Works and Days

μοῦσαι Πιερίηθεν ἀοιδῇσιν κλείουσαι

δεῦτε, Δί’ἐννέπετε, σφέτερον πατέρ’ὑμνείουσαι ·

ὅντε διὰ βροτοὶ ἄνδρες ὁμῶς ἄφατοίτε φατοίτε,

ῥητοίτ’ἄρρητοίτε Διὸς μεγάλοιο ἕκητι.

ῥέα μὲν γὰρ βριάει, ῥέα δὲ βριάοντα χαλέπτει,

ῥεῖα δ’ἀρίζηλον μινύθει καὶ ἄδηλον ἀέξει,

ῥεῖα δέτ’ἰθύνει σκολιὸν καὶ ἀγήνορα κάρφει

Ζεὺς ὑψιβρεμέτης, ὃς ὑπέρτατα δώματα ναίει.

κλῦθι ἰδὼν ἀίωντε, δίκῃ δ’ἴθυνε θέμιστας

τύνη · ἐγὼ δέ κε, Πέρση, ἐτήτυμα μυθησαίμην.

οὐκ ἄρα μοῦνον ἔην Ἐρίδων γένος, ἀλλ’ἐπὶ γαῖαν

εἰσὶ δύω · τὴν μέν κεν ἐπαινέσσειε νοήσας,

ἣ δ’ἐπιμωμητή · διὰ δ’ἄνδιχα θυμὸν ἔχουσιν.

ἣ μὲν γὰρ πόλεμόντε κακὸν καὶ δῆριν ὀφέλλει,

σχετλίη · οὔτις τήν γε φιλεῖ βροτός, ἀλλ’ὑπ’ἀνάγκης

ἀθανάτων βουλῇσιν Ἔριν τιμῶσι βαρεῖαν.

τὴν δ’ἑτέρην προτέρην μὲν ἐγείνατο Νὺξ ἐρεβεννή,

θῆκε δέ μιν Κρονίδης ὑψίζυγος, αἰθέρι ναίων,

γαίης ἐν ῥίζῃσι, καὶ ἀνδράσι πολλὸν ἀμείνω ·

ἥτε καὶ ἀπάλαμόν περ ὁμῶς ἐπὶ ἔργον ἔγειρεν.

εἰς ἕτερον γάρ τίςτε ἰδὼν ἔργοιο χατίζει

πλούσιον, ὃς σπεύδει μὲν ἀρώμεναι ἠδὲ φυτεύειν

οἶκόντ’εὖ θέσθαι · ζηλοῖ δέτε γείτονα γείτων

εἰς ἄφενος σπεύδοντ’· ἀγαθὴ δ’Ἔρις ἥδε βροτοῖσιν.

καὶ κεραμεὺς κεραμεῖ κοτέει καὶ τέκτονι τέκτων,

καὶ πτωχὸς πτωχῷ φθονέει καὶ ἀοιδὸς ἀοιδῷ.

ὦ Πέρση, σὺ δὲ ταῦτα τεῷ ἐνικάτθεο θυμῷ,

μη δέ σ’Ἔρις κακόχαρτος ἀπ’ἔργου θυμὸν ἐρύκοι

νείκε’ὀπιπεύοντ’ἀγορῆς ἐπακουὸν ἐόντα.

ὤρη γάρτ’ὀλίγη πέλεται νεικέωντ’ἀγορέωντε,

ᾧτινι μὴ βίος ἔνδον ἐπηετανὸς κατάκειται

ὡραῖος, τὸν γαῖα φέρει, Δημήτερος ἀκτήν.

τοῦ κε κορεσσάμενος νείκεα καὶ δῆριν ὀφέλλοις

κτήμασ’ἐπ’ἀλλοτρίοις · σοὶ δ’οὐκέτι δεύτερον ἔσται

ὧδ’ἔρδειν · ἀλλ’αὖθι διακρινώμεθα νεῖκος

ἰθείῃσι δίκῃς, αἵτ’ἐκ Διός εἰσιν ἄρισται.

ἤδη μὲν γὰρ κλῆρον ἐδασσάμεθ’, ἀλλὰ τὰ πολλὰ

ἁρπάζων ἐφόρεις μέγα κυδαίνων βασιλῆας

δωροφάγους, οἳ τήνδε δίκην ἐθέλουσι δίκασσαι.

νήπιοι, οὐ δὲ ἴσασιν ὅσῳ πλέον ἥμισυ παντὸς

οὐ δ’ὅσον ἐν μαλάχῃτε καὶ ἀσφοδέλῳ μέγ’ὄνειαρ.

κρύψαντες γὰρ ἔχουσι θεοὶ βίον ἀνθρώποισιν ·

ῥηιδίως γάρ κεν καὶ ἐπ’ἤματι ἐργάσσαιο,

ὥστε σε κεἰς ἐνιαυτὸν ἔχειν καὶ ἀεργὸν ἐόντα ·

αἶψά κε πηδάλιον μὲν ὑπὲρ καπνοῦ καταθεῖο,

ἔργα βοῶν δ’ἀπόλοιτο καὶ ἡμιόνων ταλαεργῶν.

ἀλλὰ Ζεὺς ἔκρυψε χολωσάμενος φρεσὶν ᾗσιν,

ὅττι μιν ἐξαπάτησε Προμηθεὺς ἀγκυλομήτης ·

τοὔνεκ’ἄρ’ἀνθρώποισιν ἐμήσατο κήδεα λυγρά.

κρύψε δὲ πῦρ · τὸ μὲν αὖτις ἐὺς πάις Ἰαπετοῖο

ἔκλεψ’ἀνθρώποισι Διὸς πάρα μητιόεντος

ἐν κοῒλῳ νάρθηκι λαθὼν Δία τερπικέραυνον.

τὸν δὲ χολωσάμενος προσέφη νεφεληγερέτα Ζεύς ·

Ἰαπετιονίδη, πάντων πέρι μήδεα εἰδώς,

χαίρεις πῦρ κλέψας καὶ ἐμὰς φρένας ἠπεροπεύσας,

σοίτ’αὐτῷ μέγα πῆμα καὶ ἀνδράσιν ἐσσομένοισιν.

τοῖς δ’ἐγὼ ἀντὶ πυρὸς δώσω κακόν, ᾧ κεν ἅπαντες

τέρπωνται κατὰ θυμὸν ἑὸν κακὸν ἀμφαγαπῶντες.

ὣς ἔφατ’· ἐκ δ’ἐγέλασσε πατὴρ ἀνδρῶντε θεῶντε.

Ἥφαιστον δ’ἐκέλευσε περικλυτὸν ὅττι τάχιστα

γαῖαν ὕδει φύρειν, ἐν δ’ἀνθρώπου θέμεν αὐδὴν

καὶ σθένος, ἀθανάτῃς δὲ θεῇς εἰς ὦπα ἐίσκειν

παρθενικῆς καλὸν εἶδος ἐπήρατον · αὐτὰρ Ἀθήνην

ἔργα διδασκῆσαι, πολυδαίδαλον ἱστὸν ὑφαίνειν ·

καὶ χάριν ἀμφιχέαι κεφαλῇ χρυσέην Ἀφροδίτην

καὶ πόθον ἀργαλέον καὶ γυιοβόρους μελεδώνας ·

ἐν δὲ θέμεν κύνεόντε νόον καὶ ἐπίκλοπον ἦθος

Ἑρμείην ἤνωγε, διάκτορον Ἀργεϊφόντην.

ὣς ἔφαθ’· οἳ δ’ἐπίθοντο Διὶ Κρονίωνι ἄνακτι.

αὐτίκα δ’ἐκ γαίης πλάσσεν κλυτὸς Ἀμφιγυήεις

παρθένῳ αἰδοίῃ ἴκελον Κρονίδεω διὰ βουλάς ·

ζῶσε δὲ καὶ κόσμησε θεὰ γλαυκῶπις Ἀθήνη ·

ἀμφὶ δέ οἱ Χάριτέςτε θεαὶ καὶ πότνια Πειθὼ

ὅρμους χρυσείους ἔθεσαν χροΐ · ἀμφὶ δὲ τήν γε

Ὧραι καλλίκομοι στέφον ἄνθεσιν εἰαρινοῖσιν ·

πάντα δέ οἱ χροῒ κόσμον ἐφήρμοσε Παλλὰς Ἀθήνη.

ἐν δ’ἄρα οἱ στήθεσσι διάκτορος Ἀργεϊφόντης

ψεύδεάθ’αἱμυλίουςτε λόγους καὶ ἐπίκλοπον ἦθος

τεῦξε Διὸς βουλῇσι βαρυκτύπου · ἐν δ’ἄρα φωνὴν

θῆκε θεῶν κῆρυξ, ὀνόμηνε δὲ τήνδε γυναῖκα

Πανδώρην, ὅτι πάντες Ὀλύμπια δώματ’ἔχοντες

δῶρον ἐδώρησαν, πῆμ’ἀνδράσιν ἀλφηστῇσιν.

αὐτὰρ ἐπεὶ δόλον αἰπὺν ἀμήχανον ἐξετέλεσσεν,

εἰς Ἐπιμηθέα πέμπε πατὴρ κλυτὸν Ἀργεϊφόντην

δῶρον ἄγοντα, θεῶν ταχὺν ἄγγελον · οὐ δ’Ἐπιμηθεὺς

ἐφράσαθ’, ὥς οἱ ἔειπε Προμηθεὺς μή ποτε δῶρον

δέξασθαι πὰρ Ζηνὸς Ὀλυμπίου, ἀλλ’ἀποπέμπειν

ἐξοπίσω, μή πού τι κακὸν θνητοῖσι γένηται.

αὐτὰρ ὃ δεξάμενος, ὅτε δὴ κακὸν εἶχ’, ἐνόησεν.

πρὶν μὲν γὰρ ζώεσκον ἐπὶ χθονὶ φῦλ’ἀνθρώπων

νόσφιν ἄτερτε κακῶν καὶ ἄτερ χαλεποῖο πόνοιο

νούσωντ’ἀργαλέων, αἵτ’ἀνδράσι Κῆρας ἔδωκαν.

αἶψα γὰρ ἐν κακότητι βροτοὶ καταγηράσκουσιν.

ἀλλὰ γυνὴ χείρεσσι πίθου μέγα πῶμ’ἀφελοῦσα

ἐσκέδασ’· ἀνθρώποισι δ’ἐμήσατο κήδεα λυγρά.

μούνη δ’αὐτόθι Ἐλπὶς ἐν ἀρρήκτοισι δόμοισιν

ἔνδον ἔμιμνε πίθου ὑπὸ χείλεσιν, οὐ δὲ θύραζε

ἐξέπτη · πρόσθεν γὰρ ἐπέλλαβε πῶμα πίθοιο

αἰγιόχου βουλῇσι Διὸς νεφεληγερέταο.

ἄλλα δὲ μυρία λυγρὰ κατ’ἀνθρώπους ἀλάληται ·

πλείη μὲν γὰρ γαῖα κακῶν, πλείη δὲ θάλασσα ·

νοῦσοι δ’ἀνθρώποισιν ἐφ’ἡμέρῃ, αἳ δ’ἐπὶ νυκτὶ

αὐτόματοι φοιτῶσι κακὰ θνητοῖσι φέρουσαι

σιγῇ, ἐπεὶ φωνὴν ἐξείλετο μητίετα Ζεύς.

οὕτως οὔτι πη ἔστι Διὸς νόον ἐξαλέασθαι.

εἰ δ’ἐθέλεις, ἕτερόν τοι ἐγὼ λόγον ἐκκορυφώσω

εὖ καὶ ἐπισταμένως · σὺ δ’ἐνὶ φρεσὶ βάλλεο σῇσιν.

ὡς ὁμόθεν γεγάασι θεοὶ θνητοίτ’ἄνθρωποι.

χρύσεον μὲν πρώτιστα γένος μερόπων ἀνθρώπων

ἀθάνατοι ποίησαν Ὀλύμπια δώματ’ἔχοντες.

οἳ μὲν ἐπὶ Κρόνου ἦσαν, ὅτ’οὐρανῷ ἐμβασίλευεν ·

ὥστε θεοὶ δ’ἔζωον ἀκηδέα θυμὸν ἔχοντες

νόσφιν ἄτερτε πόνων καὶ ὀιζύος · οὐ δέ τι δειλὸν

γῆρας ἐπῆν, αἰεὶ δὲ πόδας καὶ χεῖρας ὁμοῖοι

τέρποντ’ἐν θαλίῃσι κακῶν ἔκτοσθεν ἁπάντων ·

θνῇσκον δ’ὥσθ’ὕπνῳ δεδμημένοι · ἐσθλὰ δὲ πάντα

τοῖσιν ἔην · καρπὸν δ’ἔφερε ζείδωρος ἄρουρα

αὐτομάτη πολλόντε καὶ ἄφθονον · οἳ δ’ἐθελημοὶ

ἥσυχοι ἔργ’ἐνέμοντο σὺν ἐσθλοῖσιν πολέεσσιν.

ἀφνειοὶ μήλοισι, φίλοι μακάρεσσι θεοῖσιν.

αὐτὰρ ἐπεὶ δὴ τοῦτο γένος κατὰ γαῖ’ἐκάλυψε, —

τοὶ μὲν δαίμονες ἁγνοὶ ἐπιχθόνιοι καλέονται

ἐσθλοί, ἀλεξίκακοι, φύλακες θνητῶν ἀνθρώπων,

οἵ ῥα φυλάσσουσίντε δίκας καὶ σχέτλια ἔργα

ἠέρα ἑσσάμενοι πάντη φοιτῶντες ἐπ’αἶαν,

πλουτοδόται · καὶ τοῦτο γέρας βασιλήιον ἔσχον —,

δεύτερον αὖτε γένος πολὺ χειρότερον μετόπισθεν

ἀργύρεον ποίησαν Ὀλύμπια δώματ’ἔχοντες,

χρυσέῳ οὔτε φυὴν ἐναλίγκιον οὔτε νόημα.

ἀλλ’ἑκατὸν μὲν παῖς ἔτεα παρὰ μητέρι κεδνῇ

ἐτρέφετ’ἀτάλλων, μέγα νήπιος, ᾧ ἐνὶ οἴκῳ.

ἀλλ’ὅτ’ἄρ’ἡβήσαιτε καὶ ἥβης μέτρον ἵκοιτο,

παυρίδιον ζώεσκον ἐπὶ χρόνον, ἄλγε’ἔχοντες

ἀφραδίῃς · ὕβριν γὰρ ἀτάσθαλον οὐκ ἐδύναντο

ἀλλήλων ἀπέχειν, οὐ δ’ἀθανάτους θεραπεύειν

ἤθελον οὐ δ’ἔρδειν μακάρων ἱεροῖς ἐπὶ βωμοῖς,

ἣ θέμις ἀνθρώποις κατὰ ἤθεα. τοὺς μὲν ἔπειτα

Ζεὺς Κρονίδης ἔκρυψε χολούμενος, οὕνεκα τιμὰς

οὐκ ἔδιδον μακάρεσσι θεοῖς, οἳ Ὄλυμπον ἔχουσιν.

αὐτὰρ ἐπεὶ καὶ τοῦτο γένος κατὰ γαῖ’ἐκάλυψε, —

τοὶ μὲν ὑποχθόνιοι μάκαρες θνητοῖς καλέονται,

δεύτεροι, ἀλλ’ἔμπης τιμὴ καὶ τοῖσιν ὀπηδεῖ —,

Ζεὺς δὲ πατὴρ τρίτον ἄλλο γένος μερόπων ἀνθρώπων

χάλκειον ποίησ’, οὐκ ἀργυρέῳ οὐδὲν ὁμοῖον,

ἐκ μελιᾶν, δεινόντε καὶ ὄβριμον · οἷσιν Ἄρηος

ἔργ’ἔμελεν στονόεντα καὶ ὕβριες · οὐ δέ τι σῖτον

ἤσθιον, ἀλλ’ἀδάμαντος ἔχον κρατερόφρονα θυμόν,

ἄπλαστοι · μεγάλη δὲ βίη καὶ χεῖρες ἄαπτοι

ἐξ ὤμων ἐπέφυκον ἐπὶ στιβαροῖσι μέλεσσιν.

ὧν δ’ἦν χάλκεα μὲν τεύχεα, χάλκεοι δέτε οἶκοι

χαλκῷ δ’εἰργάζοντο · μέλας δ’οὐκ ἔσκε σίδηρος.

καὶ τοὶ μὲν χείρεσσιν ὕπο σφετέρῃσι δαμέντες

βῆσαν ἐς εὐρώεντα δόμον κρυεροῦ Αίδαο

νώνυμνοι · θάνατος δὲ καὶ ἐκπάγλους περ ἐόντας

εἷλε μέλας, λαμπρὸν δ’ἔλιπον φάος ἠελίοιο.

αὐτὰρ ἐπεὶ καὶ τοῦτο γένος κατὰ γαῖ’ἐκάλυψεν,

αὖτις ἔτ’ἄλλο τέταρτον ἐπὶ χθονὶ πουλυβοτείρῃ

Ζεὺς Κρονίδης ποίησε, δικαιότερον καὶ ἄρειον,

ἀνδρῶν ἡρώων θεῖον γένος, οἳ καλέονται

ἡμίθεοι, προτέρη γενεὴ κατ’ἀπείρονα γαῖαν.

καὶ τοὺς μὲν πόλεμόςτε κακὸς καὶ φύλοπις αἰνή,

τοὺς μὲν ὑφ’ἑπταπύλῳ Θήβῃ, Καδμηίδι γαίῃ,

ὤλεσε μαρναμένους μήλων ἕνεκ’Οἰδιπόδαο,

τοὺς δὲ καὶ ἐν νήεσσιν ὑπὲρ μέγα λαῖτμα θαλάσσης

ἐς Τροίην ἀγαγὼν Ἑλένης ἕνεκ’ἠυκόμοιο.

ἔνθ’ἤτοι τοὺς μὲν θανάτου τέλος ἀμφεκάλυψε,

τοῖς δὲ δίχ’ἀνθρώπων βίοτον καὶ ἤθε’ὀπάσσας

Ζεὺς Κρονίδης κατένασσε πατὴρ ἐς πείρατα γαίης.

καὶ τοὶ μὲν ναίουσιν ἀκηδέα θυμὸν ἔχοντες

ἐν μακάρων νήσοισι παρ’Ὠκεανὸν βαθυδίνην,

ὄλβιοι ἥρωες, τοῖσιν μελιηδέα καρπὸν

τρὶς ἔτεος θάλλοντα φέρει ζείδωρος ἄρουρα.

τηλοῦ ἀπ’ἀθανάτων · τοῖσιν Κρόνος ἐμβασιλεύει.

τοῦ γὰρ δεσμὸν ἔλυσε πατὴρ ἀνδρῶντε θεῶντε.

τοῖσι δ’ὁμῶς νεάτοις τιμὴ καὶ κῦδος ὀπηδεῖ.

πέμπτον δ’αὖτις ἔτ’ἄλλο γένος θῆκ’εὐρύοπα Ζεὺς

ἀνδρῶν, οἳ γεγάασιν ἐπὶ χθονὶ πουλυβοτείρῃ.

μηκέτ’ἔπειτ’ὤφελλον ἐγὼ πέμπτοισι μετεῖναι

ἀνδράσιν, ἀλλ’ἢ πρόσθε θανεῖν ἢ ἔπειτα γενέσθαι.

νῦν γὰρ δὴ γένος ἐστὶ σιδήρεον · οὐ δέ ποτ’ἦμαρ

παύονται καμάτου καὶ ὀιζύος, οὐ δέ τι νύκτωρ

φθειρόμενοι. χαλεπὰς δὲ θεοὶ δώσουσι μερίμνας ·

ἀλλ’ἔμπης καὶ τοῖσι μεμείξεται ἐσθλὰ κακοῖσιν.

Ζεὺς δ’ὀλέσει καὶ τοῦτο γένος μερόπων ἀνθρώπων,

εὖτ’ἂν γεινόμενοι πολιοκρόταφοι τελέθωσιν.

οὐ δὲ πατὴρ παίδεσσιν ὁμοίιος οὐ δέ τι παῖδες,

οὐ δὲ ξεῖνος ξεινοδόκῳ καὶ ἑταῖρος ἑταίρῳ,

οὐ δὲ κασίγνητος φίλος ἔσσεται, ὡς τὸ πάρος περ.

αἶψα δὲ γηράσκοντας ἀτιμήσουσι τοκῆας ·

μέμψονται δ’ἄρα τοὺς χαλεποῖς βάζοντες ἔπεσσι

σχέτλιοι οὐ δὲ θεῶν ὄπιν εἰδότες · οὐ δέ κεν οἵ γε

γηράντεσσι τοκεῦσιν ἀπὸ θρεπτήρια δοῖεν

χειροδίκαι · ἕτερος δ’ἑτέρου πόλιν ἐξαλαπάξει.

οὐ δέ τις εὐόρκου χάρις ἔσσεται οὔτε δικαίου

οὔτ’ἀγαθοῦ, μᾶλλον δὲ κακῶν ῥεκτῆρα καὶ ὕβριν

ἀνέρες αἰνήσουσι · δίκη δ’ἐν χερσί, καὶ αἰδὼς

οὐκ ἔσται · βλάψει δ’ὁ κακὸς τὸν ἀρείονα φῶτα

μύθοισιν σκολιοῖς ἐνέπων, ἐπὶ δ’ὅρκον ὀμεῖται.

ζῆλος δ’ἀνθρώποισιν ὀιζυροῖσιν ἅπασι

δυσκέλαδος κακόχαρτος ὁμαρτήσει, στυγερώπης.

καὶ τότε δὴ πρὸς Ὄλυμπον ἀπὸ χθονὸς εὐρυοδείης

λευκοῖσιν φάρεσσι καλυψαμένα χρόα καλὸν

ἀθανάτων μετὰ φῦλον ἴτον προλιπόντ’ἀνθρώπους

Αἰδὼς καὶ Νέμεσις · τὰ δὲ λείψεται ἄλγεα λυγρὰ

θνητοῖς ἀνθρώποισι · κακοῦ δ’οὐκ ἔσσεται ἀλκή.

νῦν δ’αἶνον βασιλεῦσιν ἐρέω φρονέουσι καὶ αὐτοῖς ·

ὧδ’ἴρηξ προσέειπεν ἀηδόνα ποικιλόδειρον

ὕψι μάλ’ἐν νεφέεσσι φέρων ὀνύχεσσι μεμαρπώς ·

ἣ δ’ἐλεόν, γναμπτοῖσι πεπαρμένη ἀμφ’ὀνύχεσσι,

μύρετο · τὴν ὅγ’ἐπικρατέως πρὸς μῦθον ἔειπεν ·

δαιμονίη, τί λέληκας; ἔχει νύ σε πολλὸν ἀρείων ·

τῇ δ’εἶς, ᾗ σ’ἂν ἐγώ περ ἄγω καὶ ἀοιδὸν ἐοῦσαν ·

δεῖπνον δ’, αἴ κ’ἐθέλω, ποιήσομαι ἠὲ μεθήσω.

ἄφρων δ’, ὅς κ’ἐθέλῃ πρὸς κρείσσονας ἀντιφερίζειν ·

νίκηςτε στέρεται πρόςτ’αἴσχεσιν ἄλγεα πάσχει.

ὣς ἔφατ’ὠκυπέτης ἴρηξ, τανυσίπτερος ὄρνις.

ὦ Πέρση, σὺ δ’ἄκουε δίκης, μη δ’ὕβριν ὄφελλε ·

ὕβρις γάρτε κακὴ δειλῷ βροτῷ · οὐ δὲ μὲν ἐσθλὸς

ῥηιδίως φερέμεν δύναται, βαρύθει δέθ’ὑπ’αὐτῆς

ἐγκύρσας ἄτῃσιν · ὁδὸς δ’ἑτέρηφι παρελθεῖν

κρείσσων ἐς τὰ δίκαια · Δίκη δ’ὑπὲρ Ὕβριος ἴσχει

ἐς τέλος ἐξελθοῦσα · παθὼν δέτε νήπιος ἔγνω.

αὐτίκα γὰρ τρέχει Ὅρκος ἅμα σκολιῇσι δίκῃσιν.

τῆς δὲ Δίκης ῥόθος ἑλκομένης, ᾗ κ’ἄνδρες ἄγωσι

δωροφάγοι, σκολιῇς δὲ δίκῃς κρίνωσι θέμιστας.

ἣ δ’ἕπεται κλαίουσα πόλιν καὶ ἤθεα λαῶν,

ἠέρα ἑσσαμένη, κακὸν ἀνθρώποισι φέρουσα,

οἵτε μιν ἐξελάσωσι καὶ οὐκ ἰθεῖαν ἔνειμαν.

οἳ δὲ δίκας ξείνοισι καὶ ἐνδήμοισι διδοῦσιν

ἰθείας καὶ μή τι παρεκβαίνουσι δικαίου,

τοῖσι τέθηλε πόλις, λαοὶ δ’ἀνθεῦσιν ἐν αὐτῇ ·

εἰρήνη δ’ἀνὰ γῆν κουροτρόφος, οὐ δέ ποτ’αὐτοῖς

ἀργαλέον πόλεμον τεκμαίρεται εὐρύοπα Ζεύς ·

οὐ δέ ποτ’ἰθυδίκῃσι μετ’ἀνδράσι λιμὸς ὀπηδεῖ

οὐ δ’ἄτη, θαλίῃς δὲ μεμηλότα ἔργα νέμονται.

τοῖσι φέρει μὲν γαῖα πολὺν βίον, οὔρεσι δὲ δρῦς

ἄκρη μέντε φέρει βαλάνους, μέσση δὲ μελίσσας ·

εἰροπόκοι δ’ὄιες μαλλοῖς καταβεβρίθασιν ·

τίκτουσιν δὲ γυναῖκες ἐοικότα τέκνα γονεῦσιν ·

θάλλουσιν δ’ἀγαθοῖσι διαμπερές · οὐ δ’ἐπὶ νηῶν

νίσσονται, καρπὸν δὲ φέρει ζείδωρος ἄρουρα.

οἷς δ’ὕβριςτε μέμηλε κακὴ καὶ σχέτλια ἔργα,

τοῖς δὲ δίκην Κρονίδης τεκμαίρεται εὐρύοπα Ζεύς.

πολλάκι καὶ ξύμπασα πόλις κακοῦ ἀνδρὸς ἀπηύρα,

ὅς κεν ἀλιτραίνῃ καὶ ἀτάσθαλα μηχανάαται.

τοῖσιν δ’οὐρανόθεν μέγ’ἐπήγαγε πῆμα Κρονίων

λιμὸν ὁμοῦ καὶ λοιμόν · ἀποφθινύθουσι δὲ λαοί.

οὐ δὲ γυναῖκες τίκτουσιν, μινύθουσι δὲ οἶκοι

Ζηνὸς φραδμοσύνῃσιν Ὀλυμπίου · ἄλλοτε δ’αὖτε

ἢ τῶν γε στρατὸν εὐρὺν ἀπώλεσεν ἢ ὅ γε τεῖχος

ἢ νέας ἐν πόντῳ Κρονίδης ἀποαίνυται αὐτῶν.

ὦ βασιλῆς, ὑμεῖς δὲ καταφράζεσθε καὶ αὐτοὶ

τήνδε δίκην · ἐγγὺς γὰρ ἐν ἀνθρώποισιν ἐόντες

ἀθάνατοι φράζονται, ὅσοι σκολιῇσι δίκῃσιν

ἀλλήλους τρίβουσι θεῶν ὄπιν οὐκ ἀλέγοντες.

τρὶς γὰρ μύριοί εἰσιν ἐπὶ χθονὶ πουλυβοτείρῃ

ἀθάνατοι Ζηνὸς φύλακες θνητῶν ἀνθρώπων ·

οἵ ῥα φυλάσσουσίντε δίκας καὶ σχέτλια ἔργα

ἠέρα ἑσσάμενοι, πάντη φοιτῶντες ἐπ’αἶαν.

ἡ δέτε παρθένος ἐστὶ Δίκη, Διὸς ἐκγεγαυῖα,

κυδρήτ’αἰδοίητε θεῶν, οἳ Ὄλυμπον ἔχουσιν.

καί ῥ’ὁπότ’ἄν τίς μιν βλάπτῃ σκολιῶς ὀνοτάζων,

αὐτίκα πὰρ Διὶ πατρὶ καθεζομένη Κρονίωνι

γηρύετ’ἀνθρώπων ἄδικον νόον, ὄφρ’ἀποτίσῃ

δῆμος ἀτασθαλίας βασιλέων, οἳ λυγρὰ νοεῦντες

ἄλλῃ παρκλίνωσι δίκας σκολιῶς ἐνέποντες.

ταῦτα φυλασσόμενοι, βασιλῆς, ἰθύνετε † δίκας

δωροφάγοι, σκολιέων δὲ δικέων ἐπὶ πάγχυ λάθεσθε.

οἷ γ’αὐτῷ κακὰ τεύχει ἀνὴρ ἄλλῳ κακὰ τεύχων,

ἡ δὲ κακὴ βουλὴ τῷ βουλεύσαντι κακίστη.

πάντα ἰδὼν Διὸς ὀφθαλμὸς καὶ πάντα νοήσας

καί νυ τάδ’, αἴ κ’ἐθέλῃσ’, ἐπιδέρκεται, οὐ δέ ἑ λήθει,

οἵην δὴ καὶ τήνδε δίκην πόλις ἐντὸς ἐέργει.

νῦν δὴ ἐγὼ μήτ’αὐτὸς ἐν ἀνθρώποισι δίκαιος

εἴην μήτ’ἐμὸς υἱός · ἐπεὶ κακὸν ἄνδρα δίκαιον

ἔμμεναι, εἰ μείζω γε δίκην ἀδικώτερος ἕξει ·

ἀλλὰ τά γ’οὔ πω ἔολπα τελεῖν Δία μητιόεντα.

ὦ Πέρση, σὺ δὲ ταῦτα μετὰ φρεσὶ βάλλεο σῇσι,

καὶ νυ δίκης ἐπάκουε, βίης δ’ἐπιλήθεο πάμπαν.

τόνδε γὰρ ἀνθρώποισι νόμον διέταξε Κρονίων

ἰχθύσι μὲν καὶ θηρσὶ καὶ οἰωνοῖς πετεηνοῖς

ἐσθέμεν ἀλλήλους, ἐπεὶ οὐ δίκη ἐστὶ μετ’αὐτοῖς ·

ἀνθρώποισι δ’ἔδωκε δίκην, ἣ πολλὸν ἀρίστη

γίγνεται · εἰ γάρ τίς κ’ἐθέλῃ τὰ δίκαι’ἀγορεῦσαι

γιγνώσκων, τῷ μέντ’ὄλβον διδοῖ εὐρύοπα Ζεύς ·

ὃς δέ κε μαρτυρίῃσι ἑκὼν ἐπίορκον ὀμόσσας

ψεύσεται, ἐν δὲ δίκην βλάψας νήκεστον ἀασθῇ,

τοῦ δέτ’ἀμαυροτέρη γενεὴ μετόπισθε λέλειπται ·

ἀνδρὸς δ’εὐόρκου γενεὴ μετόπισθεν ἀμείνων.

σοὶ δ’ἐγὼ ἐσθλὰ νοέων ἐρέω, μέγα νήπιε Πέρση.

τὴν μέν τοι κακότητα καὶ ἰλαδὸν ἔστιν ἑλέσθαι

ῥηιδίως · λείη μὲν ὁδός, μάλα δ’ἐγγύθι ναίει ·

τῆς δ’ἀρετῆς ἱδρῶτα θεοὶ προπάροιθεν ἔθηκαν

ἀθάνατοι · μακρὸς δὲ καὶ ὄρθιος οἶμος ἐς αὐτὴν

καὶ τρηχὺς τὸ πρῶτον · ἐπὴν δ’εἰς ἄκρον ἵκηται,

ῥηιδίη δὴ ἔπειτα πέλει, χαλεπή περ ἐοῦσα.

οὗτος μὲν πανάριστος, ὃς αὐτὸς πάντα νοήσῃ

φρασσάμενος, τά κ’ἔπειτα καὶ ἐς τέλος ᾖσιν ἀμείνω ·

ἐσθλὸς δ’αὖ κἀκεῖνος, ὃς εὖ εἰπόντι πίθηται ·

ὃς δέ κε μήτ’αὐτὸς νοέῃ μήτ’ἄλλου ἀκούων

ἐν θυμῷ βάλληται, ὃ δ’αὖτ’ἀχρήιος ἀνήρ.

ἀλλὰ σύ γ’ἡμετέρης μεμνημένος αἰὲν ἐφετμῆς

ἐργάζευ, Πέρση, δῖον γένος, ὄφρα σε λιμὸς

ἐχθαίρῃ, φιλέῃ δέ σ’ἐυστέφανος Δημήτηρ

αἰδοίη, βιότου δὲ τεὴν πιμπλῇσι καλιήν ·

λιμὸς γάρ τοι πάμπαν ἀεργῷ σύμφορος ἀνδρί.

τῷ δὲ θεοὶ νεμεσῶσι καὶ ἀνέρες, ὅς κεν ἀεργὸς

ζώῃ, κηφήνεσσι κοθούροις εἴκελος ὀργήν,

οἵτε μελισσάων κάματον τρύχουσιν ἀεργοὶ

ἔσθοντες · σοὶ δ’ἔργα φίλ’ἔστω μέτρια κοσμεῖν,

ὥς κέ τοι ὡραίου βιότου πλήθωσι καλιαί.

ἐξ ἔργων δ’ἄνδρες πολύμηλοίτ’ἀφνειοίτε ·

καὶ ἐργαζόμενοι πολὺ φίλτεροι ἀθανάτοισιν.

ἔργον δ’οὐδὲν ὄνειδος, ἀεργίη δέτ’ὄνειδος.

εἰ δέ κε ἐργάζῃ, τάχα σε ζηλώσει ἀεργὸς

πλουτεῦντα · πλούτῳ δ’ἀρετὴ καὶ κῦδος ὀπηδεῖ.

δαίμονι δ’οἷος ἔησθα, τὸ ἐργάζεσθαι ἄμεινον,

εἴ κεν ἀπ’ἀλλοτρίων κτεάνων ἀεσίφρονα θυμὸν

εἰς ἔργον τρέψας μελετᾷς βίου, ὥς σε κελεύω.

αἰδὼς δ’οὐκ ἀγαθὴ κεχρημένον ἄνδρα κομίζει,

αἰδώς, ἥτ’ἄνδρας μέγα σίνεται ἠδ’ὀνίνησιν.

αἰδώς τοι πρὸς ἀνολβίῃ, θάρσος δὲ πρὸς ὄλβῳ.

χρήματα δ’οὐχ ἁρπακτά, θεόσδοτα πολλὸν ἀμείνω.

εἰ γάρ τις καὶ χερσὶ βίῃ μέγαν ὄλβον ἕληται,

ἢ ὅ γ’ἀπὸ γλώσσης ληίσσεται, οἷάτε πολλὰ

γίγνεται, εὖτ’ἂν δὴ κέρδος νόον ἐξαπατήσῃ

ἀνθρώπων, αἰδῶ δέτ’ἀναιδείη κατοπάζῃ ·

ῥεῖα δέ μιν μαυροῦσι θεοί, μινύθουσι δὲ οἶκον

ἀνέρι τῷ, παῦρον δέτ’ἐπὶ χρόνον ὄλβος ὀπηδεῖ.

ἶσον δ’ὅςθ’ἱκέτην ὅςτε ξεῖνον κακὸν ἔρξῃ,

ὅςτε κασιγνήτοιο ἑοῦ ἀνὰ δέμνια βαίνῃ

κρυπταδίης εὐνῆς ἀλόχου, παρακαίρια ῥέζων,

ὅςτέ τευ ἀφραδίῃς ἀλιταίνεται ὀρφανὰ τέκνα,

ὅςτε γονῆα γέροντα κακῷ ἐπὶ γήραος οὐδῷ

νεικείῃ χαλεποῖσι καθαπτόμενος ἐπέεσσιν ·

τῷ δ’ἦ τοι Ζεὺς αὐτὸς ἀγαίεται, ἐς δὲ τελευτὴν

ἔργων ἀντ’ἀδίκων χαλεπὴν ἐπέθηκεν ἀμοιβήν.

ἀλλὰ σὺ τῶν μὲν πάμπαν ἔεργ’ἀεσίφρονα θυμόν.

κὰδ δύναμιν δ’ἔρδειν ἱέρ’ἀθανάτοισι θεοῖσιν

ἁγνῶς καὶ καθαρῶς, ἐπὶ δ’ἀγλαὰ μηρία καίειν ·

ἄλλοτε δὲ σπονδῇσι θύεσσίτε ἱλάσκεσθαι,

ἠμὲν ὅτ’εὐνάζῃ καὶ ὅτ’ἂν φάος ἱερὸν ἔλθῃ,

ὥς κέ τοι ἵλαον κραδίην καὶ θυμὸν ἔχωσιν,

ὄφρ’ἄλλων ὠνῇ κλῆρον, μὴ τὸν τεὸν ἄλλος.

τὸν φιλέοντ’ἐπὶ δαῖτα καλεῖν, τὸν δ’ἐχθρὸν ἐᾶσαι ·

τὸν δὲ μάλιστα καλεῖν, ὅς τις σέθεν ἐγγύθι ναίει ·

εἰ γάρ τοι καὶ χρῆμ’ἐγχώριον ἄλλο γένηται,

γείτονες ἄζωστοι ἔκιον, ζώσαντο δὲ πηοί.

πῆμα κακὸς γείτων, ὅσσοντ’ἀγαθὸς μέγ’ὄνειαρ.

ἔμμορέ τοι τιμῆς, ὅςτ’ἔμμορε γείτονος ἐσθλοῦ.

οὐ δ’ἂν βοῦς ἀπόλοιτ’, εἰ μὴ γείτων κακὸς εἴη.

εὖ μὲν μετρεῖσθαι παρὰ γείτονος, εὖ δ’ἀποδοῦναι,

αὐτῷ τῷ μέτρῳ, καὶ λώιον, αἴ κε δύνηαι,

ὡς ἂν χρηίζων καὶ ἐς ὕστερον ἄρκιον εὕρῃς.

μὴ κακὰ κερδαίνειν · κακὰ κέρδεα ἶσ’ἀάτῃσιν.

τὸν φιλέοντα φιλεῖν, καὶ τῷ προσιόντι προσεῖναι.

καὶ δόμεν, ὅς κεν δῷ, καὶ μὴ δόμεν, ὅς κεν μὴ δῷ.

δώτῃ μέν τις ἔδωκεν, ἀδώτῃ δ’οὔτις ἔδωκεν.

δὼς ἀγαθή, ἅρπαξ δὲ κακή, θανάτοιο δότειρα.

ὃς μὲν γάρ κεν ἀνὴρ ἐθέλων, ὅ γε, κεἰ μέγα δοίη,

χαίρει τῷ δώρῳ καὶ τέρπεται ὃν κατὰ θυμόν ·

ὃς δέ κεν αὐτὸς ἕληται ἀναιδείηφι πιθήσας,

καίτε σμικρὸν ἐόν, τό γ’ἐπάχνωσεν φίλον ἦτορ.

ὃς δ’ἐπ’ἐόντι φέρει, ὃ δ’ἀλέξεται αἴθοπα λιμόν ·

εἰ γάρ κεν καὶ σμικρὸν ἐπὶ σμικρῷ καταθεῖο

καὶ θαμὰ τοῦτ’ἔρδοις, τάχα κεν μέγα καὶ τὸ γένοιτο.

οὐ δὲ τό γ’ἐν οἴκῳ κατακείμενον ἀνέρα κήδει.

οἴκοι βέλτερον εἶναι, ἐπεὶ βλαβερὸν τὸ θύρηφιν.

ἐσθλὸν μὲν παρεόντος ἑλέσθαι, πῆμα δὲ θυμῷ

χρηίζειν ἀπεόντος, ἅ σε φράζεσθαι ἄνωγα.

ἀρχομένου δὲ πίθου καὶ λήγοντος κορέσασθαι,

μεσσόθι φείδεσθαι · δειλὴ δ’ἐνὶ πυθμένι φειδώ.

μισθὸς δ’ἀνδρὶ φίλῳ εἰρημένος ἄρκιος ἔστω.

καίτε κασιγνήτῳ γελάσας ἐπὶ μάρτυρα θέσθαι.

πίστεις γάρ τοι ὁμῶς καὶ ἀπιστίαι ὤλεσαν ἄνδρας.

μὴ δὲ γυνή σε νόον πυγοστόλος ἐξαπατάτω

αἱμύλα κωτίλλουσα, τεὴν διφῶσα καλιήν.

ὃς δὲ γυναικὶ πέποιθε, πέποιθ’ὅ γε φηλήτῃσιν.

μουνογενὴς δὲ πάις εἴη πατρώιον οἶκον

φερβέμεν ὣς γὰρ πλοῦτος ἀέξεται ἐν μεγάροισιν.

γηραιὸς δὲ θάνοις ἕτερον παῖδ’ἐγκαταλείπων.

ῥεῖα δέ κεν πλεόνεσσι πόροι Ζεὺς ἄσπετον ὄλβον.

πλείων μὲν πλεόνων μελέτη, μείζων δ’ἐπιθήκη.

σοὶ δ’εἰ πλούτου θυμὸς ἐέλδεται ἐν φρεσὶν ᾗσιν,

ὧδ’ἔρδειν, καὶ ἔργον ἐπ’ἔργῳ ἐργάζεσθαι.

πληιάδων Ἀτλαγενέων ἐπιτελλομενάων

ἄρχεσθ’ἀμήτου, ἀρότοιο δὲ δυσομενάων.

αἳ δή τοι νύκταςτε καὶ ἤματα τεσσαράκοντα

κεκρύφαται, αὖτις δὲ περιπλομένου ἐνιαυτοῦ

φαίνονται τὰ πρῶτα χαρασσομένοιο σιδήρου.

οὗτός τοι πεδίων πέλεται νόμος, οἵτε θαλάσσης

ἐγγύθι ναιετάουσ’, οἵτ’ἄγκεα βησσήεντα,

πόντου κυμαίνοντος ἀπόπροθι, πίονα χῶρον

ναίουσιν · γυμνὸν σπείρειν, γυμνὸν δὲ βοωτεῖν,

γυμνὸν δ’ἀμάειν, εἴ χ’ὥρια πάντ’ἐθέλῃσθα

ἔργα κομίζεσθαι Δημήτερος · ὥς τοι ἕκαστα

ὥρι’ἀέξηται, μή πως τὰ μέταζε χατίζων

πτώσσῃς ἀλλοτρίους οἴκους καὶ μηδὲν ἀνύσσῃς.

ὡς καὶ νῦν ἐπ’ἔμ’ἦλθες · ἐγὼ δέ τοι οὐκ ἐπιδώσω

οὐ δ’ἐπιμετρήσω · ἐργάζευ, νήπιε Πέρση,

ἔργα, τάτ’ἀνθρώποισι θεοὶ διετεκμήραντο,

μή ποτε σὺν παίδεσσι γυναικίτε θυμὸν ἀχεύων

ζητεύῃς βίοτον κατὰ γείτονας, οἳ δ’ἀμελῶσιν.

δὶς μὲν γὰρ καὶ τρὶς τάχα τεύξεαι · ἢν δ’ἔτι λυπῇς,

χρῆμα μὲν οὐ πρήξεις, σὺ δ’ἐτώσια πόλλ’ἀγορεύσεις ·

ἀχρεῖος δ’ἔσται ἐπέων νομός. ἀλλά σ’ἄνωγα

φράζεσθαι χρειῶντε λύσιν λιμοῦτ’ἀλεωρήν.

οἶκον μὲν πρώτιστα γυναῖκάτε βοῦντ’ἀροτῆρα,

κτητήν, οὐ γαμετήν, ἥτις καὶ βουσὶν ἕποιτο,

χρήματα δ’ἐν οἴκῳ πάντ’ἄρμενα ποιήσασθαι,

μὴ σὺ μὲν αἰτῇς ἄλλον, ὃ δ’ἀρνῆται, σὺ δὲ τητᾷ,

ἡ δ’ὥρη παραμείβηται, μινύθῃ δὲ τὸ ἔργον.

μη δ’ἀναβάλλεσθαι ἔςτ’αὔριον ἔςτε ἔνηφιν ·

οὐ γὰρ ἐτωσιοεργὸς ἀνὴρ πίμπλησι καλιὴν

οὐ δ’ἀναβαλλόμενος · μελέτη δὲ τὸ ἔργον ὀφέλλει ·

αἰεὶ δ’ἀμβολιεργὸς ἀνὴρ ἄτῃσι παλαίει.

ἦμος δὴ λήγει μένος ὀξέος ἠελίοιο

καύματος ἰδαλίμου, μετοπωρινὸν ὀμβρήσαντος

Ζηνὸς ἐρισθενέος, μετὰ δὲ τρέπεται βρότεος χρὼς

πολλὸν ἐλαφρότερος · δὴ γὰρ τότε Σείριος ἀστὴρ

βαιὸν ὑπὲρ κεφαλῆς κηριτρεφέων ἀνθρώπων

ἔρχεται ἠμάτιος, πλεῖον δέτε νυκτὸς ἐπαυρεῖ ·

τῆμος ἀδηκτοτάτη πέλεται τμηθεῖσα σιδήρῳ

ὕλη, φύλλα δ’ἔραζε χέει, πτόρθοιότε λήγει ·

τῆμος ἄρ’ὑλοτομεῖν μεμνημένος ὥρια ἔργα.

ὄλμον μὲν τριπόδην τάμνειν, ὕπερον δὲ τρίπηχυν,

ἄξονα δ’ἑπταπόδην · μάλα γάρ νύ τοι ἄρμενον οὕτω ·

εἰ δέ κεν ὀκταπόδην, ἀπὸ καὶ σφῦράν κε τάμοιο.

τρισπίθαμον δ’ἄψιν τάμνειν δεκαδώρῳ ἀμάξῃ.

πόλλ’ἐπικαμπύλα κᾶλα · φέρειν δὲ γύην, ὅτ’ἂν εὕρῃς,

ἐς οἶκον, κατ’ὄρος διζήμενος ἢ κατ’ἄρουραν,

πρίνινον · ὃς γὰρ βουσὶν ἀροῦν ὀχυρώτατός ἐστιν,

εὖτ’ἂν Ἀθηναίης δμῷος ἐν ἐλύματι πήξας

γόμφοισιν πελάσας προσαρήρεται ἱστοβοῆι.

δοιὰ δὲ θέσθαι ἄροτρα, πονησάμενος κατὰ οἶκον,

αὐτόγυον καὶ πηκτόν, ἐπεὶ πολὺ λώιον οὕτω ·

εἴ χ’ἕτερον ἄξαις, ἕτερόν κ’ἐπὶ βουσὶ βάλοιο.

δάφνης δ’ἢ πτελέης ἀκιώτατοι ἱστοβοῆες,

δρυὸς ἔλυμα, γύης πρίνου · βόε δ’ἐνναετήρω

ἄρσενε κεκτῆσθαι, τῶν γὰρ σθένος οὐκ ἀλαπαδνόν,

ἥβης μέτρον ἔχοντε · τὼ ἐργάζεσθαι ἀρίστω.

οὐκ ἂν τώ γ’ἐρίσαντε ἐν αὔλακι κὰμ μὲν ἄροτρον

ἄξειαν, τὸ δὲ ἔργον ἐτώσιον αὖθι λίποιεν.

τοῖς δ’ἅμα τεσσαρακονταετὴς αἰζηὸς ἕποιτο

ἄρτον δειπνήσας τετράτρυφον, ὀκτάβλωμον,

ὃς ἔργου μελετῶν ἰθεῖάν κ’αὔλακ’ἐλαύνοι,

μηκέτι παπταίνων μεθ’ὁμήλικας, ἀλλ’ἐπὶ ἔργῳ

θυμὸν ἔχων · τοῦ δ’οὔτι νεώτερος ἄλλος ἀμείνων

σπέρματα δάσσασθαι καὶ ἐπισπορίην ἀλέασθαι.

κουρότερος γὰρ ἀνὴρ μεθ’ὁμήλικας ἐπτοίηται.

φράζεσθαι δ’, εὖτ’ἂν γεράνου φωνὴν ἐπακούσῃς

ὑψόθεν ἐκ νεφέων ἐνιαύσια κεκληγυίης ·

ἥτ’ἀρότοιότε σῆμα φέρει καὶ χείματος ὥρην

δεικνύει ὀμβρηροῦ · κραδίην δ’ἔδακ’ἀνδρὸς ἀβούτεω ·

δὴ τότε χορτάζειν ἕλικας βόας ἔνδον ἐόντας ·

ῥηίδιον γὰρ ἔπος εἰπεῖν · βόε δὸς καὶ ἄμαξαν ·

ῥηίδιον δ’ἀπανήνασθαι · πάρα ἔργα βόεσσιν.

φησὶ δ’ἀνὴρ φρένας ἀφνειὸς πήξασθαι ἄμαξαν,

νήπιος, οὐ δὲ τὸ οἶδ’· ἑκατὸν δέτε δούρατ’ἀμάξης,

τῶν πρόσθεν μελέτην ἐχέμεν οἰκήια θέσθαι.

εὖτ’ἂν δὲ πρώτιστ’ἄροτος θνητοῖσι φανείῃ,

δὴ τότ’ἐφορμηθῆναι ὁμῶς δμῶέςτε καὶ αὐτὸς

αὔην καὶ διερὴν ἀρόων ἀρότοιο καθ’ὥρην,

πρωὶ μάλα σπεύδων, ἵνα τοι πλήθωσιν ἄρουραι.

ἦρι πολεῖν · θέρεος δὲ νεωμένη οὔ σ’ἀπατήσει.

νειὸν δὲ σπείρειν ἔτι κουφίζουσαν ἄρουραν ·

νειὸς ἀλεξιάρη παίδων εὐκηλήτειρα.

εὔχεσθαι δὲ Διὶ χθονίῳ Δημήτερίθ’ἁγνῇ,

ἐκτελέα βρίθειν Δημήτερος ἱερὸν ἀκτήν,

ἀρχόμενος τὰ πρῶτ’ἀρότου, ὅτ’ἂν ἄκρον ἐχέτλης

χειρὶ λαβὼν ὅρπηκα βοῶν ἐπὶ νῶτον ἵκηαι

ἔνδρυον ἑλκόντων μεσάβων. ὁ δὲ τυτθὸς ὄπισθε

δμῷος ἔχων μακέλην πόνον ὀρνίθεσσι τιθείη

σπέρμα κατακρύπτων · ἐυθημοσύνη γὰρ ἀρίστη

θνητοῖς ἀνθρώποις, κακοθημοσύνη δὲ κακίστη.

ὧδέ κεν ἁδροσύνῃ στάχυες νεύοιεν ἔραζε,

εἰ τέλος αὐτὸς ὄπισθεν Ὀλύμπιος ἐσθλὸν ὀπάζοι,

ἐκ δ’ἀγγέων ἐλάσειας ἀράχνια · καί σε ἔολπα

γηθήσειν βιότου αἰρεύμενον ἔνδον ἐόντος.

εὐοχθέων δ’ἵξεαι πολιὸν ἔαρ, οὐ δὲ πρὸς ἄλλους

αὐγάσεαι · σέο δ’ἄλλος ἀνὴρ κεχρημένος ἔσται.

εἰ δέ κεν ἠελίοιο τροπῇς ἀρόῳς χθόνα δῖαν,

ἥμενος ἀμήσεις ὀλίγον περὶ χειρὸς ἐέργων,

ἀντία δεσμεύων κεκονιμένος, οὐ μάλα χαίρων,

οἴσεις δ’ἐν φορμῷ · παῦροι δέ σε θηήσονται.

ἄλλοτε δ’ἀλλοῖος Ζηνὸς νόος αἰγιόχοιο,

ἀργαλέος δ’ἄνδρεσσι καταθνητοῖσι νοῆσαι.

εἰ δέ κεν ὄψ’ἀρόσῃς, τόδε κέν τοι φάρμακον εἴη ·

ἦμος κόκκυξ κοκκύζει δρυὸς ἐν πετάλοισι

τὸ πρῶτον, τέρπει δὲ βροτοὺς ἐπ’ἀπείρονα γαῖαν,

τῆμος Ζεὺς ὕοι τρίτῳ ἤματι μη δ’ἀπολήγοι,

μήτ’ἄρ’ὑπερβάλλων βοὸς ὁπλὴν μήτ’ἀπολείπων ·

οὕτω κ’ὀψαρότης πρῳηρότῃ ἰσοφαρίζοι.

ἐν θυμῷ δ’εὖ πάντα φυλάσσεο · μη δέ σε λήθοι

μήτ’ἔαρ γιγνόμενον πολιὸν μήθ’ὥριος ὄμβρος.

πὰρ δ’ἴθι χάλκειον θῶκον καὶ ἐπαλέα λέσχην

ὥρῃ χειμερίῃ, ὁπότε κρύος ἀνέρα ἔργων

ἰσχάνει, ἔνθα κ’ἄοκνος ἀνὴρ μέγα οἶκον ὀφέλλοι,

μή σε κακοῦ χειμῶνος ἀμηχανίη καταμάρψῃ

σὺν πενίῃ, λεπτῇ δὲ παχὺν πόδα χειρὶ πιέζῃς.

πολλὰ δ’ἀεργὸς ἀνήρ, κενεὴν ἐπὶ ἐλπίδα μίμνων,

χρηίζων βιότοιο, κακὰ προσελέξατο θυμῷ.

ἐλπὶς δ’οὐκ ἀγαθὴ κεχρημένον ἄνδρα κομίζει,

ἥμενον ἐν λέσχῃ, τῷ μὴ βίος ἄρκιος εἴη.

δείκνυε δὲ δμώεσσι θέρευς ἔτι μέσσου ἐόντος ·

οὐκ αἰεὶ θέρος ἐσσεῖται, ποιεῖσθε καλιάς.

μῆνα δὲ Ληναιῶνα, κάκ’ἤματα, βουδόρα πάντα,

τοῦτον ἀλεύασθαι, καὶ πηγάδας, αἵτ’ἐπὶ γαῖαν

πνεύσαντος Βορέαο δυσηλεγέες τελέθουσιν,

ὅστε διὰ Θρῄκης ἱπποτρόφου εὐρέι πόντῳ

ἐμπνεύσας ὤρινε · μέμυκε δὲ γαῖα καὶ ὕλη ·

πολλὰς δὲ δρῦς ὑψικόμους ἐλάταςτε παχείας

οὔρεος ἐν βήσσῃς πιλνᾷ χθονὶ πουλυβοτείρῃ

ἐμπίπτων, καὶ πᾶσα βοᾷ τότε νήριτος ὕλη.

θῆρες δὲ φρίσσουσ’, οὐρὰς δ’ὑπὸ μέζε’ἔθεντο,

τῶν καὶ λάχνῃ δέρμα κατάσκιον · ἀλλά νυ καὶ τῶν

ψυχρὸς ἐὼν διάησι δασυστέρνων περ ἐόντων.

καίτε διὰ ῥινοῦ βοὸς ἔρχεται, οὐ δέ μιν ἴσχει ·

καίτε δι’αἶγα ἄησι τανύτριχα · πώεα δ’οὔ τι,

οὕνεκ’ἐπηεταναὶ τρίχες αὐτῶν, οὐ διάησιν

ἲς ἀνέμου Βορέου · τροχαλὸν δὲ γέροντα τίθησιν.

καὶ διὰ παρθενικῆς ἁπαλόχροος οὐ διάησιν,

ἥτε δόμων ἔντοσθε φίλῃ παρὰ μητέρι μίμνει

οὔ πω ἔργα ἰδυῖα πολυχρύσου Ἀφροδίτης ·

εὖτε λοεσσαμένη τέρενα χρόα καὶ λίπ’ἐλαίῳ

χρισαμένη μυχίη καταλέξεται ἔνδοθι οἴκου

ἤματι χειμερίῳ, ὅτ’ἀνόστεος ὃν πόδα τένδει

ἔντ’ἀπύρῳ οἴκῳ καὶ ἤθεσι λευγαλέοισιν.

οὐ δέ οἱ ἠέλιος δείκνυ νομὸν ὁρμηθῆναι ·

ἀλλ’ἐπὶ κυανέων ἀνδρῶν δῆμόντε πόλιντε

στρωφᾶται, βράδιον δὲ Πανελλήνεσσι φαείνει.

καὶ τότε δὴ κεραοὶ καὶ νήκεροι ὑληκοῖται

λυγρὸν μυλιόωντες ἀνὰ δρία βησσήεντα

φεύγουσιν · καὶ πᾶσιν ἐνὶ φρεσὶ τοῦτο μέμηλεν,

ὡς σκέπα μαιόμενοι πυκινοὺς κευθμῶνας ἔχωσι

καὶ γλάφυ πετρῆεν · τότε δὴ τρίποδι βροτῷ ἶσοι,

οὗτ’ἐπὶ νῶτα ἔαγε, κάρη δ’εἰς οὖδας ὁρᾶται,

τῷ ἴκελοι φοιτῶσιν, ἀλευόμενοι νίφα λευκήν.

καὶ τότε ἕσσασθαι ἔρυμα χροός, ὥς σε κελεύω,

χλαῖνάντε μαλακὴν καὶ τερμιόεντα χιτῶνα ·

στήμονι δ’ἐν παύρῳ πολλὴν κρόκα μηρύσασθαι ·

τὴν περιέσσασθαι, ἵνα τοι τρίχες ἀτρεμέωσι,

μη δ’ὀρθαὶ φρίσσωσιν ἀειρόμεναι κατὰ σῶμα.

ἀμφὶ δὲ ποσσὶ πέδιλα βοὸς ἶφι κταμένοιο

ἄρμενα δήσασθαι, πίλοις ἔντοσθε πυκάσσας.

πρωτογόνων δ’ἐρίφων, ὁπότ’ἂν κρύος ὥριον ἔλθῃ,

δέρματα συρράπτειν νεύρῳ βοός, ὄφρ’ἐπὶ νώτῳ

ὑετοῦ ἀμφιβάλῃ ἀλέην · κεφαλῆφι δ’ὕπερθεν

πῖλον ἔχειν ἀσκητόν, ἵν’οὔατα μὴ καταδεύῃ ·

ψυχρὴ γάρτ’ἠὼς πέλεται Βορέαο πεσόντος

ἠώιος δ’ἐπὶ γαῖαν ἀπ’οὐρανοῦ ἀστερόεντος

ἀὴρ πυροφόρος τέταται μακάρων ἐπὶ ἔργοις ·

ὅστε ἀρυσάμενος ποταμῶν ἄπο αἰεναόντων,

ὑψοῦ ὑπὲρ γαίης ἀρθεὶς ἀνέμοιο θυέλλῃ

ἄλλοτε μένθ’ὕει ποτὶ ἕσπερον, ἄλλοτ’ἄησι

πυκνὰ Θρηικίου Βορέου νέφεα κλονέοντος.

τὸν φθάμενος ἔργον τελέσας οἶκόνδε νέεσθαι,

μή ποτέ σ’οὐρανόθεν σκοτόεν νέφος ἀμφικαλύψῃ,

χρῶτα δὲ μυδαλέον θήῃ κατάθ’εἵματα δεύσῃ.

ἀλλ’ὑπαλεύασθαι · μεὶς γὰρ χαλεπώτατος οὗτος,

χειμέριος, χαλεπὸς προβάτοις, χαλεπὸς δ’ἀνθρώποις.

τῆμος τὤμισυ βουσίν, ἐπ’ἀνέρι δὲ πλέον εἴη

ἁρμαλιῆς · μακραὶ γὰρ ἐπίρροθοι εὐφρόναι εἰσίν.

ταῦτα φυλασσόμενος τετελεσμένον εἰς ἐνιαυτὸν

ἰσοῦσθαι νύκταςτε καὶ ἤματα, εἰσόκεν αὖτις

γῆ πάντων μήτηρ καρπὸν σύμμικτον ἐνείκῃ.

εὖτ’ἂν δ’ἑξήκοντα μετὰ τροπὰς ἠελίοιο

χειμέρι’ἐκτελέσῃ Ζεὺς ἤματα, δή ῥα τότ’ἀστὴρ

Ἀρκτοῦρος προλιπὼν ἱερὸν ῥόον Ὠκεανοῖο

πρῶτον παμφαίνων ἐπιτέλλεται ἀκροκνέφαιος.

τὸν δὲ μέτ’ὀρθογόη Πανδιονὶς ὦρτο χελιδὼν

ἐς φάος ἀνθρώποις, ἔαρος νέον ἱσταμένοιο.

τὴν φθάμενος οἴνας περταμνέμεν · ὣς γὰρ ἄμεινον.

ἀλλ’ὁπότ’ἂν φερέοικος ἀπὸ χθονὸς ἂμ φυτὰ βαίνῃ

Πληιάδας φεύγων, τότε δὴ σκάφος οὐκέτι οἰνέων ·

ἀλλ’ἅρπαςτε χαρασσέμεναι καὶ δμῶας ἐγείρειν ·

φεύγειν δὲ σκιεροὺς θώκους καὶ ἐπ’ἠόα κοῖτον

ὥρῃ ἐν ἀμήτου, ὅτετ’ἠέλιος χρόα κάρφει.

τημοῦτος σπεύδειν καὶ οἴκαδε καρπὸν ἀγινεῖν

ὄρθρου ἀνιστάμενος, ἵνα τοι βίος ἄρκιος εἴη.

ἠὼς γὰρ ἔργοιο τρίτην ἀπομείρεται αἶσαν,

ἠώς τοι προφέρει μὲν ὁδοῦ, προφέρει δὲ καὶ ἔργου,

ἠώς, ἥτε φανεῖσα πολέας ἐπέβησε κελεύθου

ἀνθρώπους πολλοῖσίτ’ἐπὶ ζυγὰ βουσὶ τίθησιν.

ἦμος δὲ σκόλυμόςτ’ἀνθεῖ καὶ ἠχέτα τέττιξ

δενδρέῳ ἐφεζόμενος λιγυρὴν καταχεύετ’ἀοιδὴν

πυκνὸν ὑπὸ πτερύγων, θέρεος καματώδεος ὥρῃ,

τῆμος πιόταταίτ’αἶγες καὶ οἶνος ἄριστος,

μαχλόταται δὲ γυναῖκες, ἀφαυρότατοι δέ τοι ἄνδρες

εἰσίν, ἐπεὶ κεφαλὴν καὶ γούνατα Σείριος ἄζει,

αὐαλέος δέτε χρὼς ὑπὸ καύματος · ἀλλὰ τότ’ἤδη

εἴη πετραίητε σκιὴ καὶ βίβλινος οἶνος,

μάζατ’ἀμολγαίη γάλατ’αἰγῶν σβεννυμενάων,

καὶ βοὸς ὑλοφάγοιο κρέας μή πω τετοκυίης

πρωτογόνωντ’ἐρίφων · ἐπὶ δ’αἴθοπα πινέμεν οἶνον,

ἐν σκιῇ ἑζόμενον, κεκορημένον ἦτορ ἐδωδῆς,

ἀντίον ἀκραέος Ζεφύρου τρέψαντα πρόσωπα,

κρήνηςτ’αἰενάου καὶ ἀπορρύτου, ἥτ’ἀθόλωτος,

τρὶς ὕδατος προχέειν, τὸ δὲ τέτρατον ἱέμεν οἴνου.

δμωσὶ δ’ἐποτρύνειν Δημήτερος ἱερὸν ἀκτὴν

δινέμεν, εὖτ’ἂν πρῶτα φανῇ σθένος Ὠαρίωνος,

χώρῳ ἐν εὐαέι καὶ ἐυτροχάλῳ ἐν ἀλωῇ.

μέτρῳ δ’εὖ κομίσασθαι ἐν ἄγγεσιν · αὐτὰρ ἐπὴν δὴ

πάντα βίον κατάθηαι ἐπάρμενον ἔνδοθι οἴκου,

θῆτάτ’ἄοικον ποιεῖσθαι καὶ ἄτεκνον ἔριθον

δίζησθαι κέλομαι · χαλεπὴ δ’ὑπόπορτις ἔριθος ·

καὶ κύνα καρχαρόδοντα κομεῖν, μὴ φείδεο σίτου,

μή ποτέ σ’ἡμερόκοιτος ἀνὴρ ἀπὸ χρήμαθ’ἕληται.

χόρτον δ’ἐσκομίσαι καὶ συρφετόν, ὄφρα τοι εἴη

βουσὶ καὶ ἡμιόνοισιν ἐπηετανόν. αὐτὰρ ἔπειτα

δμῶας ἀναψῦξαι φίλα γούνατα καὶ βόε λῦσαι.

εὖτ’ἂν δ’Ὠαρίων καὶ Σείριος ἐς μέσον ἔλθῃ

οὐρανόν, Ἀρκτοῦρον δ’ἐσίδῃ ῥοδοδάκτυλος Ἠώς,

ὦ Πέρση, τότε πάντας ἀποδρέπεν οἴκαδε βότρυς ·

δεῖξαι δ’ἠελίῳ δέκατ’ἤματα καὶ δέκα νύκτας,

πέντε δὲ συσκιάσαι, ἕκτῳ δ’εἰς ἄγγε’ἀφύσσαι

δῶρα Διωνύσου πολυγηθέος. αὐτὰρ ἐπὴν δὴ

Πληιάδεςθ’Ὑάδεςτε τότε σθένος Ὠαρίωνος

δύνωσιν, τότ’ἔπειτ’ἀρότου μεμνημένος εἶναι

ὡραίου · πλειὼν δὲ κατὰ χθονὸς ἄρμενος εἶσιν.

εἰ δέ σε ναυτιλίης δυσπεμφέλου ἵμερος αἱρεῖ,

εὖτ’ἂν Πληιάδες σθένος ὄβριμον Ὠαρίωνος

φεύγουσαι πίπτωσιν ἐς ἠεροειδέα πόντον,

δὴ τότε παντοίων ἀνέμων θυίουσιν ἀῆται ·

καὶ τότε μηκέτι νῆας ἔχειν ἐνὶ οἴνοπι πόντῳ,

γῆν ἐργάζεσθαι μεμνημένος, ὥς σε κελεύω.

νῆα δ’ἐπ’ἠπείρου ἐρύσαι πυκάσαιτε λίθοισι

πάντοθεν, ὄφρ’ἴσχωσ’ἀνέμων μένος ὑγρὸν ἀέντων,

χείμαρον ἐξερύσας, ἵνα μὴ πύθῃ Διὸς ὄμβρος.

ὅπλα δ’ἐπάρμενα πάντα τεῷ ἐγκάτθεο οἴκῳ

εὐκόσμως στολίσας νηὸς πτερὰ ποντοπόροιο ·

πηδάλιον δ’ἐυεργὲς ὑπὲρ καπνοῦ κρεμάσασθαι.

αὐτὸς δ’ὡραῖον μίμνειν πλόον, εἰσόκεν ἔλθῃ ·

καὶ τότε νῆα θοὴν ἅλαδ’ἑλκέμεν, ἐν δέτε φόρτον

ἄρμενον ἐντύνασθαι, ἵν’οἴκαδε κέρδος ἄρηαι,

ὥς περ ἐμόςτε πατὴρ καὶ σός, μέγα νήπιε Πέρσῃ,

πλωίζεσκ’ἐν νηυσί, βίου κεχρημένος ἐσθλοῦ ·

ὅς ποτε καὶ τῇδ’ἦλθε, πολὺν διὰ πόντον ἀνύσσας,

Κύμην Αἰολίδα προλιπών, ἐν νηὶ μελαίνῃ ·

οὐκ ἄφενος φεύγων οὐ δὲ πλοῦτόντε καὶ ὄλβον,

ἀλλὰ κακὴν πενίην, τὴν Ζεὺς ἄνδρεσσι δίδωσιν ·

νάσσατο δ’ἄγχ’Ἑλικῶνος ὀιζυρῇ ἐνὶ κώμῃ,

Ἄσκρῃ, χεῖμα κακῇ, θέρει ἀργαλέῃ, οὐ δέ ποτ’ἐσθλῇ.

τύνη δ’, ὦ Πέρση, ἔργων μεμνημένος εἶναι

ὡραίων πάντων, περὶ ναυτιλίης δὲ μάλιστα.

νῆ’ὀλίγην αἰνεῖν, μεγάλῃ δ’ἐνὶ φορτία θέσθαι.

μείζων μὲν φόρτος, μεῖζον δ’ἐπὶ κέρδεϊ κέρδος

ἔσσεται, εἴ κ’ἄνεμοί γε κακὰς ἀπέχωσιν ἀήτας.

εὖτ’ἂν ἐπ’ἐμπορίην τρέψας ἀεσίφρονα θυμὸν

βούληαι χρέατε προφυγεῖν καὶ λιμὸν ἀτερπέα,

δείξω δή τοι μέτρα πολυφλοίσβοιο θαλάσσης,

οὔτε τι ναυτιλίης σεσοφισμένος οὔτε τι νηῶν.

οὐ γάρ πώ ποτε νηί γ’ἐπέπλων εὐρέα πόντον,

εἰ μὴ ἐς Εὔβοιαν ἐξ Αὐλίδος, ᾗ ποτ’Ἀχαιοὶ

μείναντες χειμῶνα πολὺν σὺν λαὸν ἄγειραν

Ἑλλάδος ἐξ ἱερῆς Τροίην ἐς καλλιγύναικα.

ἔνθα δ’ἐγὼν ἐπ’ἄεθλα δαΐφρονος Ἀμφιδάμαντος

Χαλκίδατ’εἲς ἐπέρησα · τὰ δὲ προπεφραδμένα πολλὰ

ἄεθλ’ἔθεσαν παῖδες μεγαλήτορος · ἔνθα μέ φημι

ὕμνῳ νικήσαντα φέρειν τρίποδ’ὠτώεντα.

τὸν μὲν ἐγὼ Μούσῃς Ἑλικωνιάδεσσ’ἀνέθηκα,

ἔνθα με τὸ πρῶτον λιγυρῆς ἐπέβησαν ἀοιδῆς.

τόσσον τοι νηῶν γε πεπείρημαι πολυγόμφων ·

ἀλλὰ καὶ ὣς ἐρέω Ζηνὸς νόον αἰγιόχοιο ·

Μοῦσαι γάρ μ’ἐδίδαξαν ἀθέσφατον ὕμνον ἀείδειν.

ἤματα πεντήκοντα μετὰ τροπὰς ἠελίοιο,

ἐς τέλος ἐλθόντος θέρεος καματώδεος ὥρης,

ὡραῖος πέλεται θνητοῖς πλόος · οὔτε κε νῆα

καυάξαις οὔτ’ἄνδρας ἀποφθείσειε θάλασσα,

εἰ δὴ μὴ πρόφρων γε Ποσειδάων ἐνοσίχθων

ἢ Ζεὺς ἀθανάτων βασιλεὺς ἐθέλῃσιν ὀλέσσαι ·

ἐν τοῖς γὰρ τέλος ἐστὶν ὁμῶς ἀγαθῶντε κακῶντε.

τῆμος δ’εὐκρινέεςτ’αὖραι καὶ πόντος ἀπήμων ·

εὔκηλος τότε νῆα θοὴν ἀνέμοισι πιθήσας

ἑλκέμεν ἐς πόντον φόρτοντ’ἐς πάντα τίθεσθαι,

σπεύδειν δ’ὅττι τάχιστα πάλιν οἶκόνδε νέεσθαι ·

μη δὲ μένειν οἶνόντε νέον καὶ ὀπωρινὸν ὄμβρον

καὶ χειμῶν’ἐπιόντα Νότοιότε δεινὰς ἀήτας,

ὅστ’ὤρινε θάλασσαν ὁμαρτήσας Διὸς ὄμβρῳ

πολλῷ ὀπωρινῷ, χαλεπὸν δέτε πόντον ἔθηκεν.

ἄλλος δ’εἰαρινὸς πέλεται πλόος ἀνθρώποισιν ·

ἦμος δὴ τὸ πρῶτον, ὅσοντ’ἐπιβᾶσα κορώνη

ἴχνος ἐποίησεν, τόσσον πέταλ’ἀνδρὶ φανείῃ

ἐν κράδῃ ἀκροτάτῃ, τότε δ’ἄμβατός ἐστι θάλασσα ·

εἰαρινὸς δ’οὗτος πέλεται πλόος. οὔ μιν ἔγωγε

αἴνημ’· οὐ γὰρ ἐμῷ θυμῷ κεχαρισμένος ἐστίν ·

ἁρπακτός · χαλεπῶς κε φύγοις κακόν · ἀλλά νυ καὶ τὰ

ἄνθρωποι ῥέζουσιν ἀιδρείῃσι νόοιο ·

χρήματα γὰρ ψυχὴ πέλεται δειλοῖσι βροτοῖσιν.

δεινὸν δ’ἐστὶ θανεῖν μετὰ κύμασιν. ἀλλά σ’ἄνωγα

φράζεσθαι τάδε πάντα μετὰ φρεσίν, ὡς ἀγορεύω.

μη δ’ἐν νηυσὶν ἅπαντα βίον κοΐλῃσι τίθεσθαι ·

ἀλλὰ πλέω λείπειν, τὰ δὲ μείονα φορτίζεσθαι.

δεινὸν γὰρ πόντου μετὰ κύμασι πήματι κύρσαι.

δεινὸν δ’, εἴ κ’ἐπ’ἄμαξαν ὑπέρβιον ἄχθος ἀείρας

ἄξονα. καυάξαις καὶ φορτία μαυρωθείη.

μέτρα φυλάσσεσθαι · καιρὸς δ’ἐπὶ πᾶσιν ἄριστος.

ὡραῖος δὲ γυναῖκα τεὸν ποτὶ οἶκον ἄγεσθαι,

μήτε τριηκόντων ἐτέων μάλα πόλλ’ἀπολείπων

μήτ’ἐπιθεὶς μάλα πολλά · γάμος δέ τοι ὥριος οὗτος ·

ἡ δὲ γυνὴ τέτορ’ἡβώοι, πέμπτῳ δὲ γαμοῖτο.

παρθενικὴν δὲ γαμεῖν, ὥς κ’ἤθεα κεδνὰ διδάξῃς.

τὴν δὲ μάλιστα γαμεῖν, ἥ τις σέθεν ἐγγύθι ναίει,

πάντα μάλ’ἀμφιιδών, μὴ γείτοσι χάρματα γήμῃς.

οὐ μὲν γάρ τι γυναικὸς ἀνὴρ ληίζετ’ἄμεινον

τῆς ἀγαθῆς, τῆς δ’αὖτε κακῆς οὐ ῥίγιον ἄλλο,

δειπνολόχης · ἥτ’ἄνδρα καὶ ἴφθιμόν περ ἐόντα

εὕει ἄτερ δαλοῖο καὶ ὠμῷ γήραϊ δῶκεν.

εὖ δ’ὄπιν ἀθανάτων μακάρων πεφυλαγμένος εἶναι.

μη δὲ κασιγνήτῳ ἶσον ποιεῖσθαι ἑταῖρον ·

εἰ δέ κε ποιήσῃς, μή μιν πρότερος κακὸν ἔρξῃς.

μη δὲ ψεύδεσθαι γλώσσης χάριν · εἰ δὲ σέ γ’ἄρχῃ

ἤ τι ἔπος εἰπὼν ἀποθύμιον ἠὲ καὶ ἔρξας,

δὶς τόσα τίνυσθαι μεμνημένος · εἰ δὲ σέ γ’αὖτις

ἡγῆτ’ἐς φιλότητα, δίκην δ’ἐθέλῃσι παρασχεῖν,

δέξασθαι · δειλός τοι ἀνὴρ φίλον ἄλλοτε ἄλλον

ποιεῖται, σὲ δὲ μή τι νόον κατελεγχέτω εἶδος.

μη δὲ πολύξεινον μη δ’ἄξεινον καλέεσθαι,

μη δὲ κακῶν ἕταρον μη δ’ἐσθλῶν νεικεστῆρα.

μη δέ ποτ’οὐλομένην πενίην θυμοφθόρον ἀνδρὶ

τέτλαθ’ὀνειδίζειν, μακάρων δόσιν αἰὲν ἐόντων.

γλώσσης τοι θησαυρὸς ἐν ἀνθρώποισιν ἄριστος

φειδωλῆς, πλείστη δὲ χάρις κατὰ μέτρον ἰούσης.

εἰ δὲ κακὸν εἴποις, τάχα κ’αὐτὸς μεῖζον ἀκούσαις.

μη δὲ πολυξείνου δαιτὸς δυσπέμφελος εἶναι

ἐκ κοινοῦ · πλείστη δὲ χάρις, δαπάνητ’ὀλιγίστη.

μη δέ ποτ’ἐξ ἠοῦς Διὶ λειβέμεν αἴθοπα οἶνον

χερσὶν ἀνίπτοισιν μη δ’ἄλλοις ἀθανάτοισιν ·

οὐ γὰρ τοί γε κλύουσιν, ἀποπτύουσι δέτ’ἀράς.

μη δ’ἄντ’ἠελίου τετραμμένος ὀρθὸς ὀμιχεῖν ·

αὐτὰρ ἐπεί κε δύῃ, μεμνημένος, ἔςτ’ἀνιόντα ·

μήτ’ἐν ὁδῷ μήτ’ἐκτὸς ὁδοῦ προβάδην οὐρήσῃς

μη δ’ἀπογυμνωθείς · μακάρων τοι νύκτες ἔασιν ·

ἑζόμενος δ’ὅ γε θεῖος ἀνήρ, πεπνυμένα εἰδώς,

ἢ ὅ γε πρὸς τοῖχον πελάσας ἐυερκέος αὐλῆς.

μη δ’αἰδοῖα γονῇ πεπαλαγμένος ἔνδοθι οἴκου

ἱστίῃ ἐμπελαδὸν παραφαινέμεν, ἀλλ’ἀλέασθαι.

μη δ’ἀπὸ δυσφήμοιο τάφου ἀπονοστήσαντα

σπερμαίνειν γενεήν, ἀλλ’ἀθανάτων ἀπὸ δαιτός.

μη δέ ποτ’αἰενάων ποταμῶν καλλίρροον ὕδωρ

ποσσὶ περᾶν, πρίν γ’εὔξῃ ἰδὼν ἐς καλὰ ῥέεθρα,

χεῖρας νιψάμενος πολυηράτῳ ὕδατι λευκῷ.

ὃς ποταμὸν διαβῇ κακότητ’ἰδὲ χεῖρας ἄνιπτος,

τῷ δὲ θεοὶ νεμεσῶσι καὶ ἄλγεα δῶκαν ὀπίσσω.

μη δ’ἀπὸ πεντόζοιο θεῶν ἐν δαιτὶ θαλείῃ

αὖον ἀπὸ χλωροῦ τάμνειν αἴθωνι σιδήρῳ.

μη δέ ποτ’οἰνοχόην τιθέμεν κρητῆρος ὕπερθε

πινόντων · ὀλοὴ γὰρ ἐπ’αὐτῷ μοῖρα τέτυκται.

μη δὲ δόμον ποιῶν ἀνεπίξεστον καταλείπειν,

μή τοι ἐφεζομένη κρώξῃ λακέρυζα κορώνη.

μη δ’ἀπὸ χυτροπόδων ἀνεπιρρέκτων ἀνελόντα

ἔσθειν μη δὲ λόεσθαι · ἐπεὶ καὶ τοῖς ἔνι ποινή.

μη δ’ἐπ’ἀκινήτοισι καθιζέμεν, οὐ γὰρ ἄμεινον,

παῖδα δυωδεκαταῖον, ὅτ’ἀνέρ’ἀνήνορα ποιεῖ,

μη δὲ δυωδεκάμηνον · ἴσον καὶ τοῦτο τέτυκται.

μη δὲ γυναικείῳ λουτρῷ χρόα φαιδρύνεσθαι

ἀνέρα · λευγαλέη γὰρ ἐπὶ χρόνον ἔστ’ἐπὶ καὶ τῷ

ποινή. μη δ’ἱεροῖσιν ἐπ’αἰθομένοισι κυρήσας

μωμεύειν ἀίδηλα · θεός νύ τι καὶ τὰ νεμεσσᾷ.

μη δέ ποτ’ἐν προχοῇς ποταμῶν ἅλαδε προρεόντων

μη δ’ἐπὶ κρηνάων οὐρεῖν, μάλα δ’ἐξαλέασθαι ·

μη δ’ἐναποψύχειν · τὸ γὰρ οὔ τοι λώιόν ἐστιν.

ὧδ’ἔρδειν · δεινὴν δὲ βροτῶν ὑπαλεύεο φήμην.

φήμη γάρτε κακὴ πέλεται, κούφη μὲν ἀεῖραι

ῥεῖα μάλ’, ἀργαλέη δὲ φέρειν, χαλεπὴ δ’ἀποθέσθαι.

φήμη δ’οὔτις πάμπαν ἀπόλλυται, ἥν τινα πολλοὶ

λαοὶ φημίξωσι · θεός νύ τίς ἐστι καὶ αὐτή.

ἤματα δ’ἐκ Διόθεν πεφυλαγμένος εὖ κατὰ μοῖραν

πεφραδέμεν δμώεσσι · τριηκάδα μηνὸς ἀρίστην

ἔργατ’ἐποπτεύειν ἠδ’ἁρμαλιὴν δατέασθαι.