Wealth

ὡς ἀργαλέον πρᾶγμ’ἐστὶν ὦ Ζεῦ καὶ θεοὶ

δοῦλον γενέσθαι παραφρονοῦντος δεσπότου.

ἢν γὰρ τὰ βέλτισθ’ὁ θεράπων λέξας τύχῃ,

δόξῃ δὲ μὴ δρᾶν ταῦτα τῷ κεκτημένῳ,

μετέχειν ἀνάγκη τὸν θεράποντα τῶν κακῶν.

τοῦ σώματος γὰρ οὐκ ἐᾷ τὸν κύριον

κρατεῖν ὁ δαίμων, ἀλλὰ τὸν ἐωνημένον.

καὶ ταῦτα μὲν δὴ ταῦτα. τῷ δὲ Λοξίᾳ,

ὃς θεσπιῳδεῖ τρίποδος ἐκ χρυσηλάτου,

μέμψιν δικαίαν μέμφομαι ταύτην, ὅτι

ἰατρὸς ὢν καὶ μάντις, ὥς φασιν, σοφὸς

μελαγχολῶντ’ἀπέπεμψέ μου τὸν δεσπότην,

ὅστις ἀκολουθεῖ κατόπιν ἀνθρώπου τυφλοῦ,

τοὐναντίον δρῶν ἢ προσῆκ’αὐτῷ ποιεῖν.

οἱ γὰρ βλέποντες τοῖς τυφλοῖς ἡγούμεθα,

οὗτος δ’ἀκολουθεῖ, κἀμὲ προσβιάζεται,

καὶ ταῦτ’ἀποκρινομένῳ τὸ παράπαν οὐ δὲ γρῦ.

ἐγὼ μὲν οὖν οὐκ ἔσθ’ὅπως σιγήσομαι,

ἢν μὴ φράσῃς ὅ τι τῷδ’ἀκολουθοῦμέν ποτε

ὦ δέσποτ’, ἀλλά σοι παρέξω πράγματα.

οὐ γάρ με τυπτήσεις στέφανον ἔχοντά γε.

μὰ Δί’ἀλλ’ἀφελὼν τὸν στέφανον, ἢν λυπῇς τί με,

ἵνα μᾶλλον ἀλγῇς.

λῆρος · οὐ γὰρ παύσομαι

πρὶν ἂν φράσῃς μοι τίς ποτ’ἐστὶν οὑτοσί ·

εὔνους γὰρ ὤν σοι πυνθάνομαι πάνυ σφόδρα.

ἀλλ’οὔ σε κρύψω · τῶν ἐμῶν γὰρ οἰκετῶν

πιστότατον ἡγοῦμαί σε καὶ κλεπτίστατον.

ἐγὼ θεοσεβὴς καὶ δίκαιος ὢν ἀνὴρ

κακῶς ἔπραττον καὶ πένης ἦν ·

οἶδά τοι.

ἕτεροι δ’ἐπλούτουν ἱερόσυλοι ῥήτορες

καὶ συκοφάνται καὶ πονηροί ·

ἐπερησόμενος οὖν ᾠχόμην ὡς τὸν θεόν,

τὸν ἐμὸν μὲν αὐτοῦ τοῦ ταλαιπώρου σχεδὸν

ἤδη νομίζων ἐκτετοξεῦσθαι βίον,

τὸν δ’υἱόν, ὅσπερ ὢν μόνος μοι τυγχάνει,

πευσόμενος εἰ χρὴ μεταβαλόντα τοὺς τρόπους

εἶναι πανοῦργον, ἄδικον, ὑγιὲς μη δὲ ἕν,

ὡς τῷ βίῳ τοῦτ’αὐτὸ νομίσας συμφέρειν.

τί δῆτα Φοῖβος ἔλακεν ἐκ τῶν στεμμάτων;

πεύσει. σαφῶς γὰρ ὁ θεὸς εἶπέ μοι τοδί ·

ὅτῳ ξυναντήσαιμι πρῶτον ἐξιών,

ἐκέλευε τούτου μὴ μεθίεσθαί μ’ἔτι,

πείθειν δ’ἐμαυτῷ ξυνακολουθεῖν οἴκαδε.

καὶ τῷ ξυναντᾷς δῆτα πρώτῳ;

εἶτ’οὐ ξυνίης τὴν ἐπίνοιαν τοῦ θεοῦ

φράζουσαν ὦ σκαιότατέ σοι σαφέστατα

ἀσκεῖν τὸν υἱὸν τὸν ἐπιχώριον τρόπον;

τῷ τοῦτο κρίνεις;

δῆλον ὁτιὴ καὶ τυφλῷ

γνῶναι δοκεῖ τοῦθ’, ὡς σφόδρ’ἐστὶ συμφέρον

τὸ μηδὲν ἀσκεῖν ὑγιὲς ἐν τῷ νῦν χρόνῳ.

οὐκ ἔσθ’ὅπως ὁ χρησμὸς ἐς τοῦτο ῥέπει,

ἀλλ’εἰς ἕτερόν τι μεῖζον. ἢν δ’ἡμῖν φράσῃ

ὅστις ποτ’ἐστὶν οὑτοσὶ καὶ τοῦ χάριν

καὶ τοῦ δεόμενος ἦλθε μετὰ νῷν ἐνθαδί,

πυθοιμεθ’ἂν τὸν χρησμὸν ἡμῶν ὅ τι νοεῖ.

ἄγε δὴ σὺ πότερον σαυτὸν ὅστις εἶ φράσεις,

ἢ τἀπὶ τούτοις δρῶ; λέγειν χρὴ ταχὺ πάνυ.

ἐγὼ μὲν οἰμώζειν λέγω σοι.

μαναθάνεις

ὅς φησιν εἶναι;

σοὶ λέγει τοῦτ’, οὐκ ἐμοί ·

σκαιῶς γὰρ αὐτοῦ καὶ χαλεπῶς ἐκπυνθάνει.

ἀλλ’εἴ τι χαίρεις ἀνδρὸς εὐόρκου τρόποις,

ἐμοὶ φράσον.

κλάειν ἔγωγέ σοι λέγω.

δέχου τὸν ἄνδρα καὶ τὸν ὄρνιν τοῦ θεοῦ.

οὔ τοι μὰ τὴν Δήμητρα χαιρήσεις ἔτι.

εἰ μὴ φράσεις γάρ —

ἀπό σ’ὀλῶ κακὸν κακῶς.

ὦ τᾶν —

ἀπαλλάχθητον ἀπ’ἐμοῦ.

καὶ μὴν ὃ λέγω βέλτιστόν ἐστ’ὦ δέσποτα.

ἀπολῶ τὸν ἄνθρωπον κάκιστα τουτονί.

ἀναθεὶς γὰρ ἐπὶ κρημνόν τιν’αὐτὸν καταλιπων

ἄπειμ’, ἵν’ἐκεῖθεν ἐκτραχηλισθῇ πεσών.

ἀλλ’αἶρε ταχέως.

οὔκουν ἐρεῖς;

ἀλλ’ἢν πύθησθέ μ’ὅστις εἴμ’, εὖ οἶδ’ὅτι

κακόν τί μ’ἐργάσεσθε κοὐκ ἀφήσετον.

νὴ τοὺς θεοὺς ἡμεῖς γ’, ἐὰν βούλῃ γε σύ.

μέθεσθε νῦν μου πρῶτον.

ἤν, μεθίεμεν.

ἀκούετον δή · δεῖ γὰρ ὡς ἔοικέ με

λέγειν ἃ κρύπτειν ἦν παρεσκευασμένος.

ἐγὼ γάρ εἰμι Πλοῦτος.

ὦ μιαρώτατε

ἀνδρῶν ἁπάντων, εἶτ’ἐσίγας Πλοῦτος ὤν;

σὺ Πλοῦτος, οὕτως ἀθλίως διακείμενος;

ὦ Φοῖβ’Ἄπολλον καὶ θεοὶ καὶ δαίμονες

καὶ Ζεῦ, τί φῄς; ἐκεῖνος ὄντως εἶ σύ;

ἐκεῖνος αὐτός;

πόθεν οὖν φράσον

αὐχμῶν βαδίζεις;

ἐκ Πατροκλέους ἔρχομαι,

ὃς οὐκ ἐλούσατ’ἐξ ὅτουπερ ἐγένετο.

τουτὶ δὲ τὸ κακὸν πῶς ἔπαθες; κάτειπέ μοι.

ὁ Ζεύς με ταῦτ’ἔδρασεν ἀνθρώποις φθονῶν.

ἐγὼ γὰρ ὢν μειράκιον ἠπείλησ’ὅτι

ὡς τοὺς δικαίους καὶ σοφοὺς καὶ κοσμίους

μόνους βαδιοίμην · ὁ δέ μ’ἐποίησεν τυφλόν,

ἵνα μὴ διαγιγνώσκοιμι τούτων μηδένα.

οὕτως ἐκεῖνος τοῖσι χρηστοῖσι φθονεῖ.

καὶ μὴν διὰ τοὺς χρηστούς γε τιμᾶται μόνους

καὶ τοὺς δικαίους.

ὁμολογῶ σοι.

φέρε τί οὖν;

εἰ πάλιν ἀναβλέψειας ὥσπερ καὶ πρὸ τοῦ,

φεύγοις ἂν ἤδη τοὺς πονηρούς;

ὡς τοὺς δικαίους δ’ἂν βαδίζοις;

πάνυ μὲν οὖν ·

πολλοῦ γὰρ αὐτοὺς οὐχ ἑόρακά πω χρόνου.

καὶ θαῦμά γ’οὐδέν · οὐ δ’ἐγὼ γὰρ ὁ βλέπων.

ἄφετόν με νῦν. ἴστον γὰρ ἤδη τἀπ’ἐμοῦ.

μὰ Δί’ἀλλὰ πολλῷ μᾶλλον ἑξόμεσθά σου.

οὐκ ἠγόρευον ὅτι παρέξειν πράγματα

ἐμέλλετόν μοι;

καὶ σύ γ’ἀντιβολῶ πιθοῦ,

καὶ μή μ’ἀπολίπῃς · οὐ γὰρ εὑρήσεις ἐμοῦ

ζητῶν ἔτ’ἄνδρα τοὺς τρόπους βελτίονα.

μὰ τὸν Δί’οὐ γὰρ ἔστιν ἄλλος πλὴν ἐγώ.

ταυτὶ λέγουσι πάντες · ἡνίκ’ἂν δέ μου

τύχωσ’ἀληθῶς καὶ γένωνται πλούσιοι,

ἀτεχνῶς ὑπερβάλλουσι τῇ μοχθηρίᾳ.

ἔχει μὲν οὕτως, εἰσὶ δ’οὐ πάντες κακοί.

μὰ Δί’ἀλλ’ἁπαξάπαντες.

οἰμώξει μακρά.

σοὶ δ’ὡς ἂν εἰδῇς ὅσα παρ’ἡμῖν ἢν μένῃς

γενήσετ’ἀγαθά, πρόσεχε τὸν νοῦν ἵνα πύθῃ.

οἶμαι γὰρ οἶμαι, σὺν θεῷ δ’εἰρήσεται,

ταύτης ἀπαλλάξειν σε τῆς ὀφθαλμίας

βλέψαι ποιήσας.

μηδαμῶς τοῦτ’ἐργάσῃ.

οὐ βούλομαι γὰρ πάλιν ἀναβλέψαι.

τί φῄς;

ἅνθρωπος οὗτός ἐστιν ἄθλιος φύσει.

ὁ Ζεὺς † μὲν οὖν εἰδὼς τὰ τούτων μῶρ’ἔμ’εἰ †

πύθοιτ’ἂν ἐπιτρίψειε.

νῦν δ’οὐ τοῦτο δρᾷ,

ὅστις σε προσπταίοντα περινοστεῖν ἐᾷ;

οὐκ οἶδ’· ἐγὼ δ’ἐκεῖνον ὀρρωδῶ πάνυ.

ἄληθες ὦ δειλότατε πάντων δαιμόνων;

οἴει γὰρ εἶναι τὴν Διὸς τυραννίδα

καὶ τοὺς κεραυνοὺς ἀξίους τριωβόλου,

ἐὰν ἀναβλέψῃς σὺ κἂν σμικρὸν χρόνον;

ἆ μὴ λέγ’ὦ πόνηρε ταῦτ’.

ἐγὼ γὰρ ἀποδείξω σε τοῦ Διὸς πολὺ

μεῖζον δυνάμενον.

ἐμὲ σύ;

νὴ τὸν οὐρανόν.

αὐτίκα γὰρ ἄρχει διὰ τίν’ὁ Ζεὺς τῶν θεῶν;

διὰ τἀργύριον · πλεῖστον γάρ ἐστ’αὐτῷ.

φέρε

τίς οὖν ὁ παρέχων ἐστὶν αὐτῷ τοῦθ’;

θύουσι δ’αὐτῷ διὰ τίν’; οὐ διὰ τουτονί;

καὶ νὴ Δί’εὔχονταί γε πλουτεῖν ἄντικρυς.

οὔκουν ὅδ’ἐστὶν αἴτιος καὶ ῥᾳδίως

παύσειεν, εἰ βούλοιτο, ταῦτ’ἄν;

ὅτι τί δή;

ὅτι οὐ δ’ἂν εἷς θύσειεν ἀνθρώπων ἔτι,

οὐ βοῦν ἄν, οὐχὶ ψαιστόν, οὐκ ἄλλ’οὐ δὲ ἕν,

μὴ βουλομένου σοῦ.

ὅπως; οὐκ ἔσθ’ὅπως

ὠνήσεται δήπουθεν, ἢν σὺ μὴ παρὼν

αὐτὸς διδῷς τἀργύριον · ὥστε τοῦ Διὸς

τὴν δύνομιν, ἢν λυπῇ τι, καταλύσεις μόνος.

τί λέγεις; δι’ἐμὲ θύουσιν αὐτῷ;

καὶ νὴ Δί’εἴ τί γ’ἔστι λαμπρὸν καὶ καλὸν

ἢ χαρίεν ἀνθρώποισι, διὰ σὲ γίγνεται.

ἅπαντα τῷ πλουτεῖν γάρ ἐσθ’ὑπήκοα.

ἔγωγέ τοι διὰ μικρὸν ἀργυρίδιον

δοῦλος γεγένημαι, διὰ τὸ μὴ πλουτεῖν ἴσως.

καὶ τάς γ’ἑταίρας φασὶ τὰς Κορινθίας,

ὅταν μὲν αὐτάς τις πένης πειρῶν τύχῃ,

οὐ δὲ προσέχειν τὸν νοῦν, ἐὰν δὲ πλούσιος,

τὸν πρωκτὸν αὐτὰς εὐθὺς ὡς τοῦτον τρέπειν.

καὶ τούς γε παῖδάς φασι ταὐτὸ τοῦτο δρᾶν

οὐ τῶν ἐραστῶν ἀλλὰ τἀργυρίου χάριν.

οὐ τούς γε χρηστούς, ἀλλὰ τοὺς πόρνους · ἐπεὶ

αἰτοῦσιν οὐκ ἀργύριον οἱ χρηστοί.

τί δαί;

ὁ μὲν ἵππον ἀγαθόν, ὁ δὲ κύνας θηρευτικάς.

αἰσχυνόμενοι γὰρ ἀργύριον αἰτεῖν ἴσως

ὀνόματι περιπέττουσι τὴν μοχθηρίαν.

τέχναι δὲ πᾶσαι διὰ σὲ καὶ σοφίσματα

ἐν τοῖσιν ἀνθρώποισίν ἐσθ’ηὑρημένα.

ὁ μὲν γὰρ ἡμῶν σκυτοτομεῖ καθήμενος ·

ἕτερος δὲ χαλκεύει τις, ὁ δὲ τεκταίνεται ·

ὁ δὲ χρυσοχοεῖ γε χρυσίον παρὰ σοῦ λαβών ·

ὁ δὲ λωποδυτεῖ γε νὴ Δί’, ὁ δὲ τοιχωρυχεῖ ·

ὁ δὲ γναφεύει γ’·

ὁ δέ γε πλύνει κῴδια ·

ὁ δὲ βυρσοδεψεῖ γ’·

ὁ δέ γε πωλεῖ κρόμμυα ·

ὁ δ’ἁλούς γε μοιχὸς διὰ σέ που παρατίλλεται.

οἴμοι τάλας ταυτί μ’ἐλάνθανεν πάλαι.

μέγας δὲ βασιλεὺς οὐχὶ διὰ τοῦτον κομᾷ;

ἐκκλησία δ’οὐχὶ διὰ τοῦτον γίγνεται;

τί δέ; τὰς τριήρεις οὐ σὺ πληροῖς; εἰπέ μοι.

τὸ δ’ἐν Κορίνθῳ ξενικὸν οὐχ οὗτος τρέφει;

ὁ Πάμφιλος δ’οὐχι διὰ τοῦτον κλαύσεται;

ὁ βελονοπώλης δ’οὐχὶ μετὰ τοῦ Παμφίλου;

Ἀγύρριος δ’οὐχὶ διὰ τοῦτον πέρδεται;

Φιλέψιος δ’οὐχ ἕνεκα σοῦ μύθους λέγει;

ἡ ξυμμαχία δ’οὐ διὰ σὲ τοῖς Αἰγυπτίοις;

ἐρᾷ δὲ Λαῒς οὐ διὰ σὲ Φιλωνίδου;

ὁ Τιμοθέου δὲ πύργος —

ἐμπέσοι γέ σοι.

τὰ δὲ πράγματ’οὐχὶ διὰ σὲ πάντα πράττεται;

μονώτατος γὰρ εἶ σὺ πάντων αἴτιος

καὶ τῶν κακῶν καὶ τῶν ἀγαθῶν, εὖ ἴσθ’ὅτι.

κρατοῦσι γοῦν κἀν τοῖς πολέμοις ἑκάστοτε,

ἐφ’οἷς οὗτος ἐπικαθέζηται μόνον.

ἐγὼ τοσαῦτα δυνατός εἰμ’εἷς ὢν ποιεῖν;

καὶ ναὶ μὰ Δία τούτων γε πολλῷ πλείονα ·

ὥστ’οὐ δὲ μεστὸς σοῦ γέγον’οὐδεὶς πώποτε.

τῶν μὲν γὰρ ἄλλων ἐστὶ πάντων πλησμονή,

ἔρωτος

ἄρτων

μουσικῆς

τραγημάτων

τιμῆς

πλακούντων

ἀνδραγαθίας

ἰσχάδων

φιλοτιμίας

μάζης

στρατηγίας

φακῆς ·

σοῦ δ’ἐγένετ’οὐδεὶς μεστὸς οὐδεπώποτε.

ἀλλ’ἢν τάλαντά τις λάβῃ τριακαίδεκα,

πολὺ μᾶλλον ἐπιθυμεῖ λαβεῖν ἑκκαίδεκα ·

κἂν ταῦτ’ἀνύσηται, τετταράκοντα βούλεται,

ἤ φησιν εἶν ἀβίωτον αὑτῷ τὸν βίον.

εὖ τοι λέγειν ἔμοιγε φαίνεσθον πάνυ ·

πλὴν ἓν μόνον δέδοικα.

φράζε τοῦ πέρι;

ὅπως ἐγὼ τὴν δύναμιν ἣν ὑμεῖς φατε

ἔχειν με, ταύτης δεσπότης γενήσομαι.

νὴ τὸν Δί’ἀλλὰ καὶ λέγουσι πάντες ὡς

δειλότατόν ἐσθ’ὁ Πλοῦτος.

ἥκιστ’, ἀλλά με

τοιχωρύχος τις διέβαλ’. ἐσδὺς γάρ ποτε

οὐκ εἶχεν ἐς τὴν οἰκίαν οὐδὲν λαβεῖν,

εὑρὼν ἁπαξάπαντα κατακεκλῃμένα ·

εἶτ’ὠνόμασέ μου τὴν πρόνοιαν δειλίαν.

μή νυν μελέτω σοι μηδέν · ὡς ἐὰν γένῃ

ἀνὴρ πρόθυμος αὐτὸς ἐς τὰ πράγματα,

βλέποντ’ἀποδείξω σ’ὀξύτερον τοῦ Λυγκέως.

πῶς οὖν δυνήσει τοῦτο δρᾶσαι θνητὸς ὤν;

ἔχω τιν’ἀγαθὴν ἐλπίδ’ἐξ ὧν εἶπέ μοι

ὁ Φοῖβος αὐτὸς Πυθικὴν σείσας δάφνην.

κἀκεῖνος οὖν σύνοιδε ταῦτα;

μὴ φρόντιζε μηδὲν ὦγαθέ.

ἐγὼ γάρ, εὖ τοῦτ’ἴσθι, κεἰ δεῖ μ’ἀποθανεῖν,

αὐτὸς διαπράξω ταῦτα.

κἂν βούλῃ γ’, ἐγώ.

πολλοὶ δ’ἔσονται χἄτεροι νῷν ξύμμαχοι,

ὅσοις δικαίοις οὖσιν οὐκ ἦν ἄλφιτα.

παπαῖ πονηρούς γ’εἶπας ἡμῖν συμμάχους.

οὐκ ἤν γε πλουτήσωσιν ἐξ ἀρχῆς πάλιν.

ἀλλ’ἴθι σὺ μὲν ταχέως δραμών —

τί δρῶ; λέγε.

τοὺς ξυγγεώργους κάλεσον, εὑρήσεις δ’ἴσως

ἐν τοῖς ἀγροῖς αὐτοὺς ταλαιπωρουμένους,

ὅπως ἂν ἴσον ἕκαστος ἐνταυθοῖ παρὼν

ἡμῖν μετάσχῃ τοῦδε τοῦ Πλούτου μέρος.

καὶ δὴ βαδίζω · τουτοδὶ τὸ κρεᾴδιον

τῶν ἔνδοθέν τις εἰσενεγκάτω λαβών.

ἐμοὶ μελήσει τοῦτό γ’· ἀλλ’ἀνύσας τρέχε.

σὺ δ’ὦ κράτιστε Πλοῦτε πάντων δαιμόνων

εἴσω μετ’ἐμοῦ δεῦρ’εἴσιθ’· ἡ γὰρ οἰκία

αὕτη ’στὶν ἣν δεῖ χρημάτων σε τήμερον

μεστὴν ποιῆσαι καὶ δικαίως κἀδίκως.

ἀλλ’ἄχθομαι μὲν εἰσιὼν νὴ τοὺς θεοὺς

εἰς οἰκίαν ἑκάστοτ’ἀλλοτρίαν πάνυ ·

ἀγαθὸν γὰρ ἀπέλαυσ’οὐδὲν αὐτοῦ πώποτε.

ἢν μὲν γὰρ ὡς φειδωλὸν εἰσελθὼν τύχω,

εὐθὺς κατώρυξέν με κατὰ τῆς γῆς κάτω ·

κἄν τις προσέλθῃ χρηστὸς ἄνθρωπος φίλος

αἰτῶν λαβεῖν τι σμικρὸν ἀργυρίδιον,

ἔξαρνός ἐστι μη δ’ἰδεῖν με πώποτε.

ἢν δ’ὡς παραπλῆγ’ἄνθρωπον εἰσελθὼν τύχω,

πόρναισι καὶ κύβοισι παραβεβλημένος

γυμνὸς θύραζ’ἐξέπεσον ἐν ἀκαρεῖ χρόνου.

μετρίου γὰρ ἀνδρὸς οὐκ ἐπέτυχες πώποτε.

ἐγὼ δὲ τούτου τοῦ τρόπου πώς εἰμ’ἀεί,

χαίρωτε γὰρ φειδόμενος ὡς οὐδεὶς ἀνὴρ

πάλιντ’ἀναλῶν, ἡνίκ’ἂν τούτου δέῃ.

ἀλλ’εἰσίωμεν, ὡς ἰδεῖν σε βούλομαι

καὶ τὴν γυναῖκα καὶ τὸν υἱὸν τὸν μόνον,

ὃν ἑγὼ φιλῶ μάλιστα μετὰ σέ.

τί γὰρ ἄν τις οὐχὶ πρὸς σὲ τἀληθῆ λέγοι;

ὦ πολλὰ δὴ τῷ δεσπότῃ ταὐτὸν θύμον φαγόντες,

ἄνδρες φίλοι καὶ δημόται καὶ τοῦ πονεῖν ἐρασταί,

ἴτ’ἐγκονεῖτε σπεύδεθ’, ὡς ὁ καιρὸς οὐχὶ μέλλειν,

ἀλλ’ἔστ’ἐπ’αὐτῆς τῆς ἀκμῆς, ᾗ δεῖ παρόντ’ἀμύνειν.

οὔκουν ὁρᾷς ὁρμωμένους ἡμᾶς πάλαι προθύμως,

ὡς εἰκός ἐστιν ἀσθενεῖς γέροντας ἄνδρας ἤδη;

σὺ δ’ἀξιοῖς ἴσως με θεῖν, πρὶν ταῦτα καὶ φράσαι μοι

ὅτου χάριν μ’ὁ δεσπότης ὁ σὸς κέκληκε δῦρο.

οὔκουν πάλαι δήπου λέγω; σὺ δ’αὐτὸς οὐκ ἀκούεις.

ὁ δεσπότης γάρ φησιν ὑμᾶς ἡδέως ἅπαντας

ψυχροῦ βίου καὶ δυσκόλου ζήσειν ἀπαλλαγέντας.

ἔστιν δὲ δὴ τί καὶ πόθεν τὸ πρᾶγμα τοῦθ’ὅ φησιν;

ἔχων ἀφῖκται δεῦρο πρεσβύτην τιν’ὦ πόνηροι

ῥυπῶντα κυφὸν ἄθλιον ῥυσὸν μαδῶντα νωδόν ·

οἶμαι δὲ νὴ τὸν οὐρανὸν καὶ ψωλὸν αὐτὸν εἶναι.

ὦ χρυσὸν ἀγγείλας ἐπῶν πῶς φῄς; πάλιν φράσον μοι.

δηλοῖς γὰρ αὐτὸν σωρὸν ἥκειν χρημάτων ἔχοντα.

πρεσβυτικῶν μὲν οὖν κακῶν ἔγωγ’ἔχοντα σωρόν.

μῶν ἀξιοῖς φενακίσας ἔπειτ’ἀπαλλαγῆναι

ἀζήμιος, καὶ ταῦτ’ἐμοῦ βακτηρίαν ἔχοντος;

πάντως γὰρ ἄνθρωπον φύσει τοιοῦτον ἐς τὰ πάντα

ἡγεῖσθέ μ’εἶναι κοὐδὲν ἂν νομίζεθ’ὑγιὲς εἰπεῖν;

ὡς σεμνὸς οὑπίτριπτος · αἱ κνῆμαι δέ σου βοῶσιν

“ἰοὺ ἰού,” τὰς χοίνικας καὶ τὰς πέδας ποθοῦσαι.

ἐν τῇ σορῷ νυνὶ λαχὸν τὸ γράμμα σου δικάζειν,

σὺ δ’οὐ βαδίζεις, ὁ δὲ Χάρων τὸ ξύμβολον δίδωσιν.

διαρραγείης, ὡς μόθων εἶ καὶ φύσει κόβαλος,

ὅστις φενακίζεις, φράσαι δ’οὔπω τέτληκας ἡμῖν,

οἳ πολλὰ μοχθήσαντες οὐκ οὔσης σχολῆς προθύμως

δεῦρ’ἤλθομεν, πολλῶν θύμων ῥίζας διεκπερῶντες.

ἀλλ’οὐκέτ’ἂν κρύψαιμι. τὸν Πλοῦτον γὰρ ὦνδρες ἥκει

ἄγων ὁ δεσπότης, ὃς ὑμᾶς πλουσίους ποιήσει.

ὄντως γὰρ ἔστι πλουσίοις ἡμῖν ἅπασιν εἶναι;

νὴ τοὺς θεοὺς Μίδαις μὲν οὖν, ἢν ὦτ’ὄνου λάβητε.

ὡς ἥδομαι καὶ τέρπομαι καὶ βούλομαι χορεῦσαι

ὑφ’ἡδονῆς, εἴπερ λέγεις ὄντως σὺ ταῦτ’ἀληθῆ.

καὶ μὴν ἐγὼ βουλήσομαι θρεττανελὸ τὸν Κύκλωπα

μιμούμενος καὶ τοῖν ποδοῖν ὡδὶ παρενσαλεύων

ὑμᾶς ἄγειν. ἀλλ’εἶα τέκεα θαμίν’ἐπαναβοῶντες

βληχώμενοίτε προβατίων

αἰγῶντε κιναβρώντων μέλη

ἕπεσθ’ἀπεψωλημένοι · τράγοι δ’ἀκρατιεῖσθε.

ἡμεῖς δέ γ’αὖ ζητήσομεν θρεττανελὸ τὸν Κύκλωπα

βληχώμενοι, σὲ τουτονὶ πεινῶντα καταλαβόντες,

πήραν ἔχοντα λάχανάτ’ἄγρια δροσερά, κραιπαλῶντα

ἡγούμενον τοῖς προβατίοις,

εἰκῇ δὲ καταδαρθόντα που

μέγαν λαβόντες ἡμμένον σφηκίσκον ἐκτυφλῶσαι.

ἐγὼ δὲ τὴν Κίρκην γε τὴν τὰ φάρμακ’ἀνακυκῶσαν,

ἣ τοὺς ἑταίρους τοῦ Φιλωνίδου ποτ’ἐν Κορίνθῳ

ἔπεισεν ὡς ὄντας κάπρους

μεμαγμένον σκῶρ ἐσθίειν, αὐτὴ δ’ἔματτεν αὐτοῖς,

μιμήσομαι πάντας τρόπους ·

ὑμεῖς δὲ γρυλίζοντες ὑπὸ φιληδίας

ἕπεσθε μητρὶ χοῖροι.

οὐκοῦν σε τὴν Κίρκην γε τὴν τὰ φάρμακ’ἀνακυκῶσαν

καὶ μαγγανεύουσαν μολύνουσάντε τοὺς ἑταίρους

λαβόντες ὑπὸ φιληδίας

τὸν Λαρτίου μιμούμενοι τῶν ὄρχεων κρεμῶμεν,

μινθώσομένθ’ὥσπερ τράγου

τὴν ῥῖνα · σὺ δ’Ἀρίστυλλος ὑποχάσκων ἐρεῖς,

ἕπεσθε μητρὶ χοῖροι.

ἀλλ’εἶα νῦν τῶν σκωμμάτων ἀπαλλαγέντες ἤδη

ὑμεῖς ἐπ’ἄλλ’εἶδος τρέπεσθ’,

ἐγὼ δ’ἰὼν ἤδη λάθρᾳ

βουλήσομαι τοῦ δεσπότου

λαβών τιν’ἄρτον καὶ κρέας

μασώμενος τὸ λοιπὸν οὕτω τῷ κόπῳ ξυνεῖναι.

χαίρειν μὲν ὑμᾶς ἐστιν ὦνδρες δημόται

ἀρχαῖον ἤδη προσαγορεύειν καὶ σαπρόν ·

ἀσπάζομαι δ’ὁτιὴ προθύμως ἥκετε

καὶ συντεταμένως κοὐ κατεβλακευμένως.

ὅπως δέ μοι καὶ τἄλλα συμπαραστάται

ἔσεσθε καὶ σωτῆρες ὄντως τοῦ θεοῦ.

θάρρει · βλέπειν γὰρ ἄντικρυς δόξεις μ’Ἄρη.

δεινὸν γὰρ εἰ τριωβόλου μὲν οὕνεκα

ὠστιζόμεσθ’ἑκάστοτ’ἐν τἠκκλησίᾳ,

αὐτὸν δὲ τὸν Πλοῦτον παρείην τῳ λαβεῖν.

καὶ μὴν ὁρῶ καὶ Βλεψίδημον τουτονὶ

προσιόντα · δῆλος δ’ἐστὶν ὅτι τοῦ πράγματος

ἀκήκοέν τι τῇ βαδίσει καὶ τῷ τάχει.

τί ἂν οὖν τὸ πρᾶγμ’εἴη; πόθεν καὶ τίνι τρόπῳ

Χρεμύλος πεπλούτηκ’ἐξαπίνης; οὐ πείθομαι.

καίτοι λόγος γ’ἦν νὴ τὸν Ἡρακλέα πολὺς

ἐπὶ τοῖσι κουρείοισι τῶν καθημένων,

ὡς ἐξαπίνης ἀνὴρ γεγένηται πλούσιος.

ἔστιν δέ μοι τοῦτ’αὐτὸ θαυμάσιον, ὅπως

χρηστόν τι πράττων τοὺς φίλους μεταπέμπεται.

οὔκουν ἐπιχώριόν γε πρᾶγμ’ἐργάζεται.

ἀλλ’οὐδὲν ἀποκρύψας ἐρῶ · νὴ τοὺς θεοὺς

ὦ Βλεψίδημ’ἄμεινον ἢ χθὲς πράττομεν,

ὥστε μετέχειν ἔξεστιν · εἶ γὰρ τῶν φίλων.

γέγονας δ’ἀληθῶς, ὡς λέγουσι, πλούσιος;

ἔσομαι μὲν οὖν αὐτίκα μάλ’, ἢν θεὸς θέλῃ.

ἔνι γάρ τις ἔνι κίνδυνος ἐν τῷ πράγματι.

ποῖός τις;

λέγ’ἀνύσας ὅ τι φῄς ποτε.

ἢν μὲν κατορθώσωμεν, εὖ πράττειν ἀεί ·

ἢν δὲ σφαλῶμεν, ἐπιτετρῖφθαι τὸ παράπαν.

τουτὶ πονηρὸν φαίνεται τὸ φορτίον

καί μ’οὐκ ἀρέσκει. τότε γὰρ ἐξαίφνης ἄγαν

οὕτως ὑπερπλουτεῖν τότ’αὖ δεδοικέναι

πρὸς ἀνδρὸς οὐδὲν ὑγιές ἐστ’εἰργασμένου.

πῶς οὐδὲν ὑγιές;

εἴ τι κεκλοφὼς νὴ Δία

ἐκεῖθεν ἥκεις ἀργύριον ἢ χρυσίον

παρὰ τοῦ θεοῦ, κἄπειτ’ἴσως σοι μεταμέλει.

Ἄπολλον ἀποτρόπαιε μὰ Δί’ἐγὼ μὲν οὔ.

παῦσαι φλυαρῶν ὦγάθ’· οῖδα γὰρ σαφῶς.

σὺ μηδὲν εἰς ἔμ’ὑπονόει τοιουτονί.

ὡς οὐδὲν ἀτεχνῶς ὑγιές ἐστιν οὐδενός,

ἀλλ’εἰσὶ τοῦ κέρδους ἅπαντες ἥττονες.

οὔ τοι μὰ τὴν Δήμητρ’ὑγιαίνειν μοι δοκεῖς.

ὡς πολὺ μεθέστηχ’ὧν πρότερον εἶχεν τρόπων.

μελαγχολᾷς ὦνθρωπε νὴ τὸν οὐρανόν.

ἀλλ’οὐ δὲ τὸ βλέμμ’αὐτὸ κατὰ χώραν ἔχει,

ἀλλ’ἐστὶν ἐπίδηλόν τι πεπανουργηκότι.

σὺ μὲν οἶδ’ὃ κρώζεις · ὡς ἐμοῦ τι κεκλοφότος

ζητεῖς μεταλαβεῖν.

μεταλαβεῖν ζητῶ; τίνος;

τὸ δ’ἐστὶν οὐ τοιοῦτον ἀλλ’ἑτέρως ἔχον.

μῶν οὐ κέκλοφας ἀλλ’ἥρπακας;

ἀλλ’οὐ δὲ μὴν ἀπεστέρηκάς γ’οὐδένα;

ὦ Ἡράκλεις, φέρε ποῖ τις ἂν

τράποιτο; τἀληθὲς γὰρ οὐκ ἐθέλει φράσαι.

κατηγορεῖς γὰρ πρὶν μαθεῖν τὸ πρᾶγμά μου.

ὦ τᾶν ἐγώ τοι τοῦτ’ἀπὸ σμικροῦ πάνυ

ἐθέλω διαπρᾶξαι πρὶν πυθέσθαι τὴν πόλιν,

τὸ στόμ’ἐπιβύσας κέρμασιν τῶν ῥητόρων.

καὶ μὴν φίλως γ’ἄν μοι δοκεῖς νὴ τοὺς θεοὺς

τρεῖς μνᾶς ἀναλώσας λογίσασθαι δώδεκα.

ὁρῶ τιν’ἐπὶ τοῦ βήματος καθεδούμενον

ἱκετηρίαν ἔχοντα μετὰ τῶν παιδίων

καὶ τῆς γυναικός, κου’διοίσοντ’ἄντικρυς

τῶν Ἡρακλειδῶν οὐ δ’ὁτιοῦν τῶν Παμφίλου.

οὒκ ὦ κακόδαιμον, ἀλλὰ τοὺς χρηστοὺς μόνους

ἔγωγε καὶ τοὺς δεξιοὺς καὶ σώφρονας

ἀπαρτὶ πλουτῆσαι ποιήσω.

τί σὺ λέγεις;

οὕτω πάνυ πολλὰ κέκλοφας;

οἴμοι τῶν κακῶν,

σὺ μὲν οὖν σεαυτόν, ὥς γ’ἐμοὶ δοκεῖς.

ου’δῆτ’, ἐπεὶ τὸν Πλοῦτον ὦ μόχθηρε σὺ

σὺ Πλοῦτον; ποῖον;

αὐτὸν τὸν θεόν.

καὶ ποῦ ’στιν;

παρὰ σοί;

οὐκ ἐς κόρακας; Πλοῦτος παρὰ σοί;

νὴ τοὺς θεούς.

λὲγεις ἀληθῆ;

πρὸς τῆς Ἑστίας;

νὴ τὸν Ποσειδῶ.

τὸν θαλάττιον λέγεις;

εἰ δ’ἔστιν ἕτερός τις Ποσειδῶν, τὸν ἕτερον.

εἶτ’οὐ διαπέμπεις καὶ πρὸς ἡμᾶς τοὺς φίλους;

οὐκ ἔστι πω τὰ πράγματ’ἐν τούτῳ.

τί φῄς;

οὐ τῷ μεταδοῦναι;

μὰ Δία. δεῖ γὰρ πρῶτα

βλέψαι ποιῆσαι νώ —

τίνα βλέψαι; φράσον.

τὸν Πλοῦτον ὥσπερ πρότερον ἑνί γέ τῳ τρόπῳ.

τυφλὸς γὰρ ὄντως ἐστί;

νὴ τὸν οὐρανόν.

οὐκ ἐτὸς ἄρ’ὡς ἔμ’ἦλθεν οὐδεπώποτε.

ἀλλ’ἢν θεοὶ θέλωσι, νῦν ἀφίξεται.

οὔκουν ἰατρὸν εἰσάγειν ἐχρῆν τινά;

τίς δῆτ’ἰατρός ἐστι νῦν ἐν τῇ πόλει;

οὔτε γὰρ ὁ μισθὸς οὐδὲν ἔστ’οὔθ’ἡ τέχνη.

ἀλλ’οὐκ ἔστιν.

οὐδ ἐμοὶ δοκεῖ.

μὰ Δί’ἀλλ’ὅπερ πάλαι παρεσκευαζόμην

ἐγώ, κατακλίνειν αὐτὸν εἰς Ἀσκληπιοῦ

κράτιστόν ἐστι.

πολὺ μὲν οὖν νὴ τοὺς θεούς.

μή νυν διάτριβ’ἀλλ’ἄνυε πράττων ἕν γέ τι.

καὶ δὴ βαδίζω.

σπεῦδέ νυν.

τοῦτ’αὐτὸ δρῶ.

ὦ θερμὸν ἔργον κἀνόσιον καὶ παράνομον

τολμῶντε δρᾶν ἀνθρωπαρίω κακοδαίμονε —

ποῖ ποῖ; τί φεύγετον; οὐ μενεῖτον;

ἐγὼ γὰρ ὑμᾶς ἐξολῶ κακοὺς κακῶς ·

τόλμημα γὰρ τολμᾶτον οὐκ ἀνασχετόν,

ἀλλ’οἷον οὐδεὶς ἄλλος οὐδεπώποτε

οὔτε θεὸς οὔτ’ἄνθρωπος · ὥστ’ἀπολώλατον.

σὺ δ’εἶ τίς; ὠχρὰ μὲν γὰρ εἶναί μοι δοκεῖς.

ἴσως Ἐρινύς ἐστιν ἐκ τραγῳδίας ·

βλέπει γέ τοι μανικόν τι καὶ τραγῳδικόν.

ἀλλ’οὐκ ἔχει γὰρ δᾷδας.

οὐκοῦν κλαύσεται.

ὄιεσθε δ’εἶναι τίνα με;

πανδοκεύτριαν

ἢ λεκιθόπωλιν. οὐ γὰρ ἂν τοσουτονὶ

ἀνέκραγες ἡμῖν οὐδὲν ἠδικημένη.

ἄληθες; οὐ γὰρ δεινότατα δεδράκατον

ζητοῦντες ἐκ πάσης με χώρας ἐκβαλεῖν;

οὔκουν ὑπόλοιπον τὸ βάραθρόν σοι γίγνεται;

ἀλλ’ἥτις εἶ λέγειν σ’ἐχρῆν αὐτίκα μάλα.

ἣ σφὼ ποιήσω τήμερον δοῦναι δίκην

ἀνθ’ὧν ἐμὲ ζητεῖτον ἐνθένδ’ἀφανίσαι.

ἆρ’ἐστὶν ἡ καπηλὶς ἡκ τῶν γειτόνων,

ἣ ταῖς κοτύλαις ἀεί με διαλυμαίνεται;

πενία μὲν οὖν, ἣ σφῷν ξυνοικῶ πόλλ’ἔτη.

ἄναξ Ἄπολλον καὶ θεοί, ποῖ τις φύγῃ;

οὗτος τί δρᾷς; ὦ δειλότατον σὺ θηρίον ·

οὐ παραμενεῖς;

ἥκιστα πάντων.

οὐ μενεῖς;

ἀλλ’ἄνδρε δύο γυναῖκα φεύγομεν μίαν;

πενία γάρ ἐστιν ὦ πόνηρ’, ἧς οὐδαμοῦ

οὐδὲν πέφυκε ζῷον ἐξωλέστερον.

στῆθ’, ἀντιβολῶ σε, στῆθι.

μὰ Δί’ἐγὼ μὲν οὔ.

καὶ μὴν λέγω, δεινότατον ἔργον παρὰ πολὺ

ἔργων ἁπάντων ἐργασόμεθ’, εἰ τὸν θεὸν

ἔρημον ἀπολιπόντε ποι φευξούμεθα

τηνδὶ δεδιότε, μη δὲ διαμαχούμεθα.

ποίοις ὅπλοισιν ἢ δυνάμει πεποιθότες;

ποῖον γὰρ οὐ θώρακα, ποίαν δ’ἀσπίδα

οὐκ ἐνέχυρον τίθησιν ἡ μιαρωτάτη;

θάρρει · μόνος γὰρ ὁ θεὸς οὗτος οἶδ’ὅτι

τροπαῖον ἂν στήσαιτο τῶν ταύτης τρόπων.

γρύζειν δὲ καὶ τολμᾶτον ὦ καθάρματε,

ἐπ’αὐτοφώρῳ δεινὰ δρῶντ’εἰλημμένω;

σὺ δ’ὦ κάκιστ’ἀπολουμένη τί λοιδορεῖ

ἡμῖν προσελθοῦσ’οὐ δ’ὁτιοῦν ἀδικουμένη;

οὐδὲν γὰρ ὦ πρὸς τῶν θεῶν νομίζετε

ἀδικεῖν με τὸν Πλοῦτον ποιεῖν πειρωμένω

βλέψαι πάλιν;

τί οὖν ἀδικοῦμεν τοῦτό σε,

εἰ πᾶσιν ἀνθρώποισιν ἐκπορίζομεν

τί δ’ἂν ὑμεῖς ἀγαθὸν ἐξεύροιθ’;

ὅ τι;

σὲ πρῶτον ἐκβαλόντες ἐκ τῆς Ἑλλάδος.

ἔμ’ἐκβαλόντες; καὶ τί ἂν νομίζετον

κακὸν ἐργάσασθαι μεῖζον ἀνθρώπους;

ὅ τι;

εἰ τοῦτο δρᾶν μέλλοντες ἐπιλαθοίμεθα.

καὶ μὴν περὶ τούτου σφῷν ἐθέλω δοῦναι λόγον

τὸ πρῶτον αὐτοῦ · κἂν μὲν ἀποφήνω μόνην

ἀγαθῶν ἁπάντων οὖσαν αἰτίαν ἐμὲ

ὑμῖν δι’ἐμέτε ζῶντας ὑμᾶς · εἰ δὲ μή,

ποιεῖτον ἤδη τοῦθ’ὅ τι ἂν ὑμῖν δοκῇ.

ταυτὶ σὺ τολμᾷς ὦ μιαρωτάτη λέγειν;

καὶ σύ γε διδάσκου · πάνυ γὰρ οἶμαι ῥᾳδίως

ἅπανθ’ἁμαρτάνοντά σ’ἀποδείξειν ἐγώ,

εἰ τοὺς δικαίους φῂς ποιήσειν πλουσίους.

ὦ τύμπανα καὶ κύφωνες οὐκ ἀρήξετε;

οὐ δεῖ σχετλιάζειν καὶ βοᾶν πρὶν ἂν μάθῃς.

καὶ τίς δύναιτ’ἂν μὴ βοᾶν “ἰοὺ ἰοὺ”

ὅστις ἐστὶν εὖ φρονῶν.

τί δῆτά σοι τίμημ’ἐπιγράψω τῇ δίκῃ,

ἐὰν ἁλῷς;

ὅ τι σοι δοκεῖ.

καλῶς λέγεις.

τὸ γὰρ αὔτ’, ἐὰν ἡττᾶσθε, καὶ σφὼ δεῖ παθεῖν.

ἱκανοὺς νομίζεις δῆτα θανάτους εἴκοσιν;

ταύτῃ γε · νῷν δὲ δύ’ἀποχρήσουσιν μόνω.

οὐκ ἂν φθάνοιτον τοῦτο πράττοντ’, ἢ τί γ’ἂν

ἔχοι τις ἂν δίκαιον ἀντειπεῖν ἔτι;

ἀλλ’ἤδη χρῆν τι λέγειν ὑμᾶς σοφὸν ᾧ νικήσετε τηνδὶ

ἐν τοῖσι λόγοις ἀντιλέγοντες, μαλακὸν δ’ἐνδώσετε μηδέν.

φανερὸν μὲν ἔγωγ’οἶμαι γνῶναι τοῦτ’εἶναι πᾶσιν ὁμοίως,

ὅτι τοὺς χρηστοὺς τῶν ἀνθρώπων εὖ πράττειν ἐστὶ δίκαιον,

τοὺς δὲ πονηροὺς καὶ τοὺς ἀθέους τούτων τἀναντία δήπου.

τοῦτ’οὖν ἡμεῖς ἐπιθυμοῦντες μόλις ηὕρομεν, ὥστε γενέσθαι

βούλευμα καλὸν καὶ γενναῖον καὶ χρήσιμον εἰς ἅπαν ἔργον.

ἢν γὰρ ὁ Πλοῦτος νυνὶ βλέψῃ καὶ μὴ τυφλὸς ὢν περινοστῇ,

ὡς τοὺς ἀγαθοὺς τῶν ἀνθρώπων βαδιεῖται κοὐκ ἀπολείψει,

τοὺς δὲ πονηροὺς καὶ τοὺς ἀθέους φευξεῖται · κᾆτα ποιήσει

πάντας χρηστοὺς καὶ πλουτοῦντας δήπου τάτε θεῖα σέβοντας.

καίτοι τούτου τοῖς ἀνθρώποις τίς ἂν ἐξεύροι ποτ’ἄμεινον;

οὐδείς · τούτου μάρτυς ἐγώ σοι · μηδὲν ταύτην γ’ἀνερώτα.

ὡς μὲν γὰρ νῦν ἡμῖν ὁ βίος τοῖς ἀνθρώποις διάκειται,

τίς ἂν οὐχ ἡγοῖτ’εἶναι μανίαν κακοδαιμονίαντ’ἔτι μᾶλλον;

πολλοὶ μὲν γὰρ τῶν ἀνθρώπων ὄντες πλουτοῦσι πονηροί,

ἀδίκως αὐτὰ ξυλλεξάμενοι · πολλοὶ δ’ὄντες πάνυ χρηστοὶ

πράττουσι κακῶς καὶ πεινῶσιν μετὰ σοῦτε τὰ πλεῖστα σύνεισιν.

οὔκουν εἶναί φημ’, εἰ παύσει ταύτην βλέψας ποθ’ὁ Πλοῦτος,

ὁδὸν ἥντιν’ἰὼν τοῖς ἀνθρώποις ἀγάθ’ἄν μείζω πορίσειεν.

ἀλλ’ὦ πάντων ῥᾷστ’ἀνθρώπων ἀναπεισθέντ’οὐχ ὑγιαίνειν

δύο πρεσβύτα, ξυνθιασώτα τοῦ ληρεῖν καὶ παραπαίειν,

εἰ τοῦτο γένοιθ’ὃ ποθεῖθ’ὑμεῖς, οὔ φημ’ἂν λυσιτελεῖν σφῷν.

εἰ γὰρ ὁ Πλοῦτος βλέψειε πάλιν διανείμειέντ’ἴσον αὑτόν,

οὔτε τέχνην ἂν τῶν ἀνθρώπων οὔτ’ἂν σοφίαν μελετῴη

οὐδείς · ἀμφοῖν δ’ὑμῖν τούτοιν ἀφανισθέντοιν ἐθελήσει

τίς χαλκεύειν ἢ ναυπηγεῖν ἢ ῥάπτειν ἢ τροχοποιεῖν,

ἢ σκυτοτομεῖν ἢ πλινθουργεῖν ἢ πλύνειν ἢ σκυλοδεψεῖν,

ἢ γῆς ἀρότροις ῥήξας δάπεδον καρπὸν Δηοῦς θερίσασθαι,

ἢν ἐξῇ ζῆν ἀργοῖς ὑμῖν πάντων ἀμελοῦσιν;

λῆρον ληρεῖς. ταῦτα γὰρ ἡμῖν πάνθ’ὅσα νῦν δὴ κατέλεξας

οἱ θεράποντες μοχθήσουσιν.

πόθεν οὖν ἕξεις θεράποντας;

ὠνησόμεθ’ἀργυρίου δήπου.

τίς δ’ἔσται πρῶτον ὁ πωλῶν,

ὅταν ἀργύριον κἀκεῖνος ἔχῃ;

κερδαίνειν βουλόμενός τις

ἔμπορος ἥκων ἐκ Θετταλίας παρὰ πλείστων ἀνδραποδιστῶν.

ἀλλ’οὐ δ’ἔσται πρῶτον ἁπάντων οὐδεὶς οὐ δ’ἀνδραποδιστὴς

κατὰ τὸν λόγον ὃν σὺ λέγεις δήπου. τίς γὰρ πλουτῶν ἐθελήσει

κινδυνεύων περὶ τῆς ψυχῆς τῆς αὑτοῦ τοῦτο ποιῆσαι;

ὥστ’αὐτὸς ἀροῦν ἐπαναγκασθεὶς καὶ σκάπτειν τἄλλατε μοχθεῖν

ὀδυνηρότερον τρίψεις βίοτον πολὺ τοῦ νῦν.

ἐς κεφαλὴν σοί.

ἔτι δ’οὐχ ἕξεις οὔτ’ἐν κλίνῃ καταδαρθεῖν, οὐ γὰρ ἔσονται,

οὔτ’ἐν δάπισιν · τίς γὰρ ὑφαίνειν ἐθελήσει χρυσίου ὄντος;

οὔτε μύροισιν μυρίσαι στακτοῖς ὁπόταν νύμφην ἀγάγησθον.

οὔθ’ἱματίων βαπτῶν δαπάναις κοσμῆσαι ποικιλομόρφων.

καίτοι τί πλέον πλουτεῖν ἐστιν τούτων πάντων ἀποροῦντας;

παρ’ἐμοῦ δ’ἔστιν ταῦτ’εὔπορα πάνθ’ὑμῖν ὧν δείσθον · ἐγὼ γὰρ

τὸν χειροτέχνην ὥσπερ δέσποιν’ἐπαναγκάζουσα κάθημαι

διὰ τὴν χρείαν καὶ τὴν πενίαν ζητεῖν ὁπόθεν βίον ἕξει.

σὺ γὰρ ἂν πορίσαι τί δύναι’ἀγαθὸν φῴδων ἐκ βαλανείου

καὶ παιδαρίων ὑποπεινώντων καὶ γραι ·δίων κολοσυρτόν;

φθειρῶντ’ἀριθμὸν καὶ κωνώπων καὶ ψυλλῶν οὐ δὲ λέγω σοι

ὑπὸ τοῦ πλήθους, αἳ βομβοῦσαι περὶ τὴν κεφαλὴν ἀνιῶσιν,

ἐπεγείρουσαι καὶ φράζουσαι, “πεινήσεις, ἀλλ’ἐπανίστω”.

πρὸς δέ γε τούτοις ἀνθ’ἱματίου μὲν ἔχειν ῥάκος · ἀντὶ δὲ κλίνης

στιβάδα σχοίνων κόρεων μεστήν, ἣ τοὺς εὕδοντας ἐγείρει ·

καὶ φορμὸν ἔχειν ἀντὶ τάπητος σαπρόν · ἀντὶ δὲ προσκεφαλαίου

λίθον ἐυμεγέθη πρὸς τῇ κεφαλῇ · σιτεῖσθαι δ’ἀντὶ μὲν ἄρτων

μαλάχης πτόρθους, ἀντὶ δὲ μάζης φυλλεῖ’ἰσχνῶν ῥαφανίδων,

ἀντὶ δὲ θράνους στάμνου κεφαλὴν κατεαγότος, ἀντὶ δὲ μάκτρας

φιδάκνης πλευρὰν ἐρρωγυῖαν καὶ ταύτην. ἆρά γε πολλῶν

ἀγαθῶν πᾶσιν τοῖς ἀνθρώποις ἀποφαίνω σ’αἴτιον οὖσαν;

σὺ μὲν οὐ τὸν ἐμὸν βίον εἴρηκας, τὸν τῶν πτωχῶν δ’ὑπεκρούσω.

οὐκοῦν δήπου τῆς Πτωχείας Πενίαν φαμὲν εἶναι ἀδελφήν.

ὑμεῖς γ’οἵπερ καὶ Θρασυβούλῳ Διονύσιον εἶναι ὅμοιον.

ἀλλ’οὐχ οὑμὸς τοῦτο πέπονθεν βίος οὐ μὰ Δί’, οὐ δέ γε μέλλει.

πτωχοῦ μὲν γὰρ βίος, ὃν σὺ λέγεις, ζῆν ἐστιν μηδὲν ἔχοντα ·

τοῦ δὲ πένητος ζῆν φειδόμενον καὶ τοῖς ἔργοις προς έχοντα,

περιγίγνεσθαι δ’αὐτῷ μηδέν, μὴ μέντοι μη δ’ἐπιλείπειν.

ὡς μακαρίτην ὦ Δάματερ τὸν βίον αὐτοῦ κατέλεξας,

εἰ φεισάμενος καὶ μοχθήσας καταλείψει μη δὲ ταφῆναι.

σκώπτειν πειρᾷ καὶ κωμῳδεῖν τοῦ σπουδάζειν ἀμελήσας,

οὐ γιγνώσκων ὅτι τοῦ Πλούτου παρέχω βελτίονας ἄνδρας

καὶ τὴν γνώμην καὶ τὴν ἰδέαν. παρὰ τῷ μὲν γὰρ ποδαγρῶντες

καὶ γαστρώδεις καὶ παχύκνημοι καὶ πίονές εἰσιν ἀσελγῶς,

παρ’ἐμοὶ δ’ἰσχνοὶ καὶ σφηκώδεις καὶ τοῖς ἐχθροῖς ἀνιαροί.

ἀπὸ τοῦ λιμοῦ γὰρ ἴσως αὐτοῖς τὸ σφηκῶδες σὺ πορίζεις.

περὶ σωφροσύνης ἤδη τοίνυν περανῶ σφῷν κἀναδιδάξω

ὅτι κοσμιότης οἰκεῖ μετ’ἐμοῦ, τοῦ Πλούτου δ’ἐστὶι ὑβρίζειν.

πάνυ γοῦν κλέπτειν κόσμιόν ἐστιν καὶ τοὺς τοίχους διορύττειν.

† νὴ τὸν Δί’, εἰ δεῖ λαθεῖν αὐτόν, πῶς οὐχὶ κόσμιόν ἐστι; †

σκέψαι τοίνυν ἐν ταῖς πόλεσιν τοὺς ῥήτορας, ὡς ὁπόταν μὲν

ὦσι πένητες, περὶ τὸν δῆμον καὶ τὴν πόλιν εἰσὶ δίκαιοι,

πλουτήσαντες δ’ἀπὸ τῶν κοινῶν παραχρῆμ’ἄδικοι γεγένηνται,

ἐπιβουλεύουσίτε τῷ πλήθει καὶ τῷ δήμῳ πολεμοῦσιν.

ἀλλ’οὐ ψεύδει τούτων γ’οὐδέν, καίπερ σφόδρα βάσκανος οὖσα.

ἀτὰρ οὐχ ἧττόν γ’οὐδὲν κλαύσει, μηδὲν ταύτῃ γε κομήσῃς,

ὁτιὴ ζητεῖς τοῦτ’ἀναπείθειν ἡμᾶς, ὡς ἔστιν ἄμεινον

Πενία Πλούτου.

καὶ σύ γ’ἐλέγξαι μ’οὔπω δύνασαι περὶ τούτου,

ἀλλὰ φλυαρεῖς καὶ πτερυγίζεις.

καὶ πῶς φεύγουσί σ’ἅπαντες;

ὅτι βελτίους αὐτοὺς ποιῶ. σκέψασθαι δ’ἔστι μάλιστα

ἀπὸ τῶν παίδων · τοὺς γὰρ πατέρας φεύγουσι φρονοῦντας ἄριστα

αὐτοῖς. οὕτω διαγιγνώσκειν χαλεπὸν πρᾶγμ’ἐστὶ δίκαιον.

τὸν Δία φήσεις ἆρ’οὐκ ὀρθῶς διαγιγνώσκειν τὸ κράτιστον ·

κἀκεῖνος γὰρ τὸν Πλοῦτον ἔχει.

ταύτην δ’ἡμῖν ἀποπέμπει.

ἀλλ’ὦ Κρονικαῖς λήμαις ὄντως λημῶντες τὰς φρένας ἄμφω,

ὁ Ζεὺς δήπου πένεται, καὶ τοῦτ’ἤδη φανερῶς σε διδάξω.

εἰ γὰρ ἐπλούτει, πῶς ἂν ποιῶν τὸν Ὀλυμπικὸν αὐτὸς ἀγῶνα

ἵνα τοὺς Ἕλληνας ἅπαντας ἀεὶ δι’ἔτους πέμπτου ξυναγείρει,

ἀνεκήρυττεν τῶν ἀσκητῶν τοὺς νικῶντας στεφανώσας

κοτίνου στεφάνῳ; καίτοι χρυσῷ μᾶλλον ἐχρῆν, εἴπερ ἐπλούτει.

οὐκοῦν τούτῳ δήπου δηλοῖ τιμῶν τὸν Πλοῦτον ἐκεῖνος ·

φειδόμενος γὰρ καὶ βουλόμενος τούτου μηδὲν δαπανᾶσθαι,

λήροις ἀναδῶν τοὺς νικῶντας τὸν Πλοῦτον ἐᾷ παρ’ἑαυτῷ.

πολὺ τῆς Πενίας πρᾶγμ’αἴσχιον ζητεῖς αὐτῷ περιάψαι,

εἰ πλούσιος ὢν ἀνελεύθερός ἐσθ’οὑτωσὶ καὶ φιλοκερδής.

ἀλλὰ σέ γ’ὁ Ζεὺς ἐξολέσειεν κοτίνου στεφάνῳ στεφανώσας.

τὸ γὰρ ἀντιλέγειν τολμᾶν ὑμᾶς ὡς οὐ πάντ’ἔστ’ἀγάθ’ὑμῖν

διὰ τὴν Πενίαν.

παρὰ τῆς Ἑκάτης ἔξεστιν τοῦτο πυθέσθαι,

εἴτε τὸ πλουτεῖν εἴτε τὸ πεινῆν βέλτιον. φησὶ γὰρ αὕτη

τοὺς μὲν ἔχοντας καὶ πλουτοῦντας δεῖπνον κατὰ μῆν’ἀποπέμπειν,

τοὺς δὲ πένητας τῶν ἀνθρώπων ἁρπάζειν πρὶν καταθεῖναι.

ἀλλὰ φθείρου καὶ μὴ γρύξῃς

ἔτι μη δ’ὁτιοῦν.

οὐ γὰρ πείσεις, οὐ δ’ἢν πείσῃς.

ὦ πόλις Ἄργους, κλύεθ’οἷα λέγει.

Παύσωνα κάλει τὸν ξύσσιτον.

τί πάθω τλήμων;

ἔρρ’ἐς κόρακας θᾶττον ἀφ’ἡμῶν.

εἶμι δὲ ποῖ γῆς;

ἐς τὸν κύφων’· ἀλλ’οὐ μέλλειν

χρῆν σ’, ἀλλ’ἀνύειν.

ἦ μὴν ὑμεῖς γ’ἔτι μ’ἐνταυθοῖ

τότε νοστήσεις · νῦν δὲ φθείρου.

κρεῖττον γάρ μοι πλουτεῖν ἐστίν,

σὲ δ’ἐᾶν κλάειν μακρὰ τὴν κεφαλήν.

νὴ Δί’ἐγὼ γοῦν ἐθέλω πλουτῶν

εὐωχεῖσθαι μετὰ τῶν παίδων

τῆςτε γυναικός, καὶ λουσάμενος

λιπαρὸς χωρῶν ἐκ βαλανείου

τῶν χειροτεχνῶν

καὶ τῆς Πενίας καταπαρδεῖν.

αὕτη μὲν ἡμῖν ἡπίτριπτος οἴχεται.

ἐγὼ δὲ καὶ σύ γ’ὡς τάχιστα τὸν θεὸν

ἐγκατακλινοῦντ’ἄγωμεν εἰς Ἀσκληπιοῦ.

καὶ μὴ διατρίβωμέν γε, μὴ πάλιν τις αὖ

ἐλθὼν διακωλύσῃ τι τῶν προὔργου ποιεῖν.

παῖ Καρίων τὰ στρώματ’ἐκφέρειν σ’ἐχρῆν

αὐτόντ’ἄγειν τὸν Πλοῦτον, ὡς νομίζεται,

καὶ τἄλλ’ὅσ’ἐστὶν ἔνδον ηὐτρεπισμένα.

ὦ πλεῖστα Θησείοις μεμυστιλημένοι

γέροντες ἄνδρες ἐπ’ὀλιγίστοις ἀλφίτοις,

ὡς εὐτυχεῖθ’, ὡς μακαρίως πεπράγατε,

ἄλλοιθ’ὅσοις μέτεστι τοῦ χρηστοῦ τρόπου.

τί δ’ἔστιν ὦ βέλτιστε τῶν σαυτοῦ φίλων;

φαίνει γὰρ ἥκειν ἄγγελος χρηστοῦ τινος.

ὁ δεσπότης πέπραγεν εὐτυχέστατα,

μᾶλλον δ’ὁ Πλοῦτος αὐτός · ἀντὶ γὰρ τυφλοῦ

ἐξωμμάτωται καὶ λελάμπρυνται κόρας,

Ἀσκληπιοῦ παιῶνος εὐμενοῦς τυχών.

λέγεις μοι χαράν, λέγεις μοι βοάν.

πάρεστι χαίρειν, ἤντε βούλησθ’ἤντε μή.

ἀναβοάσομαι τὸν εὔπαιδα καὶ

μέγα βροτοῖσι φέγγος Ἀσκληπιόν.

τίς ἡ βοή ποτ’ἐστίν; ἆρ’ἀγγέλλεται

χρηστόν τι; τοῦτο γὰρ ποθοῦσ’ἐγὼ πάλαι

ἔνδον κάθημαι περιμένουσα τουτονί.

ταχέως ταχέως φέρ’οἶνον ὦ δέσποιν’, ἵνα

καὐτὴ πίῃς · φιλεῖς δὲ δρῶσ’αὐτὸ σφόδρα ·

ὡς ἀγαθὰ συλλήβδην ἅπαντά σοι φέρω.

καὶ ποῦ στιν;

ἐν τοῖς λεγομένοις εἴσει τάχα.

πέραινε τοίνυν ὅ τι λέγεις ἀνύσας ποτέ.

ἄκουε τοίνυν, ὡς ἐγὼ τὰ πράγματα

ἐκ τῶν ποδῶν ἐς τὴν κεφαλήν σοι πάντ’ἐρῶ.

μὴ δῆτ’ἔμοιγ’ἐς τὴν κεφαλήν.

μὴ τἀγαθὰ

ἃ νῦν γεγένηται;

μὴ μὲν οὖν τὰ πράγματα.

ὡς γὰρ τάχιστ’ἀφικόμεθα πρὸς τὸν θεὸν