The Women of Trachis

λόγος μέν ἐστ’ἀρχαῖος ἀνθρώπων φανείς,

ὡς οὐκ ἂν αἰῶν’ἐκμάθοις βροτῶν, πρὶν ἂν

θάνῃ τις, οὔτ’εἰ χρηστὸς οὔτ’εἴ τῳ κακός ·

ἐγὼ δὲ τὸν ἐμόν, καὶ πρὶν εἰς Ἅιδου μολεῖν,

ἔξοιδ’ἔχουσα δυστυχῆτε καὶ βαρύν,

ἥτις πατρὸς μὲν ἐν δόμοισιν Οἰνέως

ναίουσ’ἔτ’ἐν Πλευρῶνι νυμφείων ὄκνον

ἄλγιστον ἔσχον, εἴ τις Αἰτωλὶς γυνή.

μνηστὴρ γὰρ ἦν μοι ποταμός, Ἀχελῷον λέγω,

ὅς μ’ἐν τρισὶν μορφαῖσιν ἐξῄτει πατρός,

φοιτῶν ἐναργὴς ταῦρος, ἄλλοτ’αἰόλος

δράκων ἑλικτός, ἄλλοτ’ἀνδρείῳ κύτει

βούπρῳρος · ἐκ δὲ δασκίου γενειάδος

κρουνοὶ διερραίνοντο κρηναίου ποτοῦ.

τοιόνδ’ἐγὼ μνηστῆρα προσδεδεγμένη

δύστηνος αἰεὶ κατθανεῖν ἐπηυχόμην,

πρὶν τῆσδε κοίτης ἐμπελασθῆναί ποτε.

χρόνῳ δ’ἐν ὑστέρῳ μέν, ἀσμένῃ δέ μοι,

ὁ κλεινὸς ἦλθε Ζηνὸς Ἀλκμήνηςτε παῖς ·

ὃς εἰς ἀγῶνα τῷδε συμπεσὼν μάχης

ἐκλύεταί με · καὶ τρόπον μὲν ἂν πόνων

οὐκ ἂν διείποιμ’· οὐ γὰρ οἶδ’· ἀλλ’ὅστις ἦν

θακῶν ἀταρβὴς τῆς θέας, ὅδ’ἂν λέγοι ·

ἐγὼ γὰρ ἥμην ἐκπεπληγμένη φόβῳ

μή μοι τὸ κάλλος ἄλγος ἐξεύροι ποτέ.

τέλος δ’ἔθηκε Ζεὺς ἀγώνιος καλῶς,

εἰ δὴ καλῶς. λέχος γὰρ Ἡρακλεῖ κριτὸν

ξυστᾶσ’ἀεί τιν’ἐκ φόβου φόβον τρέφω,

κείνου προκηραίνουσα · νὺξ γὰρ εἰσάγει

καὶ νὺξ ἀπωθεῖ διαδεδεγμένη πόνον.

κἀφύσαμεν δὴ παῖδας, οὓς κεῖνός ποτε,

γῄτης ὅπως ἄρουραν ἔκτοπον λαβών,

σπείρων μόνον προσεῖδε κἀξαμῶν ἅπαξ.

τοιοῦτος αἰὼν εἰς δόμουςτε κἀκ δόμων

αἰεὶ τὸν ἄνδρ’ἔπεμπε λατρεύοντά τῳ.

νῦν δ’ἡνίκ’ἄθλων τῶνδ’ὑπερτελὴς ἔφυ,

ἐνταῦθα δὴ μάλιστα ταρβήσασ’ἔχω.

ἐξ οὗ γὰρ ἔκτα κεῖνος Ἰφίτου βίαν,

ἡμεῖς μὲν ἐν Τραχῖνι τῇδ’ἀνάστατοι

ξένῳ παρ’ἀνδρὶ ναίομεν, κεῖνος δ’ὅπου

βέβηκεν οὐδεὶς οἶδε · πλὴν ἐμοὶ πικρὰς

ὠδῖνας αὐτοῦ προσβαλὼν ἀποίχεται.

σχεδὸν δ’ἐπίσταμαί τι πῆμ’ἔχοντά νιν ·

χρόνον γὰρ οὐχὶ βαιόν, ἀλλ’ἤδη δέκα

μῆνας πρὸς ἄλλοις πέντ’ἀκήρυκτος μένει.

κἀστίν τι δεινὸν πῆμα · τοιαύτην ἐμοὶ

δέλτον λιπὼν ἔστειχε, τὴν ἐγὼ θαμὰ

θεοῖς ἀρῶμαι πημονῆς ἄτερ λαβεῖν.

δέσποινα Δῃάνειρα, πολλὰ μέν σ’ἐγὼ

κατεῖδον ἤδη πανδάκρυτ’ὀδύρματα

τὴν Ἡράκλειον ἔξοδον γοωμένην ·

νῦν δ’, εἰ δίκαιον τοὺς ἐλευθέρους φρενοῦν

γνώμαισι δούλαις, κἀμὲ χρὴ φράσαι τὸ σόν ·

πῶς παισὶ μὲν τοσοῖσδε πληθύεις, ἀτὰρ

ἀνδρὸς κατὰ ζήτησιν οὐ πέμπεις τινά,

μάλιστα δ’ὅνπερ εἰκὸς Ὕλλον, εἰ πατρὸς

νέμοι τιν’ὤραν τοῦ καλῶς πράσσειν δοκεῖν;

ἐγγὺς δ’ὅδ’αὐτὸς ἀρτίπους θρῴσκει δόμους,

ὥστ’εἴ τί σοι πρὸς καιρὸν ἐννέπειν δοκῶ,

πάρεστι χρῆσθαι τἀνδρὶ τοῖςτ’ἐμοῖς λόγοις.

ὦ τέκνον, ὦ παῖ, κἀξ ἀγεννήτων ἄρα

μῦθοι καλῶς πίπτουσιν · ἥδε γὰρ γυνὴ

δούλη μέν, εἴρηκεν δ’ἐλεύθερον λόγον.

ποῖον; δίδαξον, μῆτερ, εἰ διδακτά μοι.

σὲ πατρὸς οὕτω δαρὸν ἐξενωμένου

τὸ μὴ πυθέσθαι ποῦ ’στιν, αἰσχύνην φέρειν.

ἀλλ’οἶδα, μύθοις εἴ τι πιστεύειν χρεών.

καὶ ποῦ κλύεις νιν, τέκνον, ἱδρῦσθαι χθονός;

τὸν μὲν παρελθόντ’ἄροτον ἐν μήκει χρόνου

Λυδῇ γυναικί φασί νιν λάτριν πονεῖν.

πᾶν τοίνυν, εἰ καὶ τοῦτ’ἔτλη, κλύοι τις ἄν.

ἀλλ’ἐξαφεῖται τοῦδέ γ’, ὡς ἐγὼ κλύω.

ποῦ δῆτα νῦν ζῶν ἢ θανὼν ἀγγέλλεται;

Εὐβοΐδα χώραν φασίν, Εὐρύτου πόλιν,

ἐπιστρατεύειν αὐτὸν ἢ μέλλειν ἔτι.

ἆρ’οἶσθα δῆτ’, ὦ τέκνον, ὡς ἔλειπέ μοι

μαντεῖα πιστὰ τῆσδε τῆς χώρας πέρι;

τὰ ποῖα, μῆτερ; τὸν λόγον γὰρ ἀγνοῶ.

ὡς ἢ τελευτὴν τοῦ βίου μέλλει τελεῖν

ἢ τοῦτον ἄρας ἆθλον εἰς τό γ’ὕστερον

τὸν λοιπὸν ἤδη βίοτον εὐαίων’ἔχειν.

ἐν οὖν ῥοπῇ, τοιᾷδε κειμένῳ, τέκνον,

οὐκ εἶ ξυνέρξων, ἡνίκ’ἢ σεσώσμεθα

ἢ πίπτομεν σοῦ πατρὸς ἐξολωλότος

κείνου βίον σώσαντος, ἢ οἰχόμεσθ’ἅμα;

ἀλλ’εἶμι, μῆτερ · εἰ δὲ θεσφάτων ἐγὼ

βάξιν κατῄδη τῶνδε, κἂν πάλαι παρῆ ·

νῦν δ’ὁ ξυνήθης πότμος οὐκ εἴα πατρὸς

ἡμᾶς προταρβεῖν οὐ δὲ δειμαίνειν ἄγαν.

νῦν δ’ὡς ξυνίημ’, οὐδὲν ἐλλείψω τὸ μὴ οὐ

πᾶσαν πυθέσθαι τῶνδ’ἀλήθειαν πέρι.

χώρει νυν, ὦ παῖ · καὶ γὰρ ὑστέρῳ τό γ’εὖ

πράσσειν, ἐπεὶ πύθοιτο, κέρδος ἐμπολᾷ.

ὃν αἰόλα νὺξ ἐναριζομένα

τίκτει κατευνάζειτε, φλογιζόμενον

Ἅλιον Ἅλιον αἰτῶ

τοῦτο καρῦξαι, τὸν Ἀλκμήνας πόθι μοι πόθι παῖς

ναίει ποτ’, ὦ λαμπρᾷ στεροπᾷ φλεγέθων,

ἢ ποντίας αὐλῶνος ἢ δισσαῖσιν ἀπείροις κλιθείς,

εἴπ’, ὦ κρατιστεύων κατ’ὄμμα.

ποθουμένᾳ γὰρ φρενὶ πυνθάνομαι

τὰν ἀμφινεικῆ Δηιάνειραν ἀεί,

οἷά τιν’ἄθλιον ὄρνιν,

οὔποτ’εὐνάζειν ἀδακρύτων βλεφάρων πόθον, ἀλλ’

εὔμναστον ἀνδρὸς δεῖμα τρέφουσαν ὁδοῦ

ἐνθυμίοις εὐναῖς ἀνανδρώτοισι τρύχεσθαι, κακὰν

δύστανον ἐλπίζουσαν αἶσαν.

πολλὰ γὰρ ὥστ’ἀκάμαντος ἢ νότου ἢ βορέα τις

κύματ’ἂν εὐρέϊ πόντῳ βάντ’ἐπιόντατ’ἴδοι,

οὕτω δὲ τὸν Καδμογενῆ τρέφει, τὸ δ’αὔξει,

βιότου πολύπονον ὥσπερ πέλαγος

Κρήσιον. ἀλλά τις θεῶν αἰὲν ἀναμπλάκητον Ἅιδα

σφε δόμων ἐρύκει.

ὧν ἐπιμεμφομένα σ’ἁδεῖα μέν, ἀντία δ’οἴσω.

φαμὶ γὰρ οὐκ ἀποτρύειν ἐλπίδα τὰν ἀγαθὰν

χρῆναί σ’· ἀνάλγητα γὰρ οὐ δ’ὁ πάντα κραίνων βασιλεὺς ἐπέβαλε θνατοῖς Κρονίδας ·

ἀλλ’ἐπὶ πῆμα καὶ χαρὰ πᾶσι κυκλοῦσιν, οἷον

ἄρκτου στροφάδες κέλευθοι.

μένει γὰρ οὔτ’αἰόλα

νὺξ βροτοῖσιν οὔτε κῆρες

οὔτε πλοῦτος, ἀλλ’ἄφαρ

βέβακε, τῷ δ’ἐπέρχεται

χαίρειντε καὶ στέρεσθαι.

ἃ καὶ σὲ τὰν ἄνασσαν ἐλπίσιν λέγω

τάδ’αἰὲν ἴσχειν · ἐπεὶ τίς ὧδε

τέκνοισι Ζῆν’ἄβουλον εἶδεν;

πεπυσμένη μέν, ὡς ἀπεικάσαι, πάρει

πάθημα τοὐμόν · ὡς δ’ἐγὼ θυμοφθορῶ,

μήτ’ἐκμάθοις παθοῦσα νῦν δ’ἄπειρος εἶ.

τὸ γὰρ νεάζον ἐν τοιοῖσδε βόσκεται

χώροισιν αὑτοῦ, καί νιν οὐ θάλπος θεοῦ

οὐ δ’ὄμβρος οὐ δὲ πνευμάτων οὐδὲν κλονεῖ,

ἀλλ’ἡδοναῖς ἄμοχθον ἐξαίρει βίον

ἐς τοῦθ’ἕως τις ἀντὶ παρθένου γυνὴ

κληθῇ λάβῃτ’ἐν νυκτὶ φροντίδων μέρος,

ἤτοι πρὸς ἀνδρὸς ἢ τέκνων φοβουμένη.

τότ’ἄν τις εἰσίδοιτο, τὴν αὑτοῦ σκοπῶν

πρᾶξιν, κακοῖσιν οἷς ἐγὼ βαρύνομαι.

πάθη μὲν οὖν δὴ πόλλ’ἔγωγ’ἐκλαυσάμην ·

ἓν δ’, οἷον οὔπω πρόσθεν, αὐτίκ’ἐξερῶ.

ὁδὸν γὰρ ἦμος τὴν τελευταίαν ἄναξ

ὡρμᾶτ’ἀπ’οἴκων Ἡρακλῆς, τότ’ἐν δόμοις

λείπει παλαιὰν δέλτον ἐγγεγραμμένην

ξυνθήμαθ’, ἁμοὶ πρόσθεν οὐκ ἔτλη ποτέ,

πολλοὺς ἀγῶνας ἐξιών, οὔπω φράσαι,

ἀλλ’ὥς τι δράσων εἷρπε κοὐ θανούμενος.

νῦν δ’ὡς ἔτ’οὐκ ὢν εἶπε μὲν λέχους ὅ τι

χρείη μ’ἑλέσθαι κτῆσιν εἶπε δ’ἣν τέκνοις

μοῖραν πατρῴας γῆς διαιρετὸν νέμοι,

χρόνον προτάξας ὡς τρίμηνον ἡνίκα

χώρας ἀπείη κἀνιαύσιον βεβώς,

τότ’ἢ θανεῖν χρείη σφε τῷδε τῷ χρόνῳ

ἢ τοῦθ’ὑπεκδραμόντα τοῦ χρόνου τέλος

τὸ λοιπὸν ἤδη ζῆν ἀλυπήτῳ βίῳ.

τοιαῦτ’ἔφραζε πρὸς θεῶν εἱμαρμένα

τῶν Ἡρακλείων ἐκτελευτᾶσθαι πόνων,

ὡς τὴν παλαιὰν φηγὸν αὐδῆσαί ποτε

Δωδῶνι δισσῶν ἐκ Πελειάδων ἔφη.

καὶ τῶνδε ναμέρτεια συμβαίνει χρόνου

τοῦ νῦν παρόντος, ὡς τελεσθῆναι χρεών ·

ὥσθ’ἡδέως εὕδουσαν ἐκπηδᾶν ἐμὲ

φόβῳ, φίλαι, ταρβοῦσαν, εἴ με χρὴ μένειν

πάντων ἀρίστου φωτὸς ἐστερημένην.

εὐφημίαν νῦν ἴσχ’· ἐπεὶ καταστεφῆ

στείχονθ’ὁρῶ τιν’ἄνδρα πρὸς χαρὰν λόγων.

δέσποινα Δῃάνειρα, πρῶτος ἀγγέλων

ὄκνου σε λύσω · τὸν γὰρ Ἀλκμήνης τόκον

καὶ ζῶντ’ἐπίστω καὶ κρατοῦντα κἀκ μάχης

ἄγοντ’ἀπαρχὰς θεοῖσι τοῖς ἐγχωρίοις.

τίν’εἶπας, ὦ γεραιέ, τόνδε μοι λόγον;

τάχ’ἐς δόμους σοὺς τὸν πολύζηλον πόσιν

ἥξειν φανέντα σὺν κράτει νικηφόρῳ.

καὶ τοῦ τόδ’ἀστῶν ἢ ξένων μαθὼν λέγεις;

ἐν βουθερεῖ λειμῶνι πρὸς πολλοὺς θροεῖ

Λίχας ὁ κῆρυξ ταῦτα · τοῦδ’ἐγὼ κλύων

ἀπῇξ’, ὅπως τοι πρῶτος ἀγγείλας τάδε

πρὸς σοῦ τι κερδάναιμι καὶ κτῴμην χάριν.

αὐτὸς δὲ πῶς ἄπεστιν, εἴπερ εὐτυχεῖ;

οὐκ εὐμαρείᾳ χρώμενος πολλῇ, γύναι.

κύκλῳ γὰρ αὐτὸν Μηλιεὺς ἅπας λεὼς

κρίνει παραστάς, οὐ δ’ἔχει βῆναι πρόσω ·

τὸ γὰρ ποθοῦν ἕκαστος ἐκμαθεῖν θέλων

οὐκ ἂν μεθεῖτο, πρὶν καθ’ἡδονὴν κλύειν.

οὕτως ἐκεῖνος οὐχ ἑκών, ἑκοῦσι δὲ

ξύνεστιν · ὄψει δ’αὐτὸν αὐτίκ’ἐμφανῆ.

ὦ Ζεῦ, τὸν Οἴτης ἄτομον ὃς λειμῶν’ἔχεις,

ἔδωκας ἡμῖν ἀλλὰ σὺν χρόνῳ χαράν.

φωνήσατ’, ὦ γυναῖκες, αἵτ’εἴσω στέγης

αἵτ’ἐκτὸς αὐλῆς, ὡς ἄελπτον ὄμμ’ἐμοὶ

φήμης ἀνασχὸν τῆσδε νῦν καρπούμεθα.

ἀνολολυξάτω δόμοις ἐφεστίοις

ἀλαλαγαῖς ὁ μελλόνυμφος, ἐν δὲ

κοινὸς ἀρσένων ἴτω

κλαγγὰ τὸν εὐφαρέτραν

Ἀπόλλω προστάταν · ὁμοῦ δὲ

παιᾶνα παιᾶν’ἀνάγετ’, ὦ παρθένοι,

βοᾶτε τὰν ὁμόσπορον

Ἄρτεμιν Ὀρτυγίαν

ἐλαφαβόλον ἀμφίπυρον,

γείτονάςτε Νύμφας.

ἀείρομαι οὐ δ’ἀπώσομαι

τὸν αὐλόν, ὦ τύραννε τᾶς ἐμᾶς φρενός.

ἰδού μ’ἀναταράσσει,

εὐοῖ μ’,

ὁ κισσὸς ἄρτι βακχίαν

ὑποστρέφων ἅμιλλαν. ἰὼ ἰὼ Παιάν.

ἴδ’, ὦ φίλα γύναι,

τάδ’ἀντίπρῳρα δή σοι

βλέπειν πάρεστ’ἐναργῆ.

ὁρῶ, φίλαι γυναῖκες, οὐ δέ μ’ὄμματος

φρουρὰν παρῆλθε, τόνδε μὴ λεύσσειν στόλον ·

χαίρειν δὲ τὸν κήρυκα προυννέπω, χρόνῳ

πολλῷ φανέντα, χαρτὸν εἴ τι καὶ φέρεις.

ἀλλ’εὖ μὲν ἵγμεθ’, εὖ δὲ προσφωνούμεθα,

γύναι, κατ’ἔργου κτῆσιν · ἄνδρα γὰρ καλῶς

πράσσοντ’ἀνάγκη χρηστὰ κερδαίνειν ἔπη.

ὦ φίλτατ’ἀνδρῶν, πρῶθ’ἃ πρῶτα βούλομαι

δίδαξον, εἰ ζῶνθ’Ἡρακλῆ προσδέξομαι.

ἔγωγέ τοι σφ’ἔλειπον ἰσχύοντάτε

καὶ ζῶντα καὶ θάλλοντα κοὐ νόσῳ βαρύν.

ποῦ γῆς; πατρῴας εἴτε βαρβάρου; λέγε.

ἀκτή τις ἔστ’Εὐβοιίς, ἔνθ’ὁρίζεται

βωμοὺς τέλητ’ἔγκαρπα Κηναίῳ Διί.

εὐκταῖα φαίνων ἢ ἀπὸ μαντείας τινός;

εὐχαῖς ὅθ’ᾕρει τῶνδ’ἀνάστατον δορὶ

χώραν γυναικῶν ὧν ὁρᾷς ἐν ὄμμασιν.

αὗται δέ, πρὸς θεῶν, τοῦ ποτ’εἰσὶ καὶ τίνες;

οἰκτραὶ γάρ, εἰ μὴ ξυμφοραὶ κλέπτουσί με.

ταύτας ἐκεῖνος Εὐρύτου πέρσας πόλιν

ἐξείλεθ’αὑτῷ κτῆμα καὶ θεοῖς κριτόν.

ἦ κἀπὶ ταύτῃ τῇ πόλει τὸν ἄσκοπον

χρόνον βεβὼς ἦν ἡμερῶν ἀνήριθμον;

οὔκ, ἀλλὰ τὸν μὲν πλεῖστον ἐν Λυδοῖς χρόνον

κατείχεθ’, ὥς φησ’αὐτός, οὐκ ἐλεύθερος,

ἀλλ’ἐμποληθείς · τοῦ λόγου δ’οὐ χρὴ φθόνον,

γύναι, προσεῖναι, Ζεὺς ὅτου πράκτωρ φανῇ.

κεῖνος δὲ πραθεὶς Ὀμφάλῃ τῇ βαρβάρῳ

ἐνιαυτὸν ἐξέπλησεν, ὡς αὐτὸς λέγει.

χοὔτως ἐδήχθη τοῦτο τοὔνειδος λαβὼν

ὥσθ’ὅρκον αὑτῷ προσβαλὼν διώμοσεν,

ἦ μὴν τὸν ἀγχιστῆρα τοῦδε τοῦ πάθους

ξὺν παιδὶ καὶ γυναικὶ δουλώσειν ἔτι.

κοὐχ ἡλίωσε τοὔπος, ἀλλ’ὅθ’ἁγνὸς ἦν,

στρατὸν λαβὼν ἐπακτὸν ἔρχεται πόλιν

τὴν Εὐρυτείαν. τόνδε γὰρ μεταίτιον

μόνον βροτῶν ἔφασκε τοῦδ’εἶναι πάθους ·

ὃς αὐτὸν ἐλθόντ’ἐς δόμους ἐφέστιον,

ξένον παλαιὸν ὄντα, πολλὰ μὲν λόγοις

ἐπερρόθησε, πολλὰ δ’ἀτηρᾷ φρενί,

λέγων χεροῖν μὲν ὡς ἄφυκτ’ἔχων βέλη

τῶν ὧν τέκνων λείποιτο πρὸς τόξου κρίσιν,

φωνεῖ δὲ δοῦλος ἀνδρὸς ὡς ἐλευθέρου

ῥαίοιτο · δείπνοις δ’ἡνίκ’ἦν ᾠνωμένος,

ἔρριψεν ἐκτὸς αὐτόν. ὧν ἔχων χόλον,

ὡς ἵκετ’αὖθις Ἴφιτος Τιρυνθίαν

πρὸς κλιτύν, ἵππους νομάδας ἐξιχνοσκοπῶν,

τότ’ἄλλοσ’αὐτὸν ὄμμα, θατέρᾳ δὲ νοῦν

ἔχοντ’, ἀπ’ἄκρας ἧκε πυργώδους πλακός.

ἔργου δ’ἕκατι τοῦδε μηνίσας ἄναξ

ὁ τῶν ἁπάντων Ζεὺς πατὴρ Ὀλύμπιος

πρατόν νιν ἐξέπεμψεν οὐ δ’ἠνέσχετο,

ὁθούνεκ’αὐτὸν μοῦνον ἀνθρώπων δόλῳ

ἔκτεινεν · εἰ γὰρ ἐμφανῶς ἠμύνατο,

Ζεύς τἂν συνέγνω ξὺν δίκῃ χειρουμένῳ ·

ὕβριν γὰρ οὐ στέργουσιν οὐ δὲ δαίμονες.

κεῖνοι δ’ὑπερχλίοντες ἐκ γλώσσης κακῆς

αὐτοὶ μὲν Ἅιδου πάντες εἴσ’οἰκήτορες,

πόλις δὲ δούλη · τάσδε δ’ἅσπερ εἰσορᾷς

ἐξ ὀλβίων ἄζηλον εὑροῦσαι βίον

χωροῦσι πρὸς σέ · ταῦτα γὰρ πόσιςτε σὸς

ἐφεῖτ’, ἐγὼ δὲ πιστὸς ὢν κείνῳ τελῶ.

αὐτὸν δ’ἐκεῖνον, εὖτ’ἂν ἁγνὰ θύματα

ῥέξῃ πατρῴῳ Ζηνὶ τῆς ἁλώσεως,

φρόνει νιν ὡς ἥξοντα · τοῦτο γὰρ λόγου

πολλοῦ καλῶς λεχθέντος ἥδιστον κλύειν.

ἄνασσα, νῦν σοι τέρψις ἐμφανὴς κυρεῖ,

τῶν μὲν παρόντων, τὰ δὲ πεπυσμένῃ λόγῳ.

πῶς δ’οὐκ ἐγὼ χαίροιμ’ἄν, ἀνδρὸς εὐτυχῆ

κλύουσα πρᾶξιν τήνδε, πανδίκῳ φρενί;

πολλή ’στ’ἀνάγκη τῇδε τοῦτο συντρέχειν.

ὅμως δ’ἔνεστι τοῖσιν εὖ σκοπουμένοις

ταρβεῖν τὸν εὖ πράσσοντα, μὴ σφαλῇ ποτε.

ἐμοὶ γὰρ οἶκτος δεινὸς εἰσέβη, φίλαι,

ταύτας ὁρώσῃ δυσπότμους ἐπὶ ξένης

χώρας ἀοίκους ἀπάτοράςτ’ἀλωμένας,

αἳ πρὶν μὲν ἦσαν ἐξ ἐλευθέρων ἴσως

ἀνδρῶν, τανῦν δὲ δοῦλον ἴσχουσιν βίον.

ὦ Ζεῦ τροπαῖε, μή ποτ’εἰσίδοιμί σε

πρὸς τοὐμὸν οὕτω σπέρμα χωρήσαντά ποι,

μη δ’, εἴ τι δράσεις, τῆσδέ γε ζώσης ἔτι.

οὕτως ἐγὼ δέδοικα τάσδ’ὁρωμένη.

ὦ δυστάλαινα, τίς ποτ’εἶ νεανίδων;

ἄνανδρος ἢ τεκνοῦσσα; πρὸς μὲν γὰρ φύσιν

πάντων ἄπειρος τῶνδε, γενναία δέ τις.

Λίχα, τίνος ποτ’ἐστὶν ἡ ξένη βροτῶν;

τίς ἡ τεκοῦσα, τίς δ’ὁ φιτύσας πατήρ;

ἔξειπ’· ἐπεί νιν τῶνδε πλεῖστον ᾤκτισα

βλέπουσ’, ὅσῳπερ καὶ φρονεῖν οἶδεν μόνη.

τί δ’οἶδ’ἐγώ, τί δ’ἄν με καὶ κρίνοις; ἴσως

γέννημα τῶν ἐκεῖθεν οὐκ ἐν ὑστάτοις.

μὴ τῶν τυράννων; Εὐρύτου σπορά τις ἦν;

οὐκ οἶδα · καὶ γὰρ οὐ δ’ἀνιστόρουν μακράν.

οὐ δ’ὄνομα πρός του τῶν ξυνεμπόρων ἔχεις;

ἥκιστα · σιγῇ τοὐμὸν ἔργον ἤνυτον.

εἴπ’, ὦ τάλαιν’, ἀλλ’ἡμὶν ἐκ σαυτῆς, ἐπεὶ

καὶ ξυμφορά τοι μὴ εἰδέναι σέ γ’ἥτις εἶ.

οὔ τἄρα τῷ γε πρόσθεν οὐδὲν ἐξ ἴσου

χρόνῳ διήσει γλῶσσαν, ἥτις οὐδαμὰ

προύφηνεν οὔτε μείζον’οὔτ’ἐλάσσονα,

ἀλλ’αἰὲν ὠδίνουσα συμφορᾶς βάρος

δακρυρροεῖ δύστηνος, ἐξ ὅτου πάτραν

διήνεμον λέλοιπεν · ἡ δέ τοι τύχη

κακὴ μὲν αὐτῇ γ’, ἀλλὰ συγγνώμην ἔχει.

ἡ δ’οὖν ἐάσθω, καὶ πορευέσθω στέγας

οὕτως ὅπως ἥδιστα, μη δὲ πρὸς κακοῖς

τοῖς οὖσιν ἄλλην πρός γ’ἐμοῦ λύπην λάβοι ·

ἅλις γὰρ ἡ παροῦσα. πρὸς δὲ δώματα

χωρῶμεν ἤδη πάντες, ὡς σύθ’οἷ θέλεις

σπεύδῃς, ἐγώτε τἄνδον ἐξαρκῆ τιθῶ.

αὐτοῦ γε πρῶτον βαιὸν ἀμμείνασ’, ὅπως

μάθῃς ἄνευ τῶνδ’, οὕστινάςτ’ἄγεις ἔσω,

ὧντ’οὐδὲν εἰσήκουσας ἐκμάθῃς ἃ δεῖ ·

τούτων ἔχω γὰρ πάντ’ἐπιστήμην ἐγώ.

τί δ’ἐστί; τοῦ με τήνδ’ἐφίστασαι βάσιν;

σταθεῖσ’ἄκουσον · καὶ γὰρ οὐ δὲ τὸν πάρος

μῦθον μάτην ἤκουσας, οὐ δὲ νῦν δοκῶ.

πότερον ἐκείνους δῆτα δεῦρ’αὖθις πάλιν

καλῶμεν, ἢ ’μοὶ ταῖσδέτ’ἐξειπεῖν θέλεις;

σοὶ ταῖσδέτ’οὐδὲν εἴργεται, τούτους δ’ἔα.

καὶ δὴ βεβᾶσι, χὠ λόγος σημαινέτω.

ἁνὴρ ὅδ’οὐδὲν ὧν ἔλεξεν ἀρτίως

φωνεῖ δίκης ἐς ὀρθόν, ἀλλ’ἢ νῦν κακὸς

ἢ πρόσθεν οὐ δίκαιος ἄγγελος παρῆν.

τί φής; σαφῶς μοι φράζε πᾶν ὅσον νοεῖς.

ἃ μὲν γὰρ ἐξείρηκας ἀγνοία μ’ἔχει.

τούτου λέγοντος τἀνδρὸς εἰσήκουσ’ἐγώ,

πολλῶν παρόντων μαρτύρων, ὡς τῆς κόρης

ταύτης ἕκατι κεῖνος Εὔρυτόνθ’ἕλοι

τήνθ’ὑψίπυργον Οἰχαλίαν, Ἔρως δέ νιν

μόνος θεῶν θέλξειεν αἰχμάσαι τάδε,

οὐ τἀπὶ Λυδοῖς οὐ δ’ὑπ’Ὀμφάλῃ πόνων

λατρεύματ’οὐ δ’ὁ ῥιπτὸς Ἰφίτου μόρος ·

ὃν νῦν παρώσας οὗτος ἔμπαλιν λέγει.

ἀλλ’ἡνίκ’οὐκ ἔπειθε τὸν φυτοσπόρον

τὴν παῖδα δοῦναι, κρύφιον ὡς ἔχοι λέχος,

ἔγκλημα μικρὸν αἰτίανθ’ἑτοιμάσας

ἐπιστρατεύει πατρίδα τὴν ταύτης, ἐν ᾗ

τὸν Εὔρυτον τόνδ’εἶπε δεσπόζειν θρόνων,

κτείνειτ’ἄνακτα πατέρα τῆσδε καὶ πόλιν

ἔπερσε. καὶ νῦν, ὡς ὁρᾷς, ἥκει δόμους

ὡς τούσδε πέμπων οὐκ ἀφροντίστως, γύναι,

οὐ δ’ὥστε δούλην · μη δὲ προσδόκα τόδε ·

οὐ δ’εἰκός, εἴπερ ἐντεθέρμανται πόθῳ.

ἔδοξεν οὖν μοι πρὸς σὲ δηλῶσαι τὸ πᾶν,

δέσποιν’, ὃ τοῦδε τυγχάνω μαθὼν πάρα.

καὶ ταῦτα πολλοὶ πρὸς μέσῃ Τραχινίων

ἀγορᾷ συνεξήκουον ὡσαύτως ἐμοί,

ὥστ’ἐξελέγχειν · εἰ δὲ μὴ λέγω φίλα,

οὐχ ἥδομαι, τὸ δ’ὀρθὸν ἐξείρηχ’ὅμως.

οἴμοι τάλαινα, ποῦ ποτ’εἰμὶ πράγματος;

τίν’εἰσδέδεγμαι πημονὴν ὑπόστεγον

λαθραῖον; ὦ δύστηνος · ἆρ’ἀνώνυμος

πέφυκεν, ὥσπερ οὑπάγων διώμνυτο;

ἦ κάρτα λαμπρὰ καὶ κατ’ὄνομα καὶ φύσιν,

πατρὸς μὲν οὖσα γένεσιν Εὐρύτου ποτὲ

Ἰόλη ’καλεῖτο, τῆς ἐκεῖνος οὐδαμὰ

βλάστας ἐφώνει, δῆθεν οὐδὲν ἱστορῶν.

ὄλοιντο — μή τι πάντες οἱ κακοί, τὰ δὲ

λαθραῖ’ὃς ἀσκεῖ μὴ πρέποντ’αὐτῷ κακά.

τί χρὴ ποεῖν, γυναῖκες; ὡς ἐγὼ λόγοις

τοῖς νῦν παροῦσιν ἐκπεπληγμένη κυρῶ.

πεύθου μολοῦσα τἀνδρός, ὡς τάχ’ἂν σαφῆ

λέξειεν, εἴ νιν πρὸς βίαν κρίνειν θέλοις.

ἀλλ’εἶμι · καὶ γὰρ οὐκ ἀπὸ γνώμης λέγεις.

ἡμεῖς δὲ προσμένωμεν; ἢ τί χρὴ ποεῖν;

μίμν’, ὡς ὅδ’ἀνὴρ οὐκ ἐμῶν ὑπ’ἀγγέλων,

ἀλλ’αὐτόκλητος ἐκ δόμων πορεύεται.

τί χρή, γύναι, μολόντα μ’Ἡρακλεῖ λέγειν;

δίδαξον, ὡς ἕρποντος, ὡς ὁρᾷς, ἐμοῦ.

ὡς ἐκ ταχείας σὺν χρόνῳ βραδεῖ μολὼν

ᾄσσεις, πρὶν ἡμᾶς κἀννεώσασθαι λόγους.

ἀλλ’εἴ τι χρῄζεις ἱστορεῖν, πάρειμ’ἐγώ.

ἦ καὶ τὸ πιστὸν τῆς ἀληθείας νεμεῖς;

ἴστω μέγας Ζεύς, ὧν γ’ἂν ἐξειδὼς κυρῶ.

τίς ἡ γυνὴ δῆτ’ἐστὶν ἣν ἥκεις ἄγων;

Εὐβοιίς · ὧν δ’ἔβλαστεν οὐκ ἔχω λέγειν.

οὗτος, βλέφ’ὧδε · πρὸς τίν’ἐννέπειν δοκεῖς;

σὺ δ’εἰς τί δή με τοῦτ’ἐρωτήσας ἔχεις;

τόλμησον εἰπεῖν, εἰ φρονεῖς, ὅ σ’ἱστορῶ.

πρὸς τὴν κρατοῦσαν Δῃάνειραν, Οἰνέως

κόρην δάμαρτάθ’Ἡρακλέους, εἰ μὴ κυρῶ

λεύσσων μάταια, δεσπότιντε τὴν ἐμήν.

τοῦτ’αὔτ’ἔχρῃζον, τοῦτό σου μαθεῖν · λέγεις

δέσποιναν εἶναι τήνδε σήν;

δίκαια γάρ.

τί δῆτα; ποίαν ἀξιοῖς δοῦναι δίκην,

ἢν εὑρεθῇς ἐς τήνδε μὴ δίκαιος ὤν;

πῶς μὴ δίκαιος; τί ποτε ποικίλας ἔχεις;

οὐδέν · σὺ μέντοι κάρτα τοῦτο δρῶν κυρεῖς.

ἄπειμι · μῶρος δ’ἦ πάλαι κλύων σέθεν.

οὔ, πρίν γ’ἂν εἴπῃς ἱστορούμενος βραχύ.

λέγ’, εἴ τι χρῄζεις · καὶ γὰρ οὐ σιγηλὸς εἶ.

τὴν αἰχμάλωτον, ἣν ἔπεμψας ἐς δόμους, κάτοισθα δήπου;

φημί · πρὸς τί δ’ἱστορεῖς;

οὔκουν σὺ ταύτην, ἣν ὑπ’ἀγνοίας ὁρᾷς,

Ἰόλην ἔφασκες Εὐρύτου σπορὰν ἄγειν;

ποίοις ἐν ἀνθρώποισι; τίς πόθεν μολὼν

σοὶ μαρτυρήσει ταῦτ’ἐμοῦ κλύειν πάρα;

πολλοῖσιν ἀστῶν · ἐν μέσῃ Τραχινίων

ἀγορᾷ πολύς σου ταῦτά γ’εἰσήκουσ’ὄχλος.

κλύειν γ’ἔφασκον · ταὐτὸ δ’οὐχὶ γίγνεται

δόκησιν εἰπεῖν κἀξακριβῶσαι λόγον.

ποίαν δόκησιν; οὐκ ἐπώμοτος λέγων

δάμαρτ’ἔφασκες Ἡρακλεῖ ταύτην ἄγειν;

ἐγὼ δάμαρτα; πρὸς θεῶν, φράσον, φίλη

δέσποινα, τόνδε τίς ποτ’ἐστὶν ὁ ξένος.

ὃς σοῦ παρὼν ἤκουσεν, ὡς ταύτης πόθῳ

πόλις δαμείη πᾶσα, κοὐχ ἡ Λυδία

πέρσειεν αὐτήν, ἀλλ’ὁ τῆσδ’ἔρως φανείς.

ἅνθρωπος, ὦ δέσποιν’, ἀποστήτω · τὸ γὰρ

νοσοῦντι ληρεῖν ἀνδρὸς οὐχὶ σώφρονος.

μή, πρός σε τοῦ κατ’ἄκρον Οἰταῖον νάπος

Διὸς καταστράπτοντος, ἐκκλέψῃς λόγον.

οὐ γὰρ γυναικὶ τοὺς λόγους ἐρεῖς κακῇ

οὐ δ’ἥτις οὐ κάτοιδε τἀνθρώπων, ὅτι

χαίρειν πέφυκεν οὐχὶ τοῖς αὐτοῖς ἀεί.

Ἔρωτι μέν νυν ὅστις ἀντανίσταται

πύκτης ὅπως ἐς χεῖρας, οὐ καλῶς φρονεῖ ·

οὗτος γὰρ ἄρχει καὶ θεῶν ὅπως θέλει,

κἀμοῦ γε · πῶς δ’οὐ χἀτέρας οἵας γ’ἐμοῦ;

ὥστ’εἴ τι τὠμῷτ’ἀνδρὶ τῇδε τῇ νόσῳ

ληφθέντι μεμπτός εἰμι, κάρτα μαίνομαι,

ἢ τῇδε τῇ γυναικὶ τῇ μεταιτίᾳ

τοῦ μηδὲν αἰσχροῦ μη δ’ἐμοὶ κακοῦ τινος.

οὐκ ἔστι ταῦτ’· ἀλλ’εἰ μὲν ἐκ κείνου μαθὼν

ψεύδει, μάθησιν οὐ καλὴν ἐκμανθάνεις.

εἰ δ’αὐτὸς αὑτὸν ὧδε παιδεύεις, ὅταν

θέλῃς γενέσθαι χρηστός, ὀφθήσει κακός.

ἀλλ’εἰπὲ πᾶν τἀληθές · ὡς ἐλευθέρῳ

ψευδεῖ καλεῖσθαι κὴρ πρόσεστιν οὐ καλή.

ὅπως δὲ λήσεις, οὐ δὲ τοῦτο γίγνεται ·

πολλοὶ γὰρ οἷς εἴρηκας, οἳ φράσουσ’ἐμοί.

κεἰ μὲν δέδοικας, οὐ καλῶς ταρβεῖς, ἐπεὶ

τὸ μὴ πυθέσθαι, τοῦτό μ’ἀλγύνειεν ἄν ·

τὸ δ’εἰδέναι τί δεινόν; οὐχὶ χἀτέρας

πλείστας ἀνὴρ εἷς Ἡρακλῆς ἔγημε δή;

κοὔπω τις αὐτῶν ἔκ γ’ἐμοῦ λόγον κακὸν

ἠνέγκατ’οὐ δ’ὄνειδος · ἥδετ’οὐ δ’ἂν εἰ

κάρτ’ἐντακείη τῷ φιλεῖν, ἐπεί σφ’ἐγὼ

ᾤκτιρα δὴ μάλιστα προσβλέψασ’, ὅτι

τὸ κάλλος αὐτῆς τὸν βίον διώλεσεν,

καὶ γῆν πατρῴαν οὐχ ἑκοῦσα δύσμορος

ἔπερσε κἀδούλωσεν. ἀλλὰ ταῦτα μὲν

ῥείτω κατ’οὖρον · σοὶ δ’ἐγὼ φράζω κακὸν

πρὸς ἄλλον εἶναι, πρὸς δ’ἔμ’ἀψευδεῖν ἀεί.

πείθου λεγούσῃ χρηστά, κοὐ μέμψει χρόνῳ

γυναικὶ τῇδε κἀπ’ἐμοῦ κτήσει χάριν.

ἀλλ’, ὦ φίλη δέσποιν’, ἐπεί σε μανθάνω

θνητὴν φρονοῦσαν θνητὰ κοὐκ ἀγνώμονα,

πᾶν σοι φράσω τἀληθὲς οὐ δὲ κρύψομαι.

ἔστιν γὰρ οὕτως ὥσπερ οὗτος ἐννέπει.

ταύτης ὁ δεινὸς ἵμερός ποθ’Ἡρακλῆ

διῆλθε, καὶ τῆσδ’εἵνεχ’ἡ πολύφθορος

καθῃρέθη πατρῷος Οἰχαλία δόρει.

καὶ ταῦτα, δεῖ γὰρ καὶ τὸ πρὸς κείνου λέγειν,

οὔτ’εἶπε κρύπτειν οὔτ’ἀπηρνήθη ποτέ,

ἀλλ’αὐτός, ὦ δέσποινα, δειμαίνων τὸ σὸν

μὴ στέρνον ἀλγύνοιμι τοῖσδε τοῖς λόγοις,

ἥμαρτον, εἴ τι τήνδ’ἁμαρτίαν νέμεις.

ἐπεί γε μὲν δὴ πάντ’ἐπίστασαι λόγον,

κείνουτε καὶ σὴν ἐξ ἴσου κοινὴν χάριν

καὶ στέργε τὴν γυναῖκα καὶ βούλου λόγους,

οὓς εἶπας ἐς τήνδ’, ἐμπέδως εἰρηκέναι ·

ὡς τἄλλ’ἐκεῖνος πάντ’ἀριστεύων χεροῖν

τοῦ τῆσδ’ἔρωτος εἰς ἅπανθ’ἥσσων ἔφυ.

ἀλλ’ὧδε καὶ φρονοῦμεν ὥστε ταῦτα δρᾶν,

κοὔτοι νόσον γ’ἐπακτὸν ἐξαρούμεθα,

θεοῖσι δυσμαχοῦντες. ἀλλ’εἴσω στέγης

χωρῶμεν, ὡς λόγωντ’ἐπιστολὰς φέρῃς,

ἅτ’ἀντὶ δώρων δῶρα χρὴ προσαρμόσαι,

καὶ ταῦτ’ἄγῃς · κενὸν γὰρ οὐ δίκαιά σε

χωρεῖν προσελθόνθ’ὧδε σὺν πολλῷ στόλῳ.

μέγα τι σθένος ἁ Κύπρις, ἐκφέρεται νίκας ἀεί.

καὶ τὰ μὲν θεῶν

παρέβαν, καὶ ὅπως Κρονίδαν ἀπάτασεν οὐ λέγω,

οὐ δὲ τὸν ἔννυχον Ἅιδαν

ἢ Ποσειδάωνα τινάκτορα γαίας ·

ἀλλ’ἐπὶ τάνδ’ἄρ’ἄκοιτιν

τίνες ἀμφίγυοι κατέβαν πρὸ γάμων,

τίνες πάμπληκτα παγκόνιτάτ’ἐξῆλθον ἄεθλ’ἀγώνων;

ὁ μὲν ἦν ποταμοῦ σθένος, ὑψίκερω τετραόρου

φάσμα ταύρου,

Ἀχελῷος ἀπ’Οἰνιαδᾶν, ὁ δὲ Βακχίας ἀπὸ

ἦλθε παλίντονα Θήβας

τόξα καὶ λόγχας ῥόπαλόντε τινάσσων,

παῖς Διός · οἳ τότ’ἀολλεῖς

ἴσαν ἐς μέσον ἱέμενοι λεχέων ·

μόνα δ’εὔλεκτρος ἐν μέσῳ Κύπρις ῥαβδονόμει ξυνοῦσα.

τότ’ἦν χερός, ἦν δὲ τόξων πάταγος,

ταυρείωντ’ἀνάμιγδα κεράτων ·

ἦν δ’ἀμφίπλεκτοι κλίμακες,

ἦν δὲ μετώπων ὀλόεντα

πλήγματα, καὶ στόνος ἀμφοῖν.

ἁ δ’εὐῶπις ἁβρὰ

τηλαυγεῖ παρ’ὄχθῳ

ἧστο, τὸν ὃν προσμένουσ’ἀκοίταν.

ἐγὼ δὲ θατὴρ μὲν οἷα φράζω ·

τὸ δ’ἀμφινείκητον ὄμμα νύμφας

ἐλεινὸν ἀμμένει ·

κἀπὸ ματρὸς ἄφαρ βέβακεν,

ὥστε πόρτις ἐρήμα.

ἦμος, φίλαι, κατ’οἶκον ὁ ξένος θροεῖ

ταῖς αἰχμαλώτοις παισὶν ὡς ἐπ’ἐξόδῳ,

τῆμος θυραῖος ἦλθον ὡς ὑμᾶς λάθρᾳ,

τὰ μὲν φράσουσα χερσὶν ἁτεχνησάμην,

τὰ δ’οἷα πάσχω συγκατοικτιουμένη.

κόρην γάρ, οἶμαι δ’οὐκέτ’, ἀλλ’ἐζευγμένην,

παρεισδέδεγμαι φόρτον ὥστε ναυτίλος,

λωβητὸν ἐμπόλημα τῆς ἐμῆς φρενός.

καὶ νῦν δύ’οὖσαι μίμνομεν μιᾶς ὑπὸ

χλαίνης ὑπαγκάλισμα. τοιάδ’Ἡρακλῆς,

ὁ πιστὸς ἡμῖν κἀγαθὸς καλούμενος,

οἰκούρι’ἀντέπεμψε τοῦ μακροῦ χρόνου.

ἐγὼ δὲ θυμοῦσθαι μὲν οὐκ ἐπίσταμαι

νοσοῦντι κείνῳ πολλὰ τῇδε τῇ νόσῳ ·

τὸ δ’αὖ ξυνοικεῖν τῇδ’ὁμοῦ τίς ἂν γυνὴ

δύναιτο, κοινωνοῦσα τῶν αὐτῶν γάμων;

ὁρῶ γὰρ ἥβην τὴν μὲν ἕρπουσαν πρόσω,

τὴν δὲ φθίνουσαν · ὧν ἀφαρπάζειν φιλεῖ

ὀφθαλμὸς ἄνθος, τῶν δ’ὑπεκτρέπει πόδα.

ταῦτ’οὖν φοβοῦμαι μὴ πόσις μὲν Ἡρακλῆς

ἐμὸς καλῆται, τῆς νεωτέρας δ’ἀνήρ.

ἀλλ’οὐ γάρ, ὥσπερ εἶπον, ὀργαίνειν καλὸν

γυναῖκα νοῦν ἔχουσαν · ᾗ δ’ἔχω, φίλαι,

λυτήριον λώφημα, τῇδ’ὑμῖν φράσω.

ἦν μοι παλαιὸν δῶρον ἀρχαίου ποτὲ

θηρός, λέβητι χαλκέῳ κεκρυμμένον,

ὃ παῖς ἔτ’οὖσα τοῦ δασυστέρνου παρὰ

Νέσσου φθίνοντος ἐκ φονῶν ἀνειλόμην,

ὃς τὸν βαθύρρουν ποταμὸν Εὔηνον βροτοὺς

μισθοῦ ’πόρευε χερσίν, οὔτε πομπίμοις

κώπαις ἐρέσσων οὔτε λαίφεσιν νεώς.

ὃς κἀμέ, τὸν πατρῷον ἡνίκα στόλον

ξὺν Ἡρακλεῖ τὸ πρῶτον εὖνις ἑσπόμην,

φέρων ἐπ’ὤμοις, ἡνίκ’ἦ μέσῳ πόρῳ,

ψαύει ματαίαις χερσίν · ἐκ δ’ἤυσ’ἐγώ,

χὠ Ζηνὸς εὐθὺς παῖς ἐπιστρέψας χεροῖν

ἧκεν κομήτην ἰόν · ἐς δὲ πλεύμονας

στέρνων διερροίζησεν. ἐκθνῄσκων δ’ὁ θὴρ

τοσοῦτον εἶπε · παῖ γέροντος Οἰνέως,

τοσόνδ’ὀνήσει τῶν ἐμῶν, ἐὰν πίθῃ,

πορθμῶν, ὁθούνεχ’ὑστάτην σ’ἔπεμψ’ἐγώ ·

ἐὰν γὰρ ἀμφίθρεπτον αἷμα τῶν ἐμῶν

σφαγῶν ἐνέγκῃ χερσίν, ᾗ μελαγχόλους

ἔβαψεν ἰοὺς θρέμμα Λερναίας ὕδρας,

ἔσται φρενός σοι τοῦτο κηλητήριον

τῆς Ἡρακλείας, ὥστε μήτιν’εἰσιδὼν

στέρξει γυναῖκα κεῖνος ἀντὶ σοῦ πλέον.

τοῦτ’ἐννοήσασ’, ὦ φίλαι, δόμοις γὰρ ἦν

κείνου θανόντος ἐγκεκλῃμένον καλῶς,

χιτῶνα τόνδ’ἔβαψα, προσβαλοῦσ’ὅσα

ζῶν κεῖνος εἶπε · καὶ πεπείρανται τάδε.

κακὰς δὲ τόλμας μήτ’ἐπισταίμην ἐγὼ

μήτ’ἐκμάθοιμι, τάςτε τολμώσας στυγῶ ·

φίλτροις δ’ἐάν πως τήνδ’ὑπερβαλώμεθα

τὴν παῖδα καὶ θέλκτροισι τοῖς ἐφ’Ἡρακλεῖ,

μεμηχάνηται τοὔργον, εἴ τι μὴ δοκῶ

πράσσειν μάταιον · εἰ δὲ μή, πεπαύσομαι.

ἀλλ’εἴ τις ἐστὶ πίστις ἐν τοῖς δρωμένοις,

δοκεῖς παρ’ἡμῖν οὐ βεβουλεῦσθαι κακῶς.

οὕτως ἔχει γ’ἡ πίστις, ὡς τὸ μὲν δοκεῖν

ἔνεστι, πείρᾳ δ’οὐ προσωμίλησά πω ·

ἀλλ’εἰδέναι χρὴ δρῶσαν, ὡς οὐ δ’εἰ δοκεῖς

ἔχειν, ἔχοις ἂν γνῶμα, μὴ πειρωμένη.

ἀλλ’αὐτίκ’εἰσόμεσθα, τόνδε γὰρ βλέπω

θυραῖον ἤδη · διὰ τάχους δ’ἐλεύσεται.

μόνον παρ’ὑμῶν εὖ στεγοίμεθ’· ὡς σκότῳ

κἂν αἰσχρὰ πράσσῃς, οὔποτ’αἰσχύνῃ πεσεῖ.

τί χρὴ ποεῖν; σήμαινε, τέκνον Οἰνέως,

ὡς ἐσμὲν ἤδη τῷ μακρῷ χρόνῳ βραδεῖς.

ἀλλ’αὐτὰ δή σοι ταῦτα καὶ πράσσω, Λίχα,

ἕως σὺ ταῖς ἔσωθεν ἠγορῶ ξέναις,

ὅπως φέρῃς μοι τόνδε ταναϋφῆ πέπλον,

δώρημ’ἐκείνῳ τἀνδρὶ τῆς ἐμῆς χερός.

διδοὺς δὲ τόνδε φράζ’ὅπως μηδεὶς βροτῶν

κείνου πάροιθεν ἀμφιδύσεται χροΐ,

μη δ’ὄψεταί νιν μήτε φέγγος ἡλίου

μήθ’ἕρκος ἱερὸν μήτ’ἐφέστιον σέλας,

πρὶν κεῖνος αὐτὸν φανερὸς ἐμφανῶς σταθεὶς

δείξῃ θεοῖσιν ἡμέρᾳ ταυροσφάγῳ.

οὕτω γὰρ ηὔγμην, εἴ ποτ’αὐτὸν ἐς δόμους

ἴδοιμι σωθέντ’ἢ κλύοιμι πανδίκως,

στελεῖν χιτῶνι τῷδε καὶ φανεῖν θεοῖς

θυτῆρα καινῷ καινὸν ἐν πεπλώματι.

καὶ τῶνδ’ἀποίσεις σῆμ’, ὃ κεῖνος εὐμαθὲς

σφραγῖδος ἕρκει τῷδ’ἐπὸν μαθήσεται.

ἀλλ’ἕρπε, καὶ φύλασσε πρῶτα μὲν νόμον,

τὸ μὴ ’πιθυμεῖν πομπὸς ὢν περισσὰ δρᾶν ·

ἔπειθ’ὅπως ἂν ἡ χάρις κείνουτέ σοι

κἀμοῦ ξυνελθοῦσ’ἐξ ἁπλῆς διπλῆ φανῇ.

ἀλλ’εἴπερ Ἑρμοῦ τήνδε πομπεύω τέχνην

βέβαιον, οὔ τι μὴ σφαλῶ γ’ἐν σοί ποτε,

τὸ μὴ οὐ τόδ’ἄγγος ὡς ἔχει δεῖξαι φέρων,

λόγωντε πίστιν ὧν λέγεις ἐφαρμόσαι.

στείχοις ἂν ἤδη · καὶ γὰρ ἐξεπίστασαι

τά γ’ἐν δόμοισιν ὡς ἔχοντα τυγχάνει.

ἐπίσταμαίτε καὶ φράσω σεσωσμένα.

ἀλλ’οἶσθα μὲν δὴ καὶ τὰ τῆς ξένης ὁρῶν

προσδέγματ’, αὐτὴν ὡς ἐδεξάμην φίλως.

ὥστ’ἐκπλαγῆναι τοὐμὸν ἡδονῇ κέαρ.

τί δῆτ’ἂν ἄλλο γ’ἐννέποις; δέδοικα γὰρ

μὴ πρῲ λέγοις ἂν τὸν πόθον τὸν ἐξ ἐμοῦ,

πρὶν εἰδέναι τἀκεῖθεν εἰ ποθούμεθα.

ὦ ναύλοχα καὶ πετραῖα

θερμὰ λουτρὰ καὶ πάγους

Οἴτας παραναιετάοντες, οἵτε μέσσαν Μηλίδα πὰρ λίμναν

χρυσαλακάτουτ’ἀκτὰν κόρας,

ἔνθ’Ἑλλάνων ἀγοραὶ

Πυλάτιδες κλέονται ·

ὁ καλλιβόας τάχ’ὑμῖν

αὐλὸς οὐκ ἀναρσίαν

ἀχῶν καναχὰν ἐπάνεισιν, ἀλλὰ θείας ἀντίλυρον μούσας.

ὁ γὰρ Διὸς Ἀλκμήνας κόρος

σοῦται πάσας ἀρετᾶς

λάφυρ’ἔχων ἐπ’οἴκους ·

ὃν ἀπόπτολιν εἴχομεν παντᾷ,

δυοκαιδεκάμηνον ἀμμένουσαι

χρόνον, πελάγιον, ἴδριες οὐδέν ·

ἁ δέ οἱ φίλα δάμαρ

τάλαιναν δυστάλαινα καρδίαν

πάγκλαυτος αἰὲν ὤλλυτο ·

νῦν δ’Ἄρης οἰστρηθεὶς

ἐξέλυσ’ἐπίπονον ἁμέραν.

ἀφίκοιτ’ἀφίκοιτο · μὴ σταίη

πολύκωπον ὄχημα ναὸς αὐτῷ,

πρὶν τάνδε πρὸς πόλιν ἀνύσειε,

νασιῶτιν ἑστίαν

ἀμείψας, ἔνθα κλῄζεται θυτήρ ·

ὅθεν μόλοι πανίμερος,

τᾶς πειθοῦς παγχρίστῳ

συγκραθεὶς ἐπὶ προφάσει φάρους.

γυναῖκες, ὡς δέδοικα μὴ περαιτέρω

πεπραγμέν’ᾖ μοι πάνθ’ὅσ’ἀρτίως ἔδρων.

τί δ’ἔστι, Δῃάνειρα, τέκνον Οἰνέως;

οὐκ οἶδ’· ἀθυμῶ δ’, εἰ φανήσομαι τάχα

κακὸν μέγ’ἐκπράξασ’ἀπ’ἐλπίδος καλῆς.

οὐ δή τι τῶν σῶν Ἡρακλεῖ δωρημάτων;

μάλιστά γ’, ὥστε μήποτ’ἂν προθυμίαν

ἄδηλον ἔργου τῳ παραινέσαι λαβεῖν.

δίδαξον, εἰ διδακτόν, ἐξ ὅτου φοβεῖ.

τοιοῦτον ἐκβέβηκεν οἷον, ἢν φράσω,

γυναῖκες, ὑμῖν θαῦμ’ἀνέλπιστον μαθεῖν.

ᾧ γὰρ τὸν ἐνδυτῆρα πέπλον ἀρτίως

ἔχριον, ἀργὴς οἰὸς εὐέρου πόκος,

τοῦτ’ἠφάνισται διάβορον πρὸς οὐδενὸς

τῶν ἔνδον, ἀλλ’ἐδεστὸν ἐξ αὑτοῦ φθίνει,

καὶ ψῇ κατ’ἄκρας σπιλάδος · ὡς δ’εἰδῇς ἅπαν,

ᾗ τοῦτ’ἐπράχθη, μείζον’ἐκτενῶ λόγον.

ἐγὼ γὰρ ὧν ὁ θήρ με Κένταυρος, πονῶν

πλευρὰν πικρᾷ γλωχῖνι, προυδιδάξατο

παρῆκα θεσμῶν οὐδέν, ἀλλ’ἐσῳζόμην

χαλκῆς ὅπως δύσνιπτον ἐκ δέλτου γραφήν.

καί μοι τάδ’ἦν πρόρρητα καὶ τοιαῦτ’ἔδρων ·

τὸ φάρμακον τοῦτ’ἄπυρον ἀκτῖνόςτ’ἀεὶ

θερμῆς ἄθικτον ἐν μυχοῖς σῴζειν ἐμέ,

ἕως νιν ἀρτίχριστον ἁρμόσαιμί που.

κἄδρων τοιαῦτα. νῦν δ’, ὅτ’ἦν ἐργαστέον,

ἔχρισα μὲν κατ’οἶκον ἐν δόμοις κρυφῇ

μαλλῷ, σπάσασα κτησίου βοτοῦ λάχνην,

κἄθηκα συμπτύξασ’ἀλαμπὲς ἡλίου

κοίλῳ ζυγάστρῳ δῶρον, ὥσπερ εἴδετε.

εἴσω δ’ἀποστείχουσα δέρκομαι φάτιν

ἄφραστον, ἀξύμβλητον ἀνθρώπῳ μαθεῖν.

τὸ γὰρ κάταγμα τυγχάνω ῥίψασά πως

τῆς οἰός, ᾧ προύχριον, ἐς μέσην φλόγα,

ἀκτῖν’ἐς ἡλιῶτιν · ὡς δ’ἐθάλπετο,

ῥεῖ πᾶν ἄδηλον καὶ κατέψηκται χθονί,

μορφῇ μάλιστ’εἰκαστὸν ὥστε πρίονος

ἐκβρώματ’ἂν βλέψειας ἐν τομῇ ξύλου.

τοιόνδε κεῖται προπετές · ἐκ δὲ γῆς, ὅθεν

προύκειτ’, ἀναζέουσι θρομβώδεις ἀφροί,

γλαυκῆς ὀπώρας ὥστε πίονος ποτοῦ

χυθέντος εἰς γῆν Βακχίας ἀπ’ἀμπέλου.

ὥστ’οὐκ ἔχω τάλαινα ποῖ γνώμης πέσω ·

ὁρῶ δέ μ’ἔργον δεινὸν ἐξειργασμένην.

πόθεν γὰρ ἄν ποτ’, ἀντὶ τοῦ θνῄσκων ὁ θὴρ

ἐμοὶ παρέσχ’εὔνοιαν, ἧς ἔθνῃσχ’ὕπερ;

οὐκ ἔστιν, ἀλλὰ τὸν βαλόντ’ἀποφθίσαι

χρῄζων ἔθελγέ μ’· ὧν ἐγὼ μεθύστερον,

ὅτ’οὐκέτ’ἀρκεῖ, τὴν μάθησιν ἄρνυμαι.

μόνη γὰρ αὐτόν, εἴ τι μὴ ψευσθήσομαι

γνώμης, ἐγὼ δύστηνος ἐξαποφθερῶ ·

τὸν γὰρ βαλόντ’ἄτρακτον οἶδα καὶ θεὸν

Χείρωνα πημήναντα, χὦνπερ ἂν θίγῃ,

φθείρει τὰ πάντα κνώδαλ’· ἐκ δὲ τοῦδ’ὅδε

σφαγῶν διελθὼν ἰὸς αἵματος μέλας

πῶς οὐκ ὀλεῖ καὶ τόνδε; δόξῃ γοῦν ἐμῇ.

καίτοι δέδοκται, κεῖνος εἰ σφαλήσεται,

ταύτῃ σὺν ὁρμῇ κἀμὲ συνθανεῖν ἅμα ·

ζῆν γὰρ κακῶς κλύουσαν οὐκ ἀνασχετόν,

ἥτις προτιμᾷ μὴ κακὴ πεφυκέναι.

ταρβεῖν μὲν ἔργα δείν’ἀναγκαίως ἔχει,

τὴν δ’ἐλπίδ’οὐ χρὴ τῆς τύχης κρίνειν πάρος.

οὐκ ἔστιν ἐν τοῖς μὴ καλοῖς βουλεύμασιν

οὐ δ’ἐλπίς, ἥτις καὶ θράσος τι προξενεῖ.

ἀλλ’ἀμφὶ τοῖς σφαλεῖσι μὴ ’ξ ἑκουσίας

ὀργὴ πέπειρα, τῆς σε τυγχάνειν πρέπει.

τοιαῦτα δ’ἂν λέξειεν οὐχ ὁ τοῦ κακοῦ

κοινωνός, ἀλλ’ᾧ μηδέν ἐστ’οἴκοι βαρύ.

σιγᾶν ἂν ἁρμόζοι σε τὸν πλείω λόγον,

εἰ μή τι λέξεις παιδὶ τῷ σαυτῆς · ἐπεὶ

πάρεστι, μαστὴρ πατρὸς ὃς πρὶν ᾤχετο.

ὦ μῆτερ, ὡς ἂν ἐκ τριῶν σ’ἓν εἱλόμην,

ἢ μηκέτ’εἶναι ζῶσαν, ἢ σεσωσμένην

ἄλλου κεκλῆσθαι μητέρ’, ἢ λῴους φρένας

τῶν νῦν παρουσῶν τῶνδ’ἀμείψασθαί ποθεν.

τί δ’ἐστίν, ὦ παῖ, πρός γ’ἐμοῦ στυγούμενον;

τὸν ἄνδρα τὸν σὸν ἴσθι, τὸν δ’ἐμὸν λέγω

πατέρα, κατακτείνασα τῇδ’ἐν ἡμέρᾳ.

οἴμοι, τιν’ἐξήνεγκας, ὦ τέκνον, λόγον;

ὃν οὐχ οἷόντε μὴ οὐ τελεσθῆναι · τὸ γὰρ

φανθὲν τίς ἂν δύναιτ’ἂν ἀγένητον ποεῖν;

πῶς εἶπας, ὦ παῖ; τοῦ παρ’ἀνθρώπων μαθὼν

ἄζηλον οὕτως ἔργον εἰργάσθαι με φής;

αὐτὸς βαρεῖαν ξυμφορὰν ἐν ὄμμασιν

πατρὸς δεδορκὼς κοὐ κατὰ γλῶσσαν κλύων.

ποῦ δ’ἐμπελάζεις τἀνδρὶ καὶ παρίστασαι;

εἰ χρὴ μαθεῖν σε, πάντα δὴ φωνεῖν χρεών.

ὅθ’εἷρπε κλεινὴν Εὐρύτου πέρσας πόλιν,

νίκης ἄγων τροπαῖα κἀκροθίνια,

ἀκτή τις ἀμφίκλυστος Εὐβοίας ἄκρον

Κήναιόν ἐστιν, ἔνθα πατρῴῳ Διὶ

βωμοὺς ὁρίζει τεμενίαντε φυλλάδα ·

οὗ νιν τὰ πρῶτ’ἐσεῖδον ἄσμενος πόθῳ.

μέλλοντι δ’αὐτῷ πολυθύτους τεύχειν σφαγὰς

κῆρυξ ἀπ’οἴκων ἵκετ’οἰκεῖος Λίχας,

τὸ σὸν φέρων δώρημα, θανάσιμον πέπλον ·

ὃν κεῖνος ἐνδύς, ὡς σὺ προυξεφίεσο,

ταυροκτονεῖ μὲν δώδεκ’ἐντελεῖς ἔχων

λείας ἀπαρχὴν βοῦς · ἀτὰρ τὰ πάνθ’ὁμοῦ

ἑκατὸν προσῆγε συμμιγῆ βοσκήματα.

καὶ πρῶτα μὲν δείλαιος ἵλεῳ φρενί,

κόσμῳτε χαίρων καὶ στολῇ, κατηύχετο ·

ὅπως δὲ σεμνῶν ὀργίων ἐδαίετο

φλὸξ αἱματηρὰ κἀπὸ πιείρας δρυός,

ἱδρὼς ἀνῄει χρωτί, καὶ προσπτύσσεται

πλευραῖσιν ἀρτίκολλος, ὥστε τέκτονος,

χιτὼν ἅπαν κατ’ἄρθρον · ἦλθε δ’ὀστέων

ἀδαγμὸς ἀντίσπαστος · εἶτα φοινίας

ἐχθρᾶς ἐχίδνης ἰὸς ὣς ἐδαίνυτο.

ἐνταῦθα δὴ ’βόησε τὸν δυσδαίμονα

Λίχαν, τὸν οὐδὲν αἴτιον τοῦ σοῦ κακοῦ,

ποίαις ἐνέγκοι τόνδε μηχαναῖς πέπλον ·

ὁ δ’οὐδὲν εἰδὼς δύσμορος τὸ σὸν μόνης

δώρημ’ἔλεξεν, ὥσπερ ἦν ἐσταλμένον.

κἀκεῖνος ὡς ἤκουσε καὶ διώδυνος

σπαραγμὸς αὐτοῦ πλευμόνων ἀνθήψατο,

μάρψας ποδός νιν, ἄρθρον ᾗ λυγίζεται,

ῥιπτεῖ πρὸς ἀμφίκλυστον ἐκ πόντου πέτραν ·

κόμης δὲ λευκὸν μυελὸν ἐκραίνει, μέσου

κρατὸς διασπαρέντος αἵματόςθ’ὁμοῦ.

ἅπας δ’ἀνηυφήμησεν οἰμωγῇ λεώς,

τοῦ μὲν νοσοῦντος, τοῦ δὲ διαπεπραγμένου ·

κοὐδεὶς ἐτόλμα τἀνδρὸς ἀντίον μολεῖν.

ἐσπᾶτο γὰρ πέδονδε καὶ μετάρσιος,

βοῶν, ἰύζων · ἀμφὶ δ’ἐκτύπουν πέτραι,

Λοκρῶντ’ὄρειοι πρῶνες Εὐβοίαςτ’ἄκραι.

ἐπεὶ δ’ἀπεῖπε, πολλὰ μὲν τάλας χθονὶ

ῥίπτων ἑαυτόν, πολλὰ δ’οἰμωγῇ βοῶν,

τὸ δυσπάρευνον λέκτρον ἐνδατούμενος

σοῦ τῆς ταλαίνης, καὶ τὸν Οἰνέως γάμον

οἷον κατακτήσαιτο λυμαντὴν βίου,

τότ’ἐκ προσέδρου λιγνύος διάστροφον

ὀφθαλμὸν ἄρας εἶδέ μ’ἐν πολλῷ στρατῷ

δακρυρροοῦντα, καί με προσβλέψας καλεῖ ·

ὦ παῖ, πρόσελθε, μὴ φύγῃς τοὐμὸν κακόν,

μη δ’εἴ σε χρὴ θανόντι συνθανεῖν ἐμοί ·

ἀλλ’ἆρον ἔξω, καὶ μάλιστα μέν με θὲς

ἐνταῦθ’ὅπου με μή τις ὄψεται βροτῶν ·

εἰ δ’οἶκτον ἴσχεις, ἀλλά μ’ἔκ γε τῆσδε γῆς

πόρθμευσον ὡς τάχιστα, μη δ’αὐτοῦ θάνω.

τοσαῦτ’ἐπισκήψαντος, ἐν μέσῳ σκάφει

θέντες σφε πρὸς γῆν τήνδ’ἐκέλσαμεν μόλις

βρυχώμενον σπασμοῖσι · καί νιν αὐτίκα

ἢ ζῶντ’ἐσόψεσθ’ἢ τεθνηκότ’ἀρτίως.

τοιαῦτα, μῆτερ, πατρὶ βουλεύσασ’ἐμῷ

καὶ δρῶσ’ἐλήφθης, ὧν σε ποίνιμος Δίκη

τίσαιτ’Ἐρινύςτ’. εἰ θέμις δ’, ἐπεύχομαι ·

θέμις δ’, ἐπεί μοι τὴν θέμιν σὺ προύβαλες,

πάντων ἄριστον ἄνδρα τῶν ἐπὶ χθονὶ

κτείνασ’, ὁποῖον ἄλλον οὐκ ὄψει ποτέ.

τί σῖγ’ἀφέρπεις; οὐ κάτοισθ’ὁθούνεκα

ξυνηγορεῖς σιγῶσα τῷ κατηγόρῳ;

ἐᾶτ’ἀφέρπειν · οὖρος ὀφθαλμῶν ἐμῶν

αὐτῇ γένοιτ’ἄπωθεν ἑρπούσῃ καλός.

ὄγκον γὰρ ἄλλως ὀνόματος τί δεῖ τρέφειν

μητρῷον, ἥτις μηδὲν ὡς τεκοῦσα δρᾷ;

ἀλλ’ἑρπέτω χαίρουσα · τὴν δὲ τέρψιν ἣν

τὠμῷ δίδωσι πατρί, τήνδ’αὐτὴ λάβοι.

ἴδ’οἷον, ὦ παῖδες, προσέμιξεν ἄφαρ

τοὔπος τὸ θεοπρόπον ἡμῖν

τᾶς παλαιφάτου προνοίας,

ὅτ’ἔλακεν, ὁπότε τελεόμηνος ἐκφέροι

δωδέκατος ἄροτος, ἀναδοχὰν τελεῖν πόνων

τῷ Διὸς αὐτόπαιδι · καὶ τάδ’ὀρθῶς

ἔμπεδα κατουρίζει. πῶς γὰρ ἂν ὁ μὴ λεύσσων

ἔτι ποτ’ἔτ’ἐπίπονον πόνων ἔχοι θανὼν λατρείαν;

εἰ γάρ σφε Κενταύρου φονίᾳ νεφέλᾳ

χρίει δολοποιὸς ἀνάγκα

πλευρά, προστακέντος ἰοῦ,

ὃν τέκετο θάνατος, ἔτεκε δ’αἰόλος δράκων,

πῶς ὅδ’ἂν ἀέλιον ἕτερον ἢ τανῦν ἴδοι,

δεινοτάτῳ μὲν ὕδρας προστετακὼς

φάσματι; μελαγχαίτα δ’ἄμμιγά νιν αἰκίζει

Νέσσου ὑποφόνια δολιόμυθα κέντρ’ἐπιζέσαντα.