόμων ἔντοσθεν ὄλοισθε.

381

ὣς ἔφαθ’, οἱ δ’ἄρα πάντες ὀδὰξ ἐν χείλεσι φύντες

382

Τηλέμαχον θαύμαζον, ὃ θαρσαλέως ἀγόρευεν.

383

τὸν δ’αὖτ’Ἀντίνοος προσέφη, Εὐπείθεος υἱός ·

384
Τηλέμαχ’, ἦ μάλα δή σε διδάσκουσιν θεοὶ αὐτοὶ
385
ὑψαγόρηντ’ἔμεναι καὶ θαρσαλέως ἀγορεύειν ·
386
μὴ σέ γ’ἐν ἀμφιάλῳ Ἰθάκῃ βασιλῆα Κρονίων
387
ποιήσειεν, ὅ τοι γενεῇ πατρώιόν ἐστιν.

388

τὸν δ’αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα ·

389
Ἀντίνο’, ἦ καί μοι νεμεσήσεαι ὅττι κεν εἴπω;
390
καί κεν τοῦτ’ἐθέλοιμι Διός γε διδόντος ἀρέσθαι.
391
ἦ φῂς τοῦτο κάκιστον ἐν ἀνθρώποισι τετύχθαι;
392
οὐ μὲν γάρ τι κακὸν βασιλευέμεν · αἶψάτέ οἱ δῶ
393
ἀφνειὸν πέλεται καὶ τιμηέστερος αὐτός.
394
ἀλλ’ἦ τοι βασιλῆες Ἀχαιῶν εἰσὶ καὶ ἄλλοι
395
πολλοὶ ἐν ἀμφιάλῳ Ἰθάκῃ, νέοι ἠδὲ παλαιοί,
396
τῶν κέν τις τόδ’ἔχῃσιν, ἐπεὶ θάνε δῖος Ὀδυσσεύς ·
397
αὐτὰρ ἐγὼν οἴκοιο ἄναξ ἔσομ’ἡμετέροιο
398
καὶ δμώων, οὕς μοι ληίσσατο δῖος Ὀδυσσεύς.

399

τὸν δ’αὖτ’Εὐρύμαχος Πολύβου πάϊς ἀντίον ηὔδα ·

400
Τηλέμαχ’, ἦ τοι ταῦτα θεῶν ἐν γούνασι κεῖται,
401
ὅς τις ἐν ἀμφιάλῳ Ἰθάκῃ βασιλεύσει Ἀχαιῶν ·
402
κτήματα δ’αὐτὸς ἔχοις καὶ δώμασιν οἷσιν ἀνάσσοις.
403
μὴ γὰρ ὅ γ’ἔλθοι ἀνὴρ ὅς τίς σ’ἀέκοντα βίηφιν
404
κτήματ’ἀπορραίσει, Ἰθάκης ἔτι ναιετοώσης.
405
ἀλλ’ἐθέλω σε, φέριστε, περὶ ξείνοιο ἐρέσθαι,
406
ὁππόθεν οὗτος ἀνήρ, ποίης δ’ἐξ εὔχεται εἶναι
407
γαίης, ποῦ δέ νύ οἱ γενεὴ καὶ πατρὶς ἄρουρα.
408
ἠέ τιν’ἀγγελίην πατρὸς φέρει ἐρχομένοιο,
409
ἦ ἑὸν αὐτοῦ χρεῖος ἐελδόμενος τόδ’ἱκάνει;
410
οἷον ἀναΐξας ἄφαρ οἴχεται, οὐ δ’ὑπέμεινε
411
γνώμεναι · οὐ μὲν γάρ τι κακῷ εἰς ὦπα ἐῴκει.

412

τὸν δ’αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα ·

413
Εὐρύμαχ’, ἦ τοι νόστος ἀπώλετο πατρὸς ἐμοῖο ·
414
οὔτ’οὖν ἀγγελίῃ ἔτι πείθομαι, εἴ ποθεν ἔλθοι,
415
οὔτε θεοπροπίης ἐμπάζομαι, ἥν τινα μήτηρ
416
ἐς μέγαρον καλέσασα θεοπρόπον ἐξερέηται.
417
ξεῖνος δ’οὗτος ἐμὸς πατρώιος ἐκ Τάφου ἐστίν,
418
Μέντης δ’Ἀγχιάλοιο δαΐφρονος εὔχεται εἶναι
419
υἱός, ἀτὰρ Ταφίοισι φιληρέτμοισιν ἀνάσσει.